Sa isang malawakang ulat sa publiko, muling iginiit ni Pangulong Ferdinand “Bongbong” Marcos Jr. ang kanyang pangako na papanagutin ang sinumang mapatunayang sangkot sa katiwalian—at ngayong papalapit ang Kapaskuhan, tila mas umiinit ang mga aksyong legal laban sa mga indibidwal at opisyal na iniimbestigahan sa tinatawag na “ghost flood control project” sa Davao Occidental.

Ayon sa Pangulo, bago matapos ang taon ay may mga taong haharap sa mabibigat na kaso, at ilan sa kanila ay maaari nang maaresto anumang oras kapag inilabas na ang warrant mula sa korte. Isa sa mga pinakatingin ng publiko ay ang kasong isinampa laban kina Sarah Discaya at ilang opisyal ng St. Timothy Construction Corporation. Nakasaad sa reklamo na may proyekto umano para sa flood control na sinasabing natapos noong 2022—ngunit ayon sa imbestigasyon, hindi man lang ito nasimulan. Ipinakita rin sa mga dokumentong sinuri ng Ombudsman na may mga sinasabing pekeng papeles na iniharap bilang katibayan ng umano’y “natapos” na proyekto.

Ang naturang kaso ay may kasamang reklamong may kaugnayan sa malversation, isang mabigat na krimen na hindi maaaring piyansahan. Dahil dito, nakadirekta na umano si Pangulong Marcos sa DILG at PNP na bantayan ang mga pinangalanang indibidwal upang agad silang maaresto kapag lumabas na ang utos mula sa hukuman. Kabilang din sa iniimbestigahan ang ilang opisyal sa DPWH Davao Occidental District Engineering Office, na kasalukuyang suspendido habang nagpapatuloy ang proseso.

Habang nagpapatuloy ang imbestigasyon, lumulutang din ang diskusyon tungkol sa lawak ng umano’y anomalya. Ilang ulat ang nagsasabing maraming bank accounts ang naapektuhan ng preventive freeze, at malaking halaga ang tinututukan ng mga nag-iimbestiga. Mahalaga ring idiin na lahat ng nababanggit ay nakabatay sa mga opisyal na reklamo at proseso ng korte, at walang maaaring ituring na pinal hangga’t hindi dumaraan sa kumpletong paglilitis.

Hindi rin nakaligtas sa atensyon ng publiko ang pangalan ni dating senador Ramon “Bong” Revilla Jr., na minsang nadawit sa malaking kontrobersiya ng PDAF scam noong mga nakaraang taon. Sa gitna ng muling pagbanggit sa kanyang pangalan kaugnay ng iba pang alegasyon sa kasalukuyang flood control issue, naglabas siya ng personal na pahayag sa kanyang social media account. Aniya, ginagamit lamang ang kanyang pangalan upang ilihis ang publiko sa totoong usapin.

Ayon kay Revilla, matagal na niyang hinarap ang mga ibinabatong kaso at hindi daw siya kailanman tumakbo o nagtago. Nanindigan siyang wala siyang naging direktang pakinabang mula sa mga ipinupukol na paratang noon at ngayon. Subalit nananatiling bahagi ng diskusyon ang ilang dokumento mula sa nakaraang mga taon, kabilang na ang usapin tungkol sa civil liability na iniugnay sa kanya kaugnay ng PDAF, na naging sentro rin ng mga talakayan noon sa pagitan ng prosekusyon, depensa, at ilang senador.

Sa kabila ng matagal nang pagtatapos ng naturang kaso, hindi pa rin nawawala ang tanong ng ilan: paano nga ba naiiba ang kriminal na pananagutan sa civil liability? Maaari bang walang criminal guilt ngunit may dapat ibalik na pondo? Ang mga ito ay komplikadong legal na usapin na nakasalalay sa interpretasyon ng korte at ebidensyang iniharap sa bawat yugto ng paglilitis.

Sa panig naman ng Pangulo, malinaw ang direksyon: itutuloy ang mga imbestigasyon, anumang administrasyon pa nagsimula ang mga proyektong sangkot, at sinumang masangkot ay kailangang humarap sa batas. Mariin niyang sinabi na hindi ito pagtatapos, kundi simula pa lamang ng mas malawak na hakbang tungo sa pananagutan. Inulit niya ang kanyang pahayag na may ilan pang mga indibidwal na sasampahan ng kaso at maaaring makulong bago sumapit ang Pasko.

Kasabay nito, hindi rin maiwasang bumalik ang publiko sa mga nakaraang pahayag ng dating administrasyon tungkol sa laban kontra korapsyon. Marami ang nakapansin na habang malakas ang kampanya ng dating Pangulong Rodrigo Duterte laban sa katiwalian, kakaunti lamang ang nauwi sa aktwal na pagpapatupad ng kaso o pagkakakulong ng mga indibidwal. Ito ang punto ng ilang komentaryo ngayon, na nagtatanong kung bakit mas nakikita ngayon ang agresibong aksyon ng kasalukuyang administrasyon sa mga kasong nauugnay sa flood control.

Sa kabilang banda, may mga sumusuporta sa panig ng dating senador Revilla na naniniwalang hindi tamang gamitin muli ang lumang mga isyu upang idikit sa kasalukuyang kontrobersiya. Para sa kanila, kung mayroong bagong alegasyon, dapat itong maimbestigahan nang maayos at hiwalay sa mga nakaraan. Mahalaga para sa kanila ang prinsipyo na ang bawat tao ay may karapatang marinig at maipagtanggol ang sarili sa tamang proseso ng batas.

Sa ganitong pinagsamang tensyon—politikal, legal, at emosyonal—nagiging malinaw kung bakit napakaraming Pilipino ang nakatutok sa mga update tungkol sa mga kasong ito. Hindi lamang dahil involve ang mga kilalang personalidad, kundi dahil ito ay usapin ng pera ng bayan, pananagutan, at kung paano pinangangasiwaan ang mga proyektong dapat ay para sa seguridad at kapakanan ng mamamayan.

Habang hinihintay ng publiko ang susunod na galaw ng hukuman, patuloy ding inaabangan kung ano ang magiging kahihinatnan ng mga personalidad na nasasangkot sa usapin. Ang mga kasong ito ay hindi natatapos sa headline; ito ay naglalatag ng mas malalim na tanong tungkol sa pamamahala, pagsasagawa ng mga proyekto, at kultura ng pananagutan sa gobyerno.

Kung mangyayari ang sinabi ni Pangulong Marcos na “marami pang magpapasko sa kulungan,” malamang na mas lalaki pa ang mga diskusyong pulitikal sa mga darating na linggo. Ngunit sa dulo, ano man ang panig ng publiko, isa lamang ang inaasahan ng karamihan: ang hustisyang dapat gumana, ang katotohanang dapat lumitaw, at ang katiwaliang kailangang mapigil—kahit sino pa ang maapektuhan.