Isang bagong yugto ang nabuksan sa lumalaking flood control scandal ng bansa—at mas mabigat, mas masalimuot, at mas nakakabahala ang mga rebelasyong lumalabas. Sa gitna ng patuloy na imbestigasyon ng Senado at mga ahensya ng gobyerno, isang pangalan na malapit mismo sa kapangyarihan ang biglang nawala sa eksena. Ang pinsan ni Senator Mark Villar, na idinadawit sa anomalya, ay iniulat na tumakas na palabas ng bansa. Para sa ilang mambabatas, malinaw ang mensahe nito—hindi raw basta paglalakbay ang ginawa, kundi isang kilos na tila pag-iwas sa pananagutan.

Ayon sa mga ulat, si Carlo Aguilar, pinsan ni Sen. Villar at dating lokal na opisyal, ay lumipad patungong Tokyo, Japan noong Nobyembre 19. Ang timing ng kanyang pag-alis ang lalong nagdulot ng hinala. Limang araw lamang bago ito, diretsahan siyang idinawit ng whistleblower na si dating DPWH Undersecretary Roberto Bernardo sa umano’y kickback scheme na konektado sa mga flood control project.

Sa testimonya ni Bernardo, binanggit niya ang ugnayan ng magpinsang Aguilar at Villar sa mga kontratang may kahina-hinalang galaw ng pondo. Bagama’t mariing itinanggi ni Sen. Villar ang mga paratang laban sa kanya, ang biglaang pagkawala ng kanyang pinsan ay nagbukas ng mas maraming tanong kaysa sagot.

Para kay Las Piñas Representative Mark Anthony Santos, hindi na raw ito dapat paliguy-ligoy pa. Aniya, “fleeing is an admission of guilt.” Sa madaling salita, kung wala kang tinatago, bakit ka aalis sa panahong mas umiinit ang imbestigasyon?

Si Carlo Aguilar ay hindi basta-bastang pangalan lamang. Anak siya ng kapatid ni dating senador Cynthia Villar at nagsilbi ring konsehal ng Las Piñas sa loob ng halos isang dekada. Ang kanyang background sa pulitika at koneksyon sa makapangyarihang pamilya ang dahilan kung bakit mas lalong tinututukan ang kanyang papel sa iskandalo.

Habang ang isyu ng pagtakas ay umuugong, isa pang detalye ang biglang sumingit at nagbigay ng panibagong direksyon sa imbestigasyon—isang luxury sports car. Sa isang explosive video na lumabas kamakailan, nahagip ang isang Maserati MC20 na nagkakahalaga umano ng mahigit ₱20 milyon. Sa unang tingin, isa lamang itong simbolo ng marangyang pamumuhay. Ngunit sa mas malalim na pagsusuri, naging susi ito sa mas malawak na imbestigasyon ng Bureau of Customs.

Ang sasakyan ay nakarehistro sa isang kumpanyang tinatawag na Socali Trading. Nang silipin ang address ng kumpanyang ito, natuklasang kapareho ito ng gusali ng isang kilalang networking company na pagmamay-ari ng celebrity billionaire at dating kongresista na si Sam Verzosa. Dito na nagsimulang magkabit-kabit ang mga piraso ng palaisipan.

Ayon sa mga dokumentong nakuha, hindi pala direktang inangkat ng authorized distributor ang Maserati. Sa halip, isang kumpanyang tinatawag na Brilliance Auto Corporation ang nag-import ng sasakyan mula sa Modena, Italy. Ang problema: iisa lamang ang opisyal na distributor ng Maserati sa Pilipinas. Paano nakalusot ang isang ibang kumpanya?

Mas lalong naging kahina-hinala nang lumabas sa invoice na hindi lang isang sasakyan ang inangkat. Anim na luxury cars pala ang kasama sa shipment, na may kabuuang halagang umaabot sa ₱35 milyon. Sinubukan ng media na puntahan ang address ng Brilliance Auto Corporation, ngunit walang humarap upang magpaliwanag. Maging si Verzosa ay nanatiling tahimik sa kabila ng sunod-sunod na tanong.

Habang sinusuri ng Bureau of Customs ang posibleng iregularidad sa importasyon, isa pang mas mabigat na rebelasyon ang sumabog—isang bagong whistleblower ang lumantad at diretsahang idinawit ang dating senador na si Bong Revilla.

Ang whistleblower, na tinago sa pangalang Alias J, ay hindi basta karaniwang source. Isa raw siyang matagal nang senior aide at insider ng kampo ni Revilla—isang taong may direktang access sa mga transaksyon at galawan sa likod ng kamera. Sa kanyang salaysay, inilahad niya ang umano’y modus operandi sa Mindanao na kinasasangkutan ng isang contractor na kilala sa alyas na “Reikas,” na ang tunay na pangalan ay Rey Castañeda.

Ayon kay Alias J, si Castañeda ang nagsisilbing tagalakad ng mga proyekto ni Revilla sa rehiyon. May hawak umano siyang listahan ng mga proyekto noong 2020 na ipinamamahagi sa iba’t ibang lokal na opisyal—mga mayor, kongresista, at gobernador. Ngunit may kapalit ang tulong na ito.

Bago raw ilabas ang pondo, sinusuri muna ang survey numbers ng senador sa lugar. Kung mataas ang tsansa ng suporta, doon lamang uusad ang proyekto. Para sa marami, malinaw itong indikasyon na ang pondo ng bayan ay ginagawang kasangkapan sa pulitika.

Isa sa mga kumpanyang lumitaw sa listahan ay ang Rally Construction, na pagmamay-ari ni Renato Castañeda at nakabase sa Davao City. Ayon kay Alias J, ang kabuuang halaga ng mga proyektong naasikaso ng grupong ito ay hindi bababa sa ₱600 milyon. Ang Rally Construction ay dati na ring na-flag sa ibang imbestigasyon kaugnay ng mga kwestyonableng proyekto sa Davao River.

Ngunit ang pinakamabigat na rebelasyon ni Alias J ay ang umano’y tangkang patahimikin siya. Nang sumiklab ang flood control scandal, may lumapit daw sa kanya mula sa kampo ni Revilla at nag-alok ng ₱2 milyon kapalit ng kanyang pananahimik. Mayroon daw siyang screenshots ng pag-uusap bilang ebidensya.

“Kung gusto talaga nila akong patahimikin, kailangan nila akong patumbahin,” aniya, sabay giit na hindi siya natatakot magsalita dahil hawak niya ang katotohanan.

Habang nananatiling tahimik ang kampo ni Revilla, ang mga rebelasyong ito ay lalong nagpapatibay sa mga naunang testimonya at nagpapakita ng lawak ng umano’y sistema ng katiwalian.

Sa kabilang banda, ang epekto ng iskandalo ay hindi lamang ramdam sa Maynila. Sa Surigao del Norte, isang grupo ng mga ordinaryong mamamayan ang naglakas-loob na magsampa ng reklamo sa ICI. Pinangunahan ni Wilbert Ga, personal nilang dinala ang ebidensya ng mga umano’y palpak at substandard na flood control project sa kanilang lugar.

Hindi lamang flood control ang isyu. Dalawang malalaking tulay ang matagal nang delayed, at ayon kay Ga, matagal na itong inirereklamo sa lokal na antas ngunit tila binabalewala. Sa kanilang sariling imbestigasyon, lima hanggang anim na proyekto ang kanilang natukoy na may malinaw na problema—mula sa kalidad hanggang sa hindi matapos-tapos na konstruksyon.

Isang pamilyar na pangalan ng contractor ang muling lumitaw, ngunit iginiit ni Ga na hindi lang ito iisang kumpanya. Aniya, mas malalim ang problema at may pananagutan din ang mga lokal na opisyal na dapat nagmo-monitor sa mga proyekto.

Ang kanilang hakbang ay isang malinaw na mensahe: ang laban kontra korapsyon ay hindi lang trabaho ng gobyerno o ng media. Ito ay laban ng mga ordinaryong Pilipino na araw-araw na naaapektuhan ng sirang sistema.

Habang patuloy na lumalabas ang mga dokumento, pangalan, at testigo—at habang may mga biglang nawawala sa eksena—isang bagay ang lalong nagiging malinaw: ang flood control scandal ay hindi iisang kaso lamang, kundi larawan ng isang sistemang matagal nang kinukubli. At ngayon, unti-unti na itong nahuhubaran sa harap ng sambayanan.