“Isang sampal sa isang bata ang nagsimula ng digmaang hindi nila inaasahan, at isang kalmadong pangungusap ang nagtapos sa lahat ng ilusyon ng kapangyarihan.”

Hindi ko malilimutan ang umagang iyon.
Ang uri ng umaga na tahimik sa labas pero nagngangalit sa loob ng dibdib ko.
Paulit ulit na nagvibrate ang telepono ko sa ibabaw ng mesa sa kusina.
Isang pangalan lang ang lumilitaw sa screen.
Vanessa.

Tinitigan ko iyon ng ilang segundo bago ko ito binaligtad.
Parang umaasa akong sa simpleng pag-iwas ng tingin ay mapipigilan ko ang unos na paparating.
Pero alam kong hindi.
May mga bagyong kahit hindi mo harapin ay papasok at papasok sa bahay mo.

Sa sala, tahimik na nakaupo si Mia.
Limang taong gulang.
Nakaharap sa isang puzzle na parang wala lang ang mundo.
Pero kita ko ang pilit niyang katahimikan.
Ang kaliwang pisngi niya ay bahagyang namamaga pa.
Bakas pa rin ang limang daliring hindi dapat dumampi sa mukha ng isang bata.

Paminsan minsan ay hinihipo niya iyon ng dahan dahan.
Parang sinusukat kung totoo pa rin ba ang sakit.
Parang iniisip kung may kasalanan ba siyang nagawa para maranasan iyon.

Nilapitan ko siya at inabot ang baso ng maligamgam na tubig.
Dalawang kamay kong iniabot na parang anumang maling galaw ay maaari siyang mabasag.
“Mia, uminom ka muna anak.”

Tumingala siya sa akin.
Mahina ang boses.
Parang natatakot makaistorbo.
“Mommy, may nagawa po ba akong mali kahapon?”

Parang may humampas sa dibdib ko.
Mas masakit pa kaysa sa sampal na nakita ko.
Ito ang tanong na sumira sa natitirang paniniwala ko na kaya ko pang manahimik.

Umupo ako sa tabi niya at hinaplos ang buhok niya.
“Wala kang maling ginawa, anak.
Masyado ka lang mabilis tumakbo.
At hindi kasalanan ang maging masaya.”

Tumango siya pero hindi pa rin kumbinsido.
“Pero bakit po hindi nagsalita si daddy?”

Wala akong naisagot agad.
Narinig ko ang tik tak ng orasan sa dingding.
Parang bawat segundo ay may sinisingil sa akin.

Si Marco.
Ang asawa ko.
Ang ama ng anak ko.
Umalis siya ng bahay kaninang umaga na parang normal lang ang lahat.
Planado ang damit.
Kalmado ang boses.
Parang ang nangyari kagabi ay isang maliit na aberya lang.

“Maliit na bagay lang yon.”
“Iisang sampal lang naman.”

Isang sampal lang.
Sa sarili naming anak.
Sa harap ng buong angkan.

Napatingin ako sa bintana.
Maganda ang araw sa Maynila.
Ang sikat ng araw ay walang pakialam kung may batang nasaktan.
Pero ako, hindi ko na kayang magpanggap.

Kagabi iyon.
Weekend.
Family gathering sa mansyon ng mga magulang ni Marco.
Forbes Park.
Lugar na punong puno ng ngiti at plastikan.

Dinala ko pa rin si Mia.
Pinagsuot ko pa rin siya ng dilaw na bestida.
Binilinan ko pa rin siya ng mga salitang matagal ko nang inuulit.
Bumati ka.
Magmano ka.
Maging mabait ka.

Masaya siya.
Tumatakbo sa makintab na sahig.
Parang maliit na paru paro sa ilalim ng chandelier.
Napangiti pa ako noon.
Akala ko sapat na ang masaya ang anak ko.

Hanggang bumaba si Vanessa sa hagdan.
Ang kapatid ni Marco.
Ang babaeng sanay na nasa itaas.
Matalim ang mata.
Matayog ang tindig.

Isang saglit lang.
Isang simpleng banggaan.
Nabangga ni Mia ang binti niya habang tumatakbo.

Walang natumba.
Walang nasira.
Pero sumigaw si Vanessa na parang may krimeng naganap.
Bumagsak ang bag niya.
Tumahimik ang buong sala.

“Sorry po tita.”
Mahinang sabi ng anak ko.

Hindi man lang siya tinignan.
Ang tingin niya ay mas mabigat pa sa kahihiyan.
“Sorry lang?”
“Mahalaga ang bag na ‘to.”

Tumayo ako.
“Vanessa, bata lang yan.”

Ngumisi siya.
“Anong klaseng pagpapalaki yan?”

Narinig ko ang bulungan.
Narinig ko ang paghuhusga.

Hinila ko si Mia palapit sa akin.
Pero hinarangan kami ni Vanessa.
Itinaas niya ang kamay niya.

Hindi ko man lang nakita ang buong galaw.
Narinig ko lang ang tunog.
Pak.

Hindi agad umiyak si Mia.
Mas masakit ang gulat kaysa sa sakit.
Mas masakit ang hiya kaysa sa hapdi.

Susugod sana ako.
Pero may humawak sa braso ko.
Si Marco.

“Tama na.”
“Isang sampal lang naman yan.”

Doon may namatay sa loob ko.

Hindi ako nagwala.
Hindi ako sumigaw.
Binuhat ko ang anak ko at umalis.

Sa sasakyan, tahimik lang si Marco.
Parang alikabok lang ang nangyari.

Pero sa loob ko, malinaw ang isang bagay.
Kung mananahimik ako, uulit ito.

Kinabukasan ng umaga, habang naghihiwa ako ng prutas, tumunog ang telepono.
Isang mensahe.
Isang bilyong pisong kontrata ng kumpanya ni Vanessa ay biglang nakansela.

Hindi nanginig ang kamay ko.
Hindi ako napangiti.
Parang alam ko lang na may nangyaring hindi na mababawi.

At dumating siya.
Nagwawala sa labas ng pinto.
Sumisigaw.
“Buksan mo to.”

Pinapasok ko muna si Mia sa kwarto.
Nilock ang pinto.

Binuksan ko ang pinto.

Namumula ang mata ni Vanessa.
“Ikaw ba ang may gawa nito?”

Tinitigan ko siya.
Kalmado.
Tahimik.

“Pumunta ka ba dito para sa kontrata
o para humingi ng tawad?”

Natigilan siya.
Nagpupumiglas ang galit at takot sa mukha niya.

“Busy ako. Walang oras sa sorry.”

Tumawa ako ng mahina.
“Minamaliit mo ang bata pero gusto mong respetuhin ka.”

Sumigaw siya.
“Nasaktan lang ng kaunti.”

Doon ko naramdaman ang lamig.
“Hindi ka natakot kahapon.
Pero ngayon takot ka.”

Tinignan niya ako na parang unang beses niya akong nakita.

“Hindi ko ginalaw ang kumpanya mo.”
“Pero hindi na rin kita tutulungan.”

Dumating si Marco.
Narinig ang lahat.

“Umuwi ka na, Vanessa.”
“Mali ang ginawa mo.”

Parang nabasag siya.
Pero hindi siya humingi ng tawad.

Hinila ko si Mia at niyakap.
“Mia, hindi mo kailangang matakot.”

Umalis si Vanessa.
Ang yabag ng takong niya ay papalayo.

Nanatili ako roon.
Huminga ng malalim.

Alam kong hindi dito nagtatapos ang lahat.
Pero dito nagsimula ang hangganan.

At sa gabing iyon, sa unang pagkakataon,
nakatulog ang anak ko nang mahigpit ang yakap ko.
Walang takot.
Walang tanong.
At sapat na iyon para ipaglaban ko ang buong mundo.