“May mga araw na ang kabutihan ang mismong nagtatapon sa’yo sa bangin. At may mga araw din na ang parehong kabutihan ang huhuli sa’yo bago ka tuluyang mahulog.”

Ako si Mira Alonso, at noong araw na sinibak ako dahil sa isang slice ng cake, akala ko doon na magtatapos ang lahat.

Nakatayo ako sa maliit naming sala, kaharap ang lalaking nagpakilalang si Adrian Ledesma. Anak siya ni Tatay Vesty, ang matandang binigyan ko ng cake. Sa mesa sa pagitan namin, may kahon ng cake na may pulang ribbon, parang simbolo ng lahat ng hindi ko kayang bilhin pero minsang ipinagkaloob ko.

“Hindi tama ang ginawa sa’yo,” mariing sabi ni Adrian. Walang galit sa tono niya, pero may bigat. Yung bigat na galing sa taong sanay pakinggan.

Napatingin ako kay nanay. Nakita ko sa mata niya ang takot na baka may kapalit ang kabutihan ko. Sanay na kasi kaming ang bawat tulong ay may presyo.

“Sir,” mahina kong sagot, “hindi ko po iyon ginawa para may bumalik sa akin. Tinulungan ko lang po siya.”

Ngumiti si Adrian, pero hindi yung ngiting basta-basta. “Iyon nga ang dahilan kung bakit nandito ako.”

Umupo siya at inilapag sa mesa ang maliit na notebook. Lumang-luma, may mantsa ng harina at mantika. “Ito ang dating recipe book ng nanay ko,” paliwanag niya. “May-ari dati ng isang maliit na bakery ang parents ko. Dito nagsimula ang lahat.”

Nanlamig ang batok ko. Bakery. Cake. Parang biglang nagdugtong-dugtong ang mga bagay.

“Alam mo ba,” patuloy niya, “yung La Dulcinea kung saan ka nagtatrabaho, supplier namin yan dati. Pero matagal na kaming umalis sa ganung sistema.”

Tumigil siya sandali, parang tinitimbang ang susunod na sasabihin. “Mira, naghahanap ako ng taong marunong magtrabaho, pero higit sa lahat, marunong makakita ng tao. Hindi customer. Tao.”

Hindi ako agad nakasagot. Sa loob ng ulo ko, nagbabanggaan ang takot at pag-asa. Parang dalawang alon na parehong malakas.

“Anong ibig ninyong sabihin?” tanong ni nanay Erlinda, mas mahinahon kaysa sa kaba niya.

Tumingin si Adrian sa kanya nang may respeto. “Ma’am, may itinatayo po akong bagong pastry kitchen at café. Maliit lang sa simula. Pero gusto kong magsimula nang tama.”

Bumaling ulit siya sa akin. “At gusto kitang ialok ng trabaho.”

Parang may kumalabog sa dibdib ko. Trabaho. Salitang kanina lang ay kinuha sa akin na parang wala lang.

“Ako po?” halos pabulong kong tanong. “Pero wala po akong diploma. Saleslady lang po ako. Packing. Cleaning.”

Ngumiti siya. “Hindi kita hinahanap dahil sa papel. Hinahanap kita dahil sa ginawa mo.”

Tumayo si Jopy sa likod ko. “Ate,” bulong niya, parang natatakot na baka mawala ulit ang sandaling iyon.

Huminga ako ng malalim. “Sir, salamat po. Pero… kailangan ko pong malaman. Bakit ako? Isang cake lang po yun.”

Napatingin si Adrian sa litrato sa mesa. Isang matandang lalaki na nakangiti, hawak ang batang bersyon ni Adrian. “Minsan,” sabi niya, “isang cake ang nagpapaalala sa isang tao na may halaga pa rin siya. At yung mga taong kayang gumawa nun, bihira.”

Tumahimik ang sala. Naririnig ko ang electric fan, ang mahinang ubo ni nanay, ang sariling tibok ng puso ko.

“Hindi kita pipilitin,” dagdag ni Adrian. “Pag-isipan mo. Pero bukas, magsisimula na kami. Kung gusto mo.”

