“Akala nila pera lang ang pinutol ko, hindi nila alam na ang tunay na naputol ay ang tanikalang matagal nang nakapulupot sa leeg ko.”

Umupo ako sa maliit kong silid habang ang huling sinag ng araw ay dahan-dahang gumagapang sa sahig. Tahimik ang paligid, ngunit ang katahimikan ay mabigat, parang may sumisiksik sa dibdib ko. Rinig ko ang tik-tak ng orasan, bawat segundo ay tila may binibilang na wakas. Sa mesa, naroon pa rin ang mga papeles ng diborsyo. Nakalatag, malamig, at pinal. Ang pirma ko at ang kay Miguel ay magkatabi, dalawang pangalan na minsang nagbahagi ng iisang pangarap, ngayo’y tila dalawang sugat na hindi na kailanman magsasara.

Sampung taon. Ganoon katagal ang isinuko ko. Sampung taong akala ko ay pagmamahal, seguridad, at pamilya. Ngunit sa huli, nauwi lang sa katahimikang puno ng pagod at isang kalayaang masakit ngunit totoo.

Naalala ko pa ang araw ng kasal namin. Nakangiti si Lola Elena habang inaabot sa akin ang isang makintab na card. Anak, ito ang subsidiary card ko. Gamitin mo lang. Hindi tayo nauubusan ng pera. Noon, pakiramdam ko’y pinalad ako. Mayamang pamilya, mapagbigay na biyenan, at asawang akala ko’y kakampi ko sa lahat.

Hindi ko agad naintindihan na ang card na iyon ay hindi regalo. Isa pala itong tali. Isang tanikalang balot sa ginto.

Bawat swipe ko ay may kapalit na bulong. Bawat binili ko ay may kwento sa mga kamag-anak. Lahat sila, si Jessa, ang mga pinsan, ang mga tiyahin, may kanya-kanyang card. Akala ko noon normal lang iyon. Hanggang sa napansin ko na wala akong sariling hawak na pera. Ang sweldo ni Miguel, diretso kay Lola Elena. Ang natitira sa akin, sapat lang para sa pang-araw-araw. Kahit piso, kailangan kong ipaliwanag.

Isang araw, nagkasakit ang inay ko. Gusto kong magpadala ng kaunting tulong. Ngunit tinignan lang ako ni Lola Elena at malamig na nagsabi, Hindi mo pera yan. Mayaman naman ang pamilya mo. Hayaan mo silang magbigay. Huwag kang aasa sa amin. Para akong binuhusan ng malamig na tubig. Hindi lang dahil sa pagtanggi, kundi dahil sa paraan. Doon ko unang naramdaman na ako’y bisita lang sa sarili kong buhay.

Nagtiis ako. Tahimik. Inakala kong iyon ang kapalit ng kapayapaan. Ngunit ang bawat araw ay parang patalim na dahan-dahang umuukit sa loob ko. Kaya noong araw ng diborsyo sa Cebu, nang makita kong nakayuko si Miguel at hinayaan lang akong pumirma, may kirot at ginhawa akong sabay na naramdaman.

Masakit dahil may bahagi ng buhay ko ang tuluyang naglaho. Magaan dahil tapos na ang takot.

Paglabas ko ng hukuman, nanginginig ang kamay ko habang pinapacancel ko ang lahat ng card na konektado sa pangalan ko. Sa sandaling iyon, parang may naputol sa loob ko. At kasabay noon, dumating ang isang katahimikang matagal ko nang hindi naramdaman.

Umuwi ako sa inay ko. Hindi siya nagtanong ng marami. Hinawakan lang niya ang kamay ko. Mainit. Matatag. At doon ako umiyak, parang batang matagal nang hindi pinayagang umiyak.

Alam kong hindi iyon matatanggap ng dating biyenan ko. Sanay siyang kontrolado ang lahat. Kaya noong mabalitaan kong ikakasal si Jessa sa isang engrandeng seremonya, alam kong darating ang sandaling iyon.

Limang bituing hotel. Mararangyang handaan. Mga imported na alak. Lahat ay umaasa sa perang akala nila’y walang hanggan. Ngunit noong dumating ang bill, sunod-sunod ang swipe. Rejected. Isa-isa. Hanggang sa wala nang natira.

Hindi ako naroon, pero naramdaman ko ang bigat ng sandaling iyon. Hindi tuwa ang naramdaman ko. Hindi rin galit. Isang tahimik na hustisya.

Kinabukasan, tumawag si Lola Elena. Galit, takot, kahihiyan ang halo sa boses niya. Ano ang ginawa mo? Pinahiya mo kami. Tahimik akong nakinig bago sumagot. Hindi na po ako manugang ninyo. Ginawa ko lang ang kailangan para sa kalayaan ko.

Ilang araw ang lumipas, dumating si Jessa sa bahay ng inay ko. Umiiyak. Nanginginig. Humihingi ng tulong. Isang card lang daw, isang beses lang. Ngunit sa sandaling iyon, bumalik sa akin ang lahat ng taon ng pagtitiis. Mahina ngunit matatag akong tumanggi. Hindi na ako babalik.

Umalis siya na puno ng galit. At ako’y naiwan na may bigat sa dibdib ngunit malinaw ang isip.

Nang mabalitaan kong naospital si Lola Elena, kumirot ang puso ko. Kahit nasaktan niya ako, hindi ko siya kinamuhian. Kaya pumunta ako. Tahimik. Walang sigawan. Doon, sa pagitan ng tunog ng heart monitor at ng bigat ng mga salitang hindi nasabi noon, unang beses niyang inamin ang takot niya. Natakot siyang mawalan. Natakot siyang magtiwala.

Sa sandaling iyon, may bahagi sa akin ang lumambot. Ngunit hindi na ako bumalik. Dahil ang awa ay hindi dapat maging dahilan para muling ikadena ang sarili.

Umalis ako sa ospital na may mabigat na puso ngunit malinaw na pasya. Hindi ko pinili ang gulo. Pinili ko ang sarili ko.

Ngayon, habang nakaupo ako sa maliit kong silid, wala na ang card, wala na ang luho, wala na ang takot. Ang natira ay katahimikan at isang buhay na akin na muli.

At sa wakas, natutunan ko na ang tunay na yaman ay hindi kailanman nasuswipe. Ito ay ang kakayahang tumayo, umalis, at magsimulang muli nang walang tanikala.