Sa gitna ng ingay at bugso ng modernong pamumuhay, madalas tayong maging bulag sa mga taong nasa paligid natin. Mabilis tayong humusga base sa suot na damit, sa dumi ng mukha, o sa amoy na dala ng hangin. Ngunit paano kung ang taong tinatawanan mo ngayon ay ang taong magpapabilib sa iyo bukas? Ito ang kuwento ng isang pagtatagpo na nagsimula sa isang mayabang na hamon at nagtapos sa isang aral na hinding-hindi malilimutan ng sinumang nakasaksi. Isang mayamang lalaki ang nag-alok ng kanyang mamahaling kotse sa isang pulubi sa isang katuwaan, sa pag-aakalang hinding-hindi nito magagawa ang hiling niya. Ngunit ang hindi niya alam, ang sining ay walang pinipiling estado sa buhay, at ang tunay na talento ay hindi kailanman naluluma ng panahon o ng kahirapan.

Nagsimula ang lahat sa isang abalang kalsada sa tapat ng isang sikat na hotel. Isang grupo ng mga kabataang mayayaman ang nakaparada roon kasama ang kanilang mga sports car na kumikinang sa ilalim ng araw. Sa gitna nila ay si Julian, isang lalaking lumaki sa karangyaan at sanay na nakukuha ang lahat ng gusto niya. Para kay Julian, ang mundo ay isang malaking palaruan kung saan ang pera ang nagpapatakbo ng lahat. Habang nagtatawanan sila, isang matandang pulubi ang lumapit sa kanila. Ang matanda ay may bitbit na isang luma at gasgas na violin case, at dahan-dahang humingi ng kaunting barya para sa kanyang pagkain.

Sa halip na tumulong, nakakita si Julian ng pagkakataon para magpatawa sa harap ng kanyang mga kaibigan. Napansin niya ang bitbit na violin ng matanda. “Hoy, matanda! Kung talagang marunong kang gumamit niyan, may deal ako sa iyo,” sigaw ni Julian habang ipinapakita ang susi ng kanyang bagong-bagong sports car. “Kapag napatugtog mo ang isang mahirap na kanta at napahanga mo kami, ibibigay ko sa iyo ang kotseng ito. Pero kung hindi, aalis ka rito at huwag nang babalik kailanman.”

Nagtawanan ang mga kaibigan ni Julian. Para sa kanila, isang malaking biro ang makakita ng isang taong madungis na humahawak ng isang instrumento na karaniwang makikita lamang sa mga mamahaling concert hall. Inisip nila na baka nakulimbat lang ng matanda ang violin o nakuha sa basurahan. Ang matanda, sa kabila ng pangungutya, ay nanatiling kalmado. Tumingin siya sa mga mata ni Julian, isang tingin na puno ng lalim at tila may dalang mga kuwento ng nakaraan. Dahan-dahan niyang binuksan ang kanyang luma at sirang case.

Inilabas niya ang violin. Kahit luma na ito, bakas ang pag-aalaga sa bawat kanto ng kahoy. Inayos niya ang pagkakahawak sa bow, ipinatong ang instrumento sa kanyang balikat, at pumikit. Sa unang hagod pa lamang ng bow sa mga kuwerdas, tila huminto ang mundo. Ang ingay ng mga sasakyan sa paligid ay naglaho. Ang tawanan ng mga kaibigan ni Julian ay napalitan ng nakabibinging katahimikan. Isang napakaganda at napakalungkot na melodiya ang bumalot sa buong kalsada. Hindi lamang ito simpleng tugtog; ito ay isang dasal, isang kuwento ng pangarap, at isang pagsusumamo na nagmula sa kaibuturan ng puso.

Ang bawat nota ay tila may buhay. Ang mga taong naglalakad sa kalsada ay nagsihinto. Ang mga driver na nagmamadali ay nagbaba ng bintana para makinig. Si Julian, na kanina ay punong-puno ng kayabangan, ay dahan-dahang napasandal sa kanyang kotse. Ang kanyang kamay na may hawak ng susi ay nagsimulang manginig. Hindi niya inaasahan na ang isang taong itinuturing niyang walang silbi ay may kakayahang lumikha ng isang bagay na napakaganda. Ang matanda ay tila naging ibang tao habang tumutugtog—nawala ang kanyang pagkakuba, nawala ang dumi sa kanyang mukha, at ang tanging nanatili ay ang liwanag ng kanyang sining.

Natapos ang tugtugin at nanatiling tahimik ang lahat sa loob ng ilang segundo. Wala ni isa ang makapagsalita. Ang matanda ay dahan-dahang ibinaba ang violin at tumingin kay Julian. Doon lang bumalik ang wisyo ng mga tao at isang malakas na palakpakan ang umalingawngaw sa buong kanto. Maraming tao ang naluluha dahil sa emosyong dala ng musika. Lumapit si Julian sa matanda, ang mukha niya ay puno ng kahihiyan at pagkamangha.

“Sino ka ba talaga?” mahinang tanong ni Julian. Sa puntong iyon, isang matandang babae mula sa karamihan ang sumigaw, “Siya si Maestro Roberto! Ang dating pinakamagaling na soloista ng pambansang orkestra!” Lumabas ang katotohanan na ang pulubing hinahamak nila ay isang dating tanyag na musikero na nawala sa limelight matapos ang isang serye ng mga kamalasan sa buhay at pagkawala ng kanyang pamilya. Pinili niyang mamuhay sa kalsada, dala ang tanging bagay na nagpapaalala sa kanya ng kanyang kaligayahan—ang kanyang violin.

Inabot ni Julian ang susi ng kotse sa matanda, gaya ng kanyang ipinangako. Ngunit ang matanda ay ngumiti lamang at itinulak pabalik ang kamay ni Julian. “Hindi ko kailangan ng iyong kotse, iho,” wika ng matanda sa mahinang boses. “Ang kailangan ko lang ay ang pagkakataong mapaalalahanan ang mga tao na ang musika ay hindi para sa mga mayayaman lamang, kundi para sa lahat ng may pusong marunong makinig. Ang tunay na kayamanan ay hindi nasusukat sa kotseng minamaneho mo, kundi sa kung paano mo itinuturing ang iyong kapwa.”

Ang pangyayaring iyon ay naging mitsa ng pagbabago sa buhay ni Julian. Hindi na niya muling tiningnan ang mga tao base sa kanilang panlabas na anyo. Ang kuwento ni Maestro Roberto ay kumalat sa buong lungsod at nagsilbing paalala na ang mga “pulubi” sa ating paningin ay maaaring mga “alamat” na nagtatago lamang sa likod ng mga punit na damit. Ang sining ay isang unibersal na wika na walang kinikilalang estado sa buhay, at ang tunay na galing ay lilitaw sa tamang panahon, gaano mo man ito subukang itago o hamakin.

Mula noon, hindi na lamang basta barya ang ibinibigay ng mga tao kay Maestro Roberto. Binibigyan na rin nila siya ng respeto at pakikinig. At para kay Julian, ang kotseng dati niyang ipinagmamalaki ay naging paalala na lamang ng isang gabi kung kailan ang isang pulubi ang nagturo sa kanya kung ano ang tunay na kahulugan ng halaga. Huwag nating husgahan ang aklat sa pamamagitan ng pabalat nito, dahil baka ang taong tinatawanan mo ngayon ang siyang may hawak ng susi para buksan ang iyong puso at isipan.