“May mga pangarap na unti-unting namamatay hindi dahil sa kakulangan ng sipag, kundi dahil sa labis na pagbibigay. At ako ang patunay noon.”

Ako si Jerome Alcantara, at ang unang buwan ko sa Saudi Arabia ay amoy pawis at alikabok. Iyon ang una at huling malinaw na alaala ko sa simula ng pakikipagsapalaran ko sa disyerto. Mainit, mabigat sa katawan, at mas mabigat sa dibdib. Ngunit kahit ganoon, paulit-ulit kong sinasabi sa sarili ko na wala akong karapatang magreklamo. Umalis ako ng Pilipinas na may dalang pangarap. Hindi para sa sarili ko lamang, kundi para sa buong pamilya ko sa Quezon.

Mula ako sa isang pamilyang salat sa buhay. Anak ako nina Aling Minda at Mang Roger. Pitong taong gulang pa lang ako nang mawala ang tatay ko. Doon nagsimulang bumigat ang responsibilidad sa balikat ko. Ako ang tumayong haligi ng tahanan kahit bata pa. Sa murang edad, natuto akong magtrabaho. Namasukan ako bilang kargador sa pier sa Maynila, buhat ang sako, buhat ang pagod, buhat ang pangarap na balang araw giginhawa rin kami.

Hanggang sa dumating ang pagkakataong makapagtrabaho bilang electrician sa Jeddah, Saudi Arabia, sa tulong ng isang dating kaibigan. Hindi ko inisip ang hirap. Ang nasa isip ko lang ay ang perang maipapadala ko. Araw-araw, halos labing-anim na oras akong nagtratrabaho sa ilalim ng matinding sikat ng araw. Hindi kalakihan ang sahod kumpara sa ibang trabaho roon, pero sapat na iyon para sa akin. Lahat ng ipon ko, diretso kay nanay Minda.

Para sa gamot niya. Para sa matrikula ni Tess, ang pamangkin kong pinapaaral ko sa kolehiyo. Para sa gastusin nina Elmer at Ronnie, ang mga kapatid kong naiwan sa Pilipinas. Sa bawat remittance, may kasamang ngiti at konting pag-asa.

Noong una, masaya ako. Sa bawat mensahe ni nanay, nararamdaman kong may saysay ang pagod ko. “Salamat anak, nakabili na ako ng gamot,” minsan pabiro pa niyang idinagdag, “Este, sa sarili ko pala.” Si Tess naman, nagpapadala ng litrato ng grades niya. Proud na proud ako sa kanya. Pakiramdam ko, kahit malayo ako, may naitutulong ako.

Pero hindi nagtagal, dumami ang umaasa.

Si Elmer, ang panganay kong kapatid, tumigil sa trabaho sa warehouse. Wala na raw gana, sabi ni nanay. Si Ronnie naman, naaksidente raw at kailangan ng gamot at therapy. Lumipas ang mga buwan, pero wala pa ring bumabalik sa trabaho. Isang beses, naglakas-loob akong mag-text kay nanay.

Ma, sana makahanap na rin sila ng trabaho kahit papaano.

Ang sagot niya, mabigat sa dibdib. “Anak, hindi lahat ay kasing swerte mo.”

Doon ako natahimik sa boarding house ko sa Saudi. Gabi-gabi, tinititigan ko ang papel na may nakasulat na budget ko. Business capital, zero. Naiipon, zero. Remittance, isang daang libo buwan-buwan. Parang ako lang ang humihinga para sa buong pamilya.

Kahit pagod, kahit halos hindi na kumakain ng maayos, pinilit ko pa ring magpadala. Kapalit ng sarili kong pangarap, pinili kong unahin ang kapakanan ng iba. Ngunit sa isang sulok ng puso ko, may tanong na unti-unting umuusbong.

Hanggang kailan?

Limang taon akong nanatili sa Saudi. Limang taon na hindi umuuwi. Araw-araw, binibilang ko ang buwan, umaasang mararamdaman ko ulit ang yakap ni nanay. Ngunit sa tuwing magbabalak akong umuwi, laging may dahilan para hindi matuloy.

Kailangan pa raw ng dagdag para sa pag-aaral ni Tess. Kailangan ng pamasahe ni Ronnie. May plano raw si Elmer na magnegosyo. Lahat may kailangan. Lahat umaasa. Lahat nakatingin sa akin.

Dumating ang panahon na kahit ang mga pinsan at kamag-anak na matagal nang walang paramdam ay biglang nagiging malapit kapag may balitang padala. Mga text na “Emergency lang” at “Kahit konti lang” ang laman. Napapatanong ako sa sarili ko, obligasyon ba ng pagiging OFW ang buhayin ang buong angkan?

Isang gabi, habang kumakain ako ng instant noodles, bigla akong napahawak sa dibdib. Parang may bumigat. Nahihirapan akong huminga. Mag-isa ako sa kwarto. Walang makausap. Pinilit kong humiga at sinabing pagod lang ito.

Kinabukasan, nagpa-check up ako. Mataas ang cholesterol at blood pressure ko. Kailangan ko raw ng pahinga. Pero paano? Saan ako kukuha ng oras at pera kung puro padala ang ginagawa ko?

Doon nagsimulang tumubo ang hinanakit. Habang ako’y unti-unting nauubos sa disyerto, ang mga mahal ko sa buhay ay tila nakasanayan na ang umasa.

Isang beses, tinawagan ko si nanay at nagsabi akong uuwi kahit dalawang linggo lang. Ang sagot niya, “Anak, ipunin mo na lang ang pamasahe. Ipadala mo na lang dito. Kailangan natin ng pera.”

Ngumiti ako. Hindi dahil masaya. Kundi dahil doon ko napagtanto na hindi na ako anak. Hindi na kapatid. Isa na lang akong padala.

At doon ako nagpasya.

Uuwi ako. Pero hindi para muling magpakatanga. Uuwi ako para maningil, hindi ng pera, kundi ng katotohanan.

Palihim akong umuwi ng Pilipinas. Walang pasabi kahit kanino. Hindi ako dumiretso sa bahay. Tumuloy muna ako sa isang lumang apartment. Sa ilalim ng ibang pangalan, nagsimula akong magnegosyo. Tahimik. Maingat.

Binili ko ang puwestong balak sana ni Elmer. Nagtayo ako ng maliit na lugawan. Sa loob ng tatlong buwan, pumatok ito. Hindi nila alam na ako ang may-ari.

Habang patuloy silang nangungulit sa padala, tahimik akong nagmamasid. Hanggang sa isang gabi, nakita ko sina Elmer at Ronnie na nag-iinuman. Narinig ko ang mga salitang hindi ko malilimutan. Na kesyo iniwan ko na raw sila.

Hindi ako nagalit. Nalungkot ako.

Pinili kong huwag silang harapin sa galit. Hinarap ko sila sa tagumpay. Unti-unti, nalantad ang totoo. Nakilala nila kung sino ako. Hindi sa anyo ng isang padala, kundi bilang isang taong may hangganan.

Nagkaroon ng pag-uusap. May luha. May pagsisisi. Hindi agad naging perpekto ang lahat. Ngunit unti-unti, natuto silang tumayo sa sariling paa.

Ngayon, nakaupo ako sa harap ng lugawan ko, pinagmamasdan ang mga taong nagsisikap. Natutunan ko na ang tunay na tulong ay hindi ang walang katapusang pagbibigay, kundi ang pagtuturo kung paano lumaban sa buhay.

Hindi ako tumigil sa pagtulong. Pero natuto akong magmahal nang may hangganan.

At iyon ang pinakamahalagang yaman na dinala ko pauwi mula sa disyerto.