Muling nag-init ang mundo ng pulitika sa Pilipinas, at sa pagkakataong ito, ang sentro ng usapan ay ang dalawang personalidad na matagal nang magkasalungat: sina dating Senador Antonio “Sonny” Trillanes IV at Senador Ronald “Bato” Dela Rosa. Nitong mga nakaraang araw, umalingawngaw ang isang pamosong isyu—ang umano’y pagliban at ‘pagtatago’ ni Senador Bato sa Senado. Ngunit ang usapin ay lumalim pa nang magbigay ng kanyang matapang na opinyon si Trillanes, na direktang itinuturo ang International Criminal Court (ICC) bilang ugat ng lahat.

Sa isang bansa na matagal nang hinahati ng isyu ng War on Drugs at ang epekto nito, ang paglalabas ng pahayag ni Trillanes ay hindi lang basta ordinaryong balita. Ito ay isang political bomb na nagpapalakas sa mga haka-haka at naglalagay ng matinding presyon sa mga opisyal na konektado sa nakaraang administrasyon. Ano nga ba ang eksaktong sinabi ni Trillanes, at bakit ito nagdudulot ng matinding kaba sa ilang hanay ng mga pulitiko?

Kilala si Senador Bato Dela Rosa bilang isa sa pinakamahahalagang tao sa likod ng kontrobersyal na Oplan Tokhang at ang dating hepe ng Pambansang Pulisya noong kasagsagan ng kampanya kontra droga. Dahil sa kanyang sentral na papel, matagal na siyang nasa radar ng mga kritiko at maging ng mga internasyonal na grupo. Kaya naman, nang mapansing madalas siyang wala sa mga pagdinig at sesyon ng Senado, mabilis na lumabas ang mga katanungan.

Dito na pumasok si Trillanes, na matagal nang kagalit sa pulitika ni Bato. Hindi siya nagpatumpik-tumpik at prangkang sinabi na ang pagliban ni Bato ay hindi simpleng ‘pagkakasakit’ o ‘pagod’ kundi isang malinaw na senyales ng pag-iwas. Sa pananaw ni Trillanes, natatakot si Bato sa posibleng warrant of arrest na inihanda ng ICC. Para sa dating Senador, ang pagkilos ni Bato ay kumpirmasyon na seryoso na talaga ang ginagawang imbestigasyon ng ICC, at posibleng malapit na ang pagsasampa ng kaso.

Ang pahayag na ito ay naglalagay ng isang malaking tanong sa integrity ng panunungkulan ni Senador Dela Rosa. Bilang isang halal na opisyal, ang pagganap sa kanyang trabaho ay isang obligasyon. Kapag ang isang Senador ay nagliliban nang matagal at walang sapat na paliwanag, ang tiwala ng publiko ay unti-unting nababawasan. Ang pag-ugnay pa ni Trillanes sa isyu ng ICC ay nagpapalabas na tila inuuna ni Bato ang kanyang personal na kaligtasan kaysa sa kanyang tungkulin sa bayan.

Para kay Trillanes, hindi katanggap-tanggap na magtago ang isang Senador sa gitna ng mga importanteng deliberasyon, lalo na sa pagtalakay ng mga batas na kritikal sa kinabukasan ng bansa. Ang kanyang panawagan ay nag-uugat sa paniniwala na walang sinuman ang dapat maging untouchable, kahit pa Senador. Kaya’t hindi kataka-taka na may mga balita ring nagmumungkahi na posibleng mag-hain ng ethics complaint si Trillanes laban kay Bato dahil sa neglect of duty.

Ang usaping ito ay nagpapakita rin ng malalim na rift sa loob ng pulitika. May mga nagsasabing ginagamit lang ni Trillanes ang sitwasyon para muling magkaroon ng atensyon at para pahinain ang mga kaalyado ng nakaraang administrasyon. Subalit, hindi maitatanggi na ang isyu ng ICC ay patuloy na isang dark cloud na nakabitin sa ilang opisyal.

Ang ICC, na isang internasyonal na hukuman, ay nag-iimbestiga sa mga kasong crimes against humanity. Kung totoo man ang takot ni Bato, nagpapakita ito na malaki at seryoso ang banta mula sa internasyonal na komunidad. Ang hindi pagkilos o pag-iwas sa pagharap sa mga akusasyon ay maaari pa ngang magpatindi sa sitwasyon.

Sa kabilang banda, siyempre, mayroong mga tagasuporta si Senador Dela Rosa na naniniwala na ang mga pahayag ni Trillanes ay pawang paninira lamang. Maaari namang may lehitimong dahilan si Bato sa kanyang pagliban, tulad ng problema sa kalusugan o mga opisyal na biyahe na hindi publiko. Ang hamon ngayon ay ang pagkilos ni Bato mismo: kailangan niyang magpakita at magbigay ng malinaw at matapat na paliwanag sa publiko upang mapawi ang mga agam-agam.

Ang sitwasyong ito ay isang test case sa kung paano haharapin ng mga opisyal ang mga akusasyon na nagmumula sa mga internasyonal na katawan. Ang transparency at accountability ay mas kritikal ngayon kaysa kailanman. Kapag ang isang pinuno ay tila nagtatago, nagbibigay ito ng impresyon na mayroon talagang tinatago.

Ang patuloy na pag-iingay ni Trillanes ay nagpapalawak sa kamalayan ng publiko tungkol sa isyu ng ICC, na pilit na iniiwasan ng ilang opisyal. Sa huli, ang laban na ito ay hindi na lang personal na pag-aaway nina Bato at Trillanes. Ito ay laban para sa katotohanan, hustisya, at ang integrity ng pamahalaan. Ang taumbayan ay naghihintay, at ang mga matitinding katanungan ay nananatiling nakabitin sa hangin: Nasaan si Bato, at bakit nga ba siya ‘nagtatago’?