Pagkaalis nila, matagal akong nakaupo. Hawak ang notebook ng bayarin, pero sa unang pagkakataon, parang hindi na lang ito listahan ng takot. Parang may espasyo na para sa pag-asa.

Kinabukasan, pumasok ako sa maliit na kusinang inuupahan sa isang lumang bodega. Walang bonggang sign. Walang marble counter. Pero may amoy ng tinapay na sariwa at tahimik na sigla ng mga taong may layunin.

Doon ko nakilala ang iba pang empleyado. Mga dating tinanggal. Mga dating pinahiya. Lahat may kwento. Lahat may sugat.

“Dito,” sabi ni Adrian sa unang araw, “walang freebie na lihim. Kung may ibibigay, may dahilan. At ang dahilan ay tao.”

Hindi madali ang mga sumunod na linggo. Mahabang oras. Mahigpit na standard. Pero walang sigaw. Walang pangmamaliit. Kapag nagkamali ka, itinuturo kung paano ayusin, hindi kung paano ka durugin.

Unti-unting bumalik ang tiwala ko sa sarili. Unti-unting gumaan ang dibdib ko.

Isang hapon, may pumasok na pamilyar na mukha. Si Nilo Arseo. Nakatayo sa pinto, parang hindi sigurado kung papasok.

“Mira?” tawag niya.

Ngumiti ako. “Kuya Nilo.”

Nang marinig ni Adrian ang kwento ko tungkol sa kanya, agad siyang inalok ng trabaho sa maintenance. Tahimik lang si Nilo, pero nakita ko ang luha sa mata niya nang isuot niya ang bagong uniform.

Pero hindi doon nagtapos ang kwento.

Isang linggo matapos magbukas ang café, may pumasok na tatlong tao na hindi ko inaasahan. Si Jerry Tolentino, si Dalia Paredes, at si Crispin Lamana.

Nakatayo sila sa gitna ng café, nagmamasid. Parang naghahanap ng mali.

“Mira,” malamig na sabi ni Dalia, “ikaw pala ‘to.”

Hindi ako sumagot. Sa halip, lumapit si Adrian.

“May maitutulong po ba kami?” tanong niya, propesyonal.

Nagpakilala si Crispin. “Galing kami sa La Dulcinea. May concern kami.”

Concern. Salitang madalas gamitin para pagtakpan ang galit.

“May narinig kami,” dagdag ni Jerry, “na kinuha mo yung empleyado namin.”

Ngumiti si Adrian. “Hindi ko siya kinuha. Tinanggal niyo siya.”

Nanikip ang panga ni Jerry. “May policy kami—”

“Alam ko,” putol ni Adrian. “At alam ko rin ang batas.”

Inilabas niya ang folder. “May CCTV footage ng insidente. May witness statements. At may lawyer ako.”

Nanlaki ang mata ni Dalia.

“Hindi ako nandito para makipag-away,” dagdag ni Adrian. “Nandito ako para ipaalam na ang ganitong sistema ay hindi na pwede.”

Tahimik ako sa gilid. Pero sa loob ko, may unti-unting bumabangon. Hindi galit. Hindi yabang. Kundi dignidad.

Umalis sila na walang nasabi.

Pagkalipas ng ilang buwan, lumaki ang café. Hindi dahil sa marketing. Kundi dahil sa kwento. Kwento ng kabutihang hindi tinapakan. Kwento ng mga taong binigyan ng pagkakataon.

Isang gabi, nakaupo ako sa labas, hawak ang tasa ng kape. Dumaan si Tatay Vesty. Mas tuwid na ang likod. Mas maliwanag ang mata.

“Salamat ulit, iha,” sabi niya.

Ngumiti ako. “Salamat din po.”

Sa gabing iyon, naintindihan ko.

Hindi lahat ng kabutihan ay ginagantimpalaan agad. Minsan, sinisira ka muna nito. Pero kapag pinili mong manatiling totoo, may mga tao at pagkakataong darating para buuin ka ulit.

At sa pagkakataong iyon, hindi ka na babalik sa dati.

Mas matibay ka na.