Sa gitna ng mga maiinit na usapin sa politika, lumulutang ngayon sa publiko ang napakaraming tanong: Nasaan si Senator Ronald “Bato” dela Rosa? Bakit bigla siyang nawala sa Senado? At bakit tila mas piniling manahimik habang mabilis na kumakalat ang balitang may umano’y arrest warrant para sa kanya mula sa International Criminal Court (ICC)?

Mula pa noong Nobyembre 11, hindi na namataan ang senador sa anumang sesyon ng Senado—hindi sa plenaryo, hindi sa mga committee hearing, at hindi rin sa kritikal na budget deliberations. Ang nakakagulat, ayon mismo sa Senate leadership, ni isang pormal na abiso o kahit simpleng paliwanag ay wala silang natatanggap mula kay dela Rosa. Ang isang trabahong nangangailangan ng presensya, responsibilidad, at transparency ay tila naiwan na niyang basta-basta.

Ang mga ordinaryong manggagawa ay maaaring matanggal sa trabaho dahil lamang sa ilang araw na pag-absent. Ngunit sa kasalukuyang sitwasyon, tila may ibang realidad para sa isang senador—lalo na kung ang pagkawala ay may kaakibat na kontrobersiya.

Ayon sa ilang impormasyong lumutang sa talakayan, umano’y nasa Davao City ngayon si Senator dela Rosa. Hindi lumalabas, hindi nagpapakita, at tila nagkukubli sa publikong mata. Ito ang pumukaw sa batikos ng marami—mula sa mga eksperto, analista, hanggang sa mga netizens na hindi napigilang magtanong: Bakit bigla siyang nawala? Bakit parang nagtatago?

Ang tanong na ito ay lalong umigting matapos mawala ang senador sa mismong deliberasyon kung saan siya dapat ang pangunahing magtatanggol ng budget ng Department of National Defense (DND) at Philippine Drug Enforcement Agency (PDEA). Bilang vice chairman ng Senate Finance Committee, mahalagang siya mismo ang humawak ng mga ito—ngunit kapwa napilitan si Senator Win Gatchalian na pumalit sa kanya nang walang abiso.

Ilang mambabatas ang hindi na napigilang magsalita. Ayon sa Senate President, maliwanag na may kakulangan sa propesyonalismo at respeto ang hindi pagdalo ni dela Rosa, lalo na’t wala man lang itong ipinapadalang paliwanag. Ang Senado, aniya, ay hindi pwedeng magmukhang walang disiplina. Dahil dito, pinag-aaralan na umano kung paano siya dapat papanagutin. Sa ilalim ng Senate rules, wala pang partikular na penalty para sa tuloy-tuloy na pagliban nang walang paalam, ngunit maaaring itong talakayin, rebisahin, at bigyan ng kaukulang kaparusahan—mula reprimand, suspension, hanggang posibleng expulsion.

Sa gitna ng lahat ng ito, ang mas pinagtutuunan ng publiko ay ang usapin ng umano’y ICC arrest warrant. Bagama’t walang opisyal na kumpirmasyong inilalabas ang ICC, lumaganap ang balitang may mga personalidad mula sa administrasyon ng dating pangulo ang maaaring maharap sa warrant of arrest kaugnay ng war on drugs. Kasama raw dito sina dating Pangulong Rodrigo Duterte, ilang opisyal ng PNP, at maging sina Senators Bong Go at Bato dela Rosa—ilang sa itinuturong sentral na personalidad sa implementasyon ng kampanya.

Dahil kanyang papel bilang dating hepe ng PNP at pangunahing tagapagpatupad ng Oplan Tokhang, si dela Rosa ang isa sa pinakamadalas na nababanggit sa mga posibleng target ng ICC investigation. Ngunit patuloy ang pagtanggi ng gobyerno na kilalanin ang hurisdiksiyon ng ICC, dahilan kung bakit lalong umiinit ang sitwasyon.

Sa mga panayam at diskusyon ng ilang political analysts, sinasabing may malaking posibilidad na pinili ni dela Rosa na huwag magpakita sa Senado upang iwasan ang posibleng “pambubulaga” kung sakaling totoong may warrant na ilalabas. Ayon pa sa kanila, kung sakaling lumabas ang warrant habang nasa Senado siya, maaaring hindi na siya basta-basta makaalis dahil ang gusali ay may sariling security protocol. Hindi naman siya maaaring tumagal doon, dahil hindi tamang magmukhang nagtatago ang isang senador sa mismong institusyong kinakatawan niya.

Dagdag pa ng ilang dating opisyal, hindi ito ang unang pagkakataong nagkaroon ng ganitong sitwasyon. Noong panahon ni Senator Leila de Lima, nirerespeto pa rin ng Senado ang kanyang posisyon hanggang dumating ang araw na kailangan niyang harapin ang arrest warrant. Hindi siya nagtago, hindi siya nagpahuli sa Senado, at nagdesisyon siyang sumuko nang maayos. Inihalintulad ito ng ilan sa kasalukuyang sitwasyon ni dela Rosa, at ayon sa kanila, “kung totoong walang warrant, bakit natatakot? At kung may warrant, bakit hindi niya harapin?”

Hindi rin maitatanggi ang mga maaanghang na komento mula sa publiko. Maraming netizens ang bumabalik sa kanyang matapang na pahayag noon: “Bring it on.” Ang ilan, hindi napigilang magtanong kung bakit tila biglang naglaho ang tapang na ito. May nagsabi pang, “From PNP General to fugitive real quick,” at “Asan na ang tapang kung kailan siya na ang may hinaharap?”

Sa kabilang banda, may mga naniniwalang dapat munang maghinay-hinay ang publiko. Wala pang kumpirmadong arrest warrant mula sa ICC. Wala ring opisyal na pahayag si Senator dela Rosa na nagpapaliwanag sa kanyang pagkawala. Ngunit sa kawalan ng anumang paglilinaw, ang katahimikan ay nagbubunga ng samu’t saring interpretasyon—at sa politika, ang katahimikan ay madalas mas maingay kaysa salita.

Sa ngayon, patuloy na hinahanap ng Senado, media, at publiko ang malinaw na sagot mula kay dela Rosa. Ngunit nananatiling tikom ang bibig ng kampo ng senador, at ayon sa ilang insider, maaaring hindi raw siya lumabas hanggang matapos ang kasalukuyang tensyon.

Sa mga darating na araw, inaasahang maglalabas ang Senado ng pinal na desisyon kung paano haharapin ang tuloy-tuloy na pagliban ng senador. Maaari itong maging malaking turning point—hindi lamang para kay Bato de la Rosa, kundi para sa mismong integridad ng Senado.

Sa huli, may isang tanong na hindi basta-basta mawawala: sa isang demokratikong bansang inaasahang may pananagutan ang lahat, pantay ba talaga ang trato sa ordinaryong Pilipino at sa mga nakaupo sa kapangyarihan?

At para kay Senator Bato—mas lalong tumitindi ang pagnanais ng publiko na malaman ang totoo: nasaan ka na nga ba? At kailan ka muling haharap sa taong iyong dapat pinaglilingkuran?