Isang tensyonadong eksena ang yumanig sa bicameral conference committee matapos mag-viral ang isang livestream kung saan nagharap si Senadora Imee Marcos at ang kalihim ng Department of Public Works and Highways (DPWH) sa usapin ng panukalang badyet. Sa harap ng publiko at mga kapwa mambabatas, naging sentro ng diskusyon ang early procurement, mga delay sa proyekto, at ang tanong kung may malinaw bang direksyon ang implementasyon sa 2026.

Sa unang tingin, isa lamang itong teknikal na pagdinig. Ngunit habang tumatagal ang palitan, umigting ang emosyon. Maraming netizen ang nakapansin sa tensyon—mula sa matitinding tanong hanggang sa mahinahong tugon—na kalaunan ay naging paksa ng malawakang debate sa social media.

Bago pa man ang sagutan, malinaw ang konteksto: pinag-uusapan ang epekto ng pagbabago sa badyet at ang desisyon ng DPWH na ipagpaliban ang early procurement. Ayon sa ahensya, hindi pa malinaw kung alin sa mga proyekto ang tuluyang papasa, kaya’t piniling maghintay upang maiwasan ang pagkalito at posibleng pag-aaksaya ng pondo. Para sa ilan, ito ay maingat na hakbang. Para sa iba, ito ay nagbabadya ng malalaking delay.

Dito pumasok ang matitinding tanong ni Senadora Marcos. Sa isang serye ng tuwirang tanong, hinamon niya ang DPWH sa diumano’y kakulangan ng katiyakan: may mga proyektong dumaan na ba sa early procurement o wala? Ilan? Kailan? At ano ang magiging epekto sa mga komunidad na umaasa sa mabilis na pagsisimula ng mga proyekto—lalo na sa harap ng paparating na tag-ulan?

Maingat ang naging tugon ng kalihim. Ayon sa kanya, sa kasalukuyan ay wala pang proyektong dumaan sa early procurement dahil hindi pa tiyak ang pinal na listahan. Ipinunto niya ang posibleng pagkaantala sa unang mga quarter ng 2026, ngunit iginiit na magpapatuloy pa rin ang mga proyekto sa sandaling malinaw na ang desisyon ng Kongreso. Sa kanyang paliwanag, ang hakbang ay bunga ng “extraordinaryong sitwasyon” at pag-iingat upang masigurong tama ang paggastos.

Habang umuusad ang diskusyon, napansin ng mga nanonood ang pagkakaiba ng tono. Masidhing pagtatanong sa isang panig; mahinahong paliwanag sa kabila. Para sa mga sumusuporta sa senadora, lehitimo ang kanyang pagkabahala: paano nga ba masisiguro ang bilis at bisa ng mga proyekto kung may pagkaantala na sa umpisa? Para naman sa mga pumanig sa DPWH, malinaw ang punto: hindi puwedeng itulak ang procurement kung hindi pa sigurado ang mga proyekto at badyet.

Uminit pa ang usapan nang mabanggit ang isyu ng tiwala sa mga district engineer. Sa gitna ng palitan, lumutang ang tanong: bakit magdadagdag ng pondo kung may alinlangan sa kakayahan o integridad ng mga magpapatupad? Para sa ilan, tila kontradiksyon ito. Para sa DPWH, ang sagot ay simple—hindi puwedeng huminto ang trabaho ng ahensya dahil lamang sa pangangailangang maglinis at magbantay. Ang solusyon, ayon sa kanila, ay mas mahigpit na oversight, hindi paghinto.

Dito na nahati ang opinyon ng publiko. May mga nagsabing makatuwiran ang pag-iingat at pagbabantay; may mga nagsabing dapat ay mas maaga ang paghahanda upang hindi maantala ang mga proyektong kritikal sa ekonomiya. Sa social media, naging mitsa ang livestream ng sari-saring interpretasyon—mula sa pagsusuri ng datos hanggang sa pagbasa sa body language at emosyon ng mga sangkot.

May mga netizen na nagsabing tila napahiya ang senadora sa harap ng malinaw at kalmadong sagot ng kalihim. Mayroon ding nagsabing hindi patas ang ganitong pagbasa at dapat pagtuunan ng pansin ang laman ng diskusyon, hindi ang estilo. Ang salitang “napaiyak” ay kumalat sa ilang post, bagama’t may iba ring nagsabing mas mainam na ilarawan ang pangyayari bilang isang emosyonal na sagutan sa gitna ng mabigat na usapin.

Hindi rin nawala sa usapan ang pulitika sa likod ng lahat. Ang DPWH ay bahagi ng ehekutibo, at ang bicameral conference ay espasyong madalas pagtagpuin ng magkakaibang interes. Para sa ilan, ang tensyon ay repleksyon ng mas malalim na banggaan ng pananaw: bilis laban sa pag-iingat, pagtulak laban sa pagbabantay, at politika laban sa pamamahala.

Sa kabila ng ingay, may mahahalagang puntong lumitaw. Una, malinaw na ang desisyon sa early procurement ay may domino effect—mula sa timeline ng proyekto hanggang sa epekto sa ekonomiya at serbisyo publiko. Ikalawa, ang usapin ng tiwala at oversight ay nananatiling sentral sa mga ahensyang humahawak ng bilyun-bilyong pondo. Ikatlo, ang paraan ng pagtalakay—tono, linaw, at datos—ay kasinghalaga ng mismong desisyon.

Sa pagtatapos ng palitan, iginiit ng DPWH na handa silang tanggapin ang magiging pasya ng Kongreso at ipatupad ito sa abot ng makakaya. Para sa senadora, nanatili ang panawagan para sa malinaw na direksyon at pananagutan. Ang bicameral conference, ayon sa magkabilang panig, ay magpapatuloy bilang mekanismo upang plantsahin ang hindi pagkakaunawaan.

Ngunit para sa publiko, ang nangyari ay higit pa sa teknikal na usapan. Isa itong paalala kung gaano kabigat ang bawat desisyon sa badyet, at kung paanong ang mga diskusyong ito—kapag nailahad sa harap ng kamera—ay nagiging salamin ng pamumuno, emosyon, at pananagutan. Sa panahong ang tiwala ng mamamayan ay sensitibo, ang bawat salita at kilos ay sinusukat.

Habang patuloy ang deliberasyon, nananatiling bukas ang tanong: alin ang mas dapat manaig—ang bilis na may panganib, o ang pag-iingat na may kapalit na delay? At sa gitna ng mga sagutan, makikinig ba ang mga institusyon sa hinaing ng mamamayan na ang gusto lamang ay malinaw na plano, tapat na pagpapatupad, at serbisyong hindi naaantala?

Ang bicameral livestream ay maaaring matapos, ngunit ang diskusyon ay nagpapatuloy—sa mga sesyon ng Kongreso, sa mga ahensya, at sa hapag-kainan ng mga Pilipinong umaasang ang bawat piso ay mapupunta sa tama, sa tamang oras.