Mainit na usapan, magkakasalungat na pahayag, at mga paratang na bigla na lamang sumulpot—iyan ang umuugong ngayon sa Senado at sa publiko matapos kumalat ang balitang muling nasangkot ang ilang opisyal sa kontrobersya. Sa social media at ilang online channels, mabilis na nag-viral ang video na nagsasabing tinuro umano si Senator Chiz Escudero bilang bahagi ng isang mas malaking problema sa pondo. Ngunit sa ngayon, ang lahat ng ito ay nananatiling pahayag at alegasyon mula sa mga nagsasalita sa publiko, habang wala pang opisyal na kumpirmasyon mula sa Senado o sa Malacañang.

Sa gitna ng ingay ng mga paratang, may isa pang personalidad na nasa sentro ng usapan: ang dating Ako Bicol Party-list representative na si Zaldy Co—na tinatawag sa iba’t ibang bersyon ng mga ulat bilang “Zaldico.” Siya ang may kinakaharap na warrant of arrest kaugnay ng umano’y anomalya sa ilang flood control projects. At dahil hindi pa siya nahahanap ng mga awtoridad, muling naging laman ng balita ang kanyang pangalan.

Sa isang press briefing nitong Disyembre 2, tinanong si Palace Press Officer Attorney Claire Castro kung maaaring mag-alok ang administrasyon ng pabuya para sa makapagtuturo sa kinaroroonan ni Co. Bagama’t wala pang konkretong plano, sinabi niyang bukas ang gobyerno sa pag-consider sa ganitong mungkahi. Ayon kay Castro, hindi pa ito napag-uusapan, ngunit maaari raw itong isama sa mga opsyon.

Kasunod nito, nanawagan si DILG Secretary John Vic Remulla sa publiko. Aniya, kung makita man ng mga Pilipino—kahit saan sulok ng mundo—ang dating kongresista, ipagbigay-alam agad sa awtoridad. Hinihikayat din niyang picturan o i-post sa social media ang impormasyon upang mapadali ang paghanap dito. Sa panig ng DILG, panahon na raw para maging aktibo ang publiko sa pagtulong sa paghuli sa mga personalidad na may kasong kinakaharap.

Samantala, habang patuloy ang paghahanap kay Co, umiinit din ang diskusyon tungkol sa 2026 national budget. Ito ang isa pang isyung nagpapasiklab ng tensyon sa Senado. Ayon sa Malacañang, kailangang magmadali ang mga senador sa pag-apruba ng pondo dahil kaunti na ang natitirang panahon. Ayon kay Castro, ayaw ng Pangulo na maulit ang reenacted budget scenario, kung saan mauurong ang implementasyon ng mga programa at proyekto dahil hindi naipasa ang bagong pondo sa tamang oras.

Sinasabing dapat mag-double time ang Senado, lalo na’t mismong si Senator Sherwin Gatchalian ang nagsabi na napakakapos ng panahon para maaprubahan ang 2026 budget. Paliwanag niya, kung hindi ito agad mapagdesisyunan, maaaring muling maulit ang malaking kontrobersya ng 2025 budget—isang budget na binansagang “pinaka-controversial” dahil umano sa dami ng hindi inaasahang insertions at probisyong hindi malinaw ang pinagmulan.

Sa kabila ng pressure, pruweba rin ito kung gaano kasensitibo ang usaping pampubliko pagdating sa pera ng bayan. Habang umaandar ang diskusyon tungkol sa 2026 budget, nananatili pa ring bukas ang tanong tungkol sa 2025 budget na hanggang ngayon ay hindi pa ganap na naililinaw sa publiko.

Sa kabilang dako, panibagong sigalot ang sumulpot matapos kumalat ang bidyong nagsasabing may mga personalidad daw umanong tinuro bilang “mastermind” o “kasabwat” sa mga anomalya. Sa naturang video, lumabas ang pahayag na bigla raw tinuro si Senator Chiz Escudero bilang sangkot sa isyung may kinalaman sa pagtatapyas umano ng budget. Ngunit gaya ng marami nang kumalat na pahayag sa social media, wala pang opisyal na kumpirmasyon o ebidensyang inilalabas ng mga ahensyang may awtoridad. Hanggang ngayon, nananatili itong alegasyon lamang na inuulit-ulit ng mga komentaryo online.

Sa kabila ng matitinding paratang, patuloy pa ring umaandar ang normal na proseso sa Senado. Habang tinatalakay ang budget, paulit-ulit na binibigyang-diin ng mga senador na kailangan nilang tapusin ang pagrebisa, pagbusisi, at pag-apruba sa lalong madaling panahon. Ipinapakita nito na sa gitna ng ingay ng pulitika at mga paratang, mayroon pa ring seryosong gawaing kailangang tapusin.

Gayunpaman, hindi maitatanggi na nagkaapoy ang social media. Maraming Pilipino ang nagtatanong kung ano ang totoo, kung sino ang may pananagutan, at sino ang dapat magsalita para linawin ang sitwasyon. Habang wala pang malinaw na pahayag na nagmumula sa mga taong direktang nasasangkot, patuloy ang haka-haka at samu’t saring interpretasyon ng publiko.

Kung tutuusin, hindi bago sa bansa ang mga ganitong kontrobersya. Sa bawat taon ng deliberasyon ng national budget, laging may tanong tungkol sa insertions, dagdag-bawas, at mga probisyong hindi agad malinaw. Ngunit ang pinakamabigat na kaganapan ngayon ay hindi lamang ang pagkahuli o pagkawala ng isang dating kongresista, kundi pati na rin ang paglalabas ng mga pangalan ng mga senador sa gitna ng ingay ng pulitika—aba’y malaking usapin iyon na kailangang harapin nang maingat at may sapat na basehan.

Sa ngayon, habang patuloy ang operasyon ng mga awtoridad para hanapin si Co at habang tumatakbo ang oras para sa 2026 national budget, malinaw na maraming katanungan ang hindi pa nasasagot. Sino ba talaga ang dapat panagutin sa mga anomalya? Kailan maisasapubliko ang malinaw na ulat tungkol sa 2025 budget? At bakit biglang lumalabas ang mga alegasyon laban sa ilang senator sa mga vlog, pero tahimik ang opisyal na dokumento tungkol dito?

Panahon lamang ang makapagsasabi. Ngunit malