Sa mata ng publiko, tila biglaan lamang ang paglamig ng relasyon sa pagitan ng dalawang pinakamataas na lider ng bansa—si Pangulong Ferdinand “Bongbong” Marcos Jr. at Pangalawang Pangulong Sara Duterte. Ngunit ayon sa rebelasyong ibinunyag ni dating senador Antonio Trillanes IV, mas malalim at mas maaga umano ang ugat ng sigalot na ito. Hindi raw ito simpleng bangayan ng personalidad o reaksiyon sa mga isyu ng pondo at pamamalakad. Para kay Trillanes, may mas malaking kuwento sa likod ng mga pangyayari—isang planong sinimulan pa noong unang mga buwan ng bagong administrasyon.

Sa kanyang mga pahayag, iginiit ni Trillanes na may tinatawag umanong “master script” na layong pahinain, at sa kalaunan ay pabagsakin, ang kasalukuyang pangulo. Ayon sa kanya, nagsimula ang lahat noong Hunyo 2022, panahong sariwa pa ang tagumpay nina Marcos at Duterte sa halalan. Habang ang karamihan ng mga Pilipino ay umaasang magkakaroon ng matatag at nagkakaisang pamumuno, may mga indikasyon umano na inaasahan na ang pagkasira ng kanilang ugnayan.

Isa sa mga unang senyales na binanggit ni Trillanes ay ang pagbuo ng sariling security group ng bise presidente. Sa publiko, ito ay ipinaliwanag bilang usapin ng seguridad. Ngunit sa pananaw ni Trillanes, ito raw ay higit pa sa simpleng proteksiyon. Ayon sa kanya, maaga nang inaasahan ang tensyon sa pagitan ng dalawang lider, kaya’t kinakailangan umanong magtatag ng sariling puwersa bilang paghahanda sa anumang posibleng mangyari.

Mas naging kontrobersyal pa ang alegasyon na ang unang hiniling umano ng bise presidente ay ang posisyon bilang Secretary of National Defense. Para kay Trillanes, malinaw ang dahilan kung bakit ito mahalaga: ang pagkakaroon ng impluwensiya sa militar ay nagbibigay ng malaking kapangyarihan sa sinumang may hawak nito. Kung ito raw ay naibigay, mas magiging madali umano ang paggalaw laban sa pangulo. Subalit hindi ito nangyari. Sa halip, inilagay si VP Duterte sa Department of Education—isang desisyong, ayon sa mga kritiko, ay nagpakita ng maingat na pagbabantay ng pangulo sa balanse ng kapangyarihan.

Dito na umano pumasok ang tinatawag na “Gloria 2.0” strategy. Sa salaysay ni Trillanes, ang plano ay hindi direktang atake kay Pangulong Marcos, kundi isang sunod-sunod na hakbang. Una, ang pagtanggal umano kay Speaker Martin Romualdez. Pangalawa, ang pagpapalit sa kanya ng dating Pangulong Gloria Macapagal-Arroyo. At sa sandaling mangyari ito, bubuksan umano ang pintuan para sa isang impeachment case laban sa kasalukuyang pangulo.

Ayon kay Trillanes, ang mga kontrobersiyal na pahayag, ang matitinding banat sa publiko, at ang mga kilos-protesta na umalingawngaw nitong mga nakaraang taon ay hindi raw basta emosyonal na pagsabog. Sa halip, bahagi raw ito ng mas malaking estratehiya upang unti-unting sirain ang kredibilidad ng pangulo at ihanda ang lupa para sa mas matinding hakbang.

Ngunit kung ganito kalaki at kalalim ang plano, bakit ito nabigo? Para kay Trillanes, may dalawang pangunahing dahilan. Una, inoverestimate umano ng kampo ni dating Pangulong Rodrigo Duterte ang kanilang impluwensiya sa Armed Forces of the Philippines. May paniniwala raw na sapat na ang isang panawagan mula sa dating pangulo upang sumunod ang militar. Ngunit napatunayan umano na ang tunay na katapatan ng AFP ay nasa Konstitusyon at sa kasalukuyang commander-in-chief, hindi sa isang dating lider.

Ikalawa, ayon kay Trillanes, mali ang naging pagbasa nila sa karakter ni Pangulong Marcos Jr. Inakala umano nilang ito ay isang mahinang lider na madaling yuyuko sa presyon. Subalit sa mga sumunod na pangyayari, ipinakita ng pangulo na kaya niyang panindigan ang kanyang posisyon at protektahan ang institusyon ng pamahalaan laban sa mga tangkang destabilization.

Habang ang mga alegasyong ito ay patuloy na pinagtatalunan, malinaw na nag-iwan ang mga ito ng malalim na marka sa pulitika ng bansa. Ang dating inaasahang pagkakaisa ng administrasyon ay napalitan ng hinala at bangayan. Para sa ilan, ang mga rebelasyon ni Trillanes ay babala sa kung gaano ka-komplikado at kadelikado ang laro ng kapangyarihan sa likod ng mga pader ng gobyerno. Para naman sa iba, ito ay isang paalala na ang demokrasya ay nananatiling marupok kung hindi ito babantayan.

Sa kabila ng lahat, nananatiling bukas ang tanong: tapos na nga ba ang laban, o isa lamang itong kabanata sa mas mahabang tunggalian? Habang patuloy na umiikot ang mga isyu ng pondo, impluwensiya, at katapatan, isang bagay ang malinaw—ang pulitika sa Pilipinas ay hindi lamang laban ng mga personalidad, kundi laban ng mga ideya, institusyon, at tiwala ng sambayanan.

Sa huli, ang tunay na hatol ay hindi lamang manggagaling sa mga pahayag ng mga dating opisyal o sa mga alegasyon ng lihim na plano. Ito ay magmumula sa mga mamamayang Pilipino—sa kanilang kakayahang magtanong, magbantay, at manindigan para sa katotohanan at sa kinabukasan ng bansa.