Sa gitna ng mainit na deliberasyon para sa pambansang badyet, muling naging sentro ng usap-usapan ang nangyaring pagdinig kung saan naggisa ang ilang mambabatas sa mga opisyal na humahawak ng malalaking proyekto ng gobyerno. Hindi nakalusot si Vince Dizon, ang dating Presidential Adviser on Creative Communications at kilalang personalidad pagdating sa mga infrastructure projects, sa matatalim na katanungan nina Senator Imee Marcos at Senator Erwin Tulfo. Ang isyu? Ang kontrobersyal na “kaltas-bawi” o ang pabago-bagong alokasyon ng pondo sa Department of Public Works and Highways (DPWH) na nagdulot ng kalituhan at pagkaantala sa maraming mahahalagang proyekto sa iba’t ibang panig ng bansa.

Nagsimula ang tensyon nang kwestiyunin ni Senator Imee Marcos ang tila kawalan ng malinaw na direksyon sa kung paano hinahati ang pondo para sa mga kalsada at tulay. Ayon sa senadora, nakakabahala ang sistema kung saan ang pondo na nakalaan na para sa isang partikular na rehiyon o probinsya ay bigla na lamang mawawala o maililipat sa iba nang walang sapat na paliwanag. Para kay Marcos, ang ganitong galawan sa badyet ay hindi lamang usapin ng papel at numero kundi usapin ng serbisyo sa mamamayan na umaasa sa mga proyektong ito upang mapadali ang kanilang hanapbuhay.

Hindi rin nagpahuli si Senator Erwin Tulfo na kilala sa kanyang direkta at walang paliguy-ligoy na istilo ng pagtatanong. Binigyang-diin ni Tulfo ang hirap na dinaranas ng mga ordinaryong Pilipino kapag ang mga proyekto ay natitigil dahil sa kakulangan ng pondo o dahil sa biglaang pagbawi nito. Kinuwestiyon niya si Dizon kung may kinalaman ba ang politika sa pagpili ng mga proyektong binibigyan ng prayoridad. Ayon kay Tulfo, hindi dapat maging biktima ang mga residente ng malalayong lugar dahil lamang sa “realignments” na tila hindi naman dumaan sa tamang proseso o konsultasyon.

Sa harap ng mga mambabatas, sinubukan ni Vince Dizon na ipaliwanag ang teknikal na aspeto ng pagba-badyet. Ipinaliwanag niya na ang mga pagbabago ay bahagi ng pagsisikap na masiguro na ang bawat piso ay nagagastos nang tama at sa mga proyektong handa nang simulan. Gayunpaman, tila hindi naging sapat ang paliwanag na ito para sa mga senador. Iginiit nina Marcos at Tulfo na ang transparency ay dapat laging nangingibabaw, lalo na’t bilyon-bilyong piso ang pinag-uusapan na galing sa buwis ng mga mamamayan.

Ang naging sagutan sa loob ng senado ay nagsilbing repleksyon ng mas malalim na problema sa ating sistema ng paggastos ng pampublikong pondo. Maraming mga lokal na pamahalaan ang nagrereklamo dahil ang mga matagal na nilang hinihintay na tulay o farm-to-market roads ay bigla na lamang nagiging “zombie projects” o mga proyektong nakatengga dahil sa gulo sa pondo. Ang paggisa kay Dizon ay nagsilbing babala sa lahat ng mga tagaplano ng gobyerno na ang bawat desisyon nila sa opisina ay may totoong epekto sa buhay ng mga tao sa kalsada.

Sa huli, nanatiling matatag ang mga mambabatas sa kanilang panawagan na ayusin ang sistema at itigil ang kultura ng pabago-bagong pondo. Ang deliberasyong ito ay hindi lamang tungkol sa paghahanap ng pagkakamali kundi sa pagtiyak na ang kaban ng bayan ay mapupunta sa kung saan ito tunay na kailangan. Habang patuloy ang paghimay sa pambansang badyet, inaasahan ng publiko na magkakaroon ng mas malinaw na pananagutan mula sa mga opisyal at mas mabilis na implementasyon ng mga proyektong magpapaunlad sa buhay ng bawat Pilipino.