Isang hapon noong Hunyo 2018 sa Kawayan, Isabela, mabilis na lumabas sa kanilang bahay si Edna Murillo habang karga ang kanyang anak na si Carlo. Namamaga ang pisngi, nanginginig ang katawan, at bakas ang matinding takot sa kanyang mga mata. Muli na naman siyang sinaktan ng asawa dahil lamang sa maliit na pagkakamali.

Ang lalaking naiwan sa loob ay si Bobby Murillo, ang taong sapilitang ipinakasal sa kanya noong siya ay 19 taong gulang pa lamang. Sa loob ng limang taon, paulit-ulit niyang sinubukang tumakas ngunit palaging nauuwi sa pananakot at mas masidhing pananakit.

Nagsimula ang lahat nang ipinasang kapalit ni Edna ang kanyang buhay para lamang hindi mawalan ng tirahan ang kanyang mga magulang. Dahil sa utang, ibinigay siya sa isang lalaking higit doble ang tanda at matagal nang may pagnanasa sa kanya.

Sa araw ng kasal nila noong 2013, kitang-kita sa mga bisita ang lungkot ni Edna. Wala siyang ngiti at wala siyang boses sa sariling kinabukasan. Mula sa araw na iyon, nagsimula ang isang bangungot na hindi niya inakalang kakayanin niya.

Sa simula, maamo si Bobby. Maaga itong umuuwi at sinusubukang maging mabuting asawa. Ngunit sa paglipas ng panahon, unti-unti itong nagpakita ng tunay na ugali. Simula sa masasakit na salita hanggang humantong sa unang sampal na hindi kailanman naging huli.

Tuwing magnanais si Edna na bumalik sa kanyang mga magulang, palagi siyang pinahihintay at pinatitigil dahil hindi pa raw naililipat ang lupa. Sa halip na yakap at pag-unawa, natanggap niya ang pamimilit at pagkakait ng kalingang dapat nanggagaling sa isang pamilya.

Noong 2014, ipinanganak niya si Carlo. Inakala niyang magiging dahilan iyon ng pagbabago, ngunit lalong lumalala ang bawat gabi. Sa bawat pag-iyak ng bata, siya ang sinisisi. Sa bawat pagod ni Bobby sa trabaho, siya ang pinagbubuntunan ng galit.

Hindi lang pisikal na sakit ang tiniis niya. Tuwing pinipilit siyang makipagtalik at lumalabag sa kanyang kagustuhan, pakiramdam niya ay unti-unting namamatay ang pagkatao niya. Ngunit sa puso niya, nanatili ang munting pag-asa na may araw na lalaya rin siya.

Dahan-dahan siyang nag-ipon ng pera. Sa bawat sukling natitira, itinabi niya ito para sa araw ng kanyang paglaya. At dumating ang gabing iyon noong Pebrero 2018, nang tulog si Bobby at may lakas ng loob siyang ihakbang ang mga paang matagal nang nakatali.

Nang makarating siya sa bahay ng kanyang kinikilalang mga magulang, nanalangin siyang mayroong yakap, tulong at pag-unawa. Ngunit malamig na katahimikan lang ang sumalubong sa kanya. At mas masakit pa, sila mismo ang tumawag kay Bobby upang ipaako siyang muli sa impyerno.

Doon niya nalaman ang isang katotohanang lalong dumurog sa kanya: hindi siya tunay na anak nina Isagani at Marcy. Iniwan lamang siya sa kanila nang siya ay dalawang taong gulang pa. At noon pa man, tila utang at ari-arian lang ang halaga niya sa kanila.

Matapos siyang sunduin ni Bobby, muling bumuhos ang dahas at sakit. Halos hindi na siya makatayo sa sobrang pananakit. Ngunit ilang araw lang ang lumipas, nakakuha siya ng lakas na hindi niya inakalang mayroon siya. Sa wakas, nagpunta siya sa PNP Women’s Desk at ibinulalas ang matagal niyang ikinubli.

Naisagawa ang medico-legal at agad na naisampa ang kaso laban kay Bobby dahil sa paglabag sa batas laban sa karahasan sa kababaihan at bata. Kasabay nito, inimbestigahan ang kanyang mga magulang dahil sa sapilitang pagpapakasal na pasok sa human trafficking.

Doon rin natuklasan ang unang kasal ni Bobby noong 2008, na hindi kailanman napawalang-bisa. May isa pa pala itong asawa at anak na iniwan sa Quezon. Lumantad din ang salaysay ng babae tungkol sa parehong uri ng pang-aabuso na kanyang naranasan.

Dahil sa ebidensyang iyon, napatunayang walang bisa ang kasal ni Edna at Bobby. Sa unang pagkakataon, huminga si Edna nang may pag-asa. Hindi na siya nakakadena sa lalaking sumira sa kanyang buhay.

Habang nagpapatuloy ang kaso, dinala siya at si Carlo sa shelter ng DSWD. Dito niya natikman ang katahimikan at seguridad na ngayon lang niya naramdaman. Unti-unti niyang binuo ang lakas na nawasak ng maraming taon ng pananakit.

Taong 2019 nang umusad ang paglilitis. Tahimik lang si Edna sa korte pero bawat salitang bibitawan niya ay patunay ng tapang. Bawat tingin niya sa dating asawa ay pagpapakita ng isang babaeng hindi na kailanman magpapasakop.

Nobyembre 2020 nang ilabas ang hatol. Guilty si Bobby Murillo sa maraming bilang ng paglabag sa batas at pinatawan ng tatlumpung taon na pagkakakulong. Maging sina Isagani at Marcy ay nahatulan dahil sa human trafficking.

Pagkatapos ng hatol, tuluyang tumalikod si Edna sa nakaraan. Hindi marangya ang buhay, ngunit marangal. Nagsimula siyang magtrabaho sa isang pagawaan at sinigurong maayos ang kinabukasan ni Carlo.

Lumaki si Carlo nang may pag-unawa at pagmamahal sa kanyang ina, at mas lalo itong humanga sa tapang na ipinaglaban ni Edna. Hindi na hinanap ni Edna ang mga tunay na magulang dahil nais niyang protektahan ang sarili mula sa isa pang sakit.

Taong 2024 nang makilala niya si Junbert Maniego. Mabait, may respeto, walang bisyo at buong pusong tinanggap ang nakaraan nila. Unti-unti nitong pinuno ng liwanag ang mga bahaging minsang nasa dilim.

Noong Pebrero 2025, sa isang simpleng civil wedding, tuluyan nang nagsimula ang bagong buhay ni Edna. Kasama si Carlo at ang lalaking kayang magmahal nang hindi nang-aangkin, sa wakas natagpuan niya ang kalayaang matagal niyang ipinagdasal.

Ang kwento ni Edna ay hindi lamang tungkol sa pagdurusa. Ito ay kwento ng lakas, paglaban at pag-ahon mula sa impyernong akala niya ay walang katapusan. Siya ay patunay na may pag-asa ang bawat babaeng lumalaban para sa sarili at sa anak.

Sa dulo ng lahat, mas pinili niyang maging masaya kaysa manatili sa takot. Dahil ang tunay na kalayaan ay nagsisimula sa paniniwala na karapat-dapat kang mahalin, igalang at ipaglaban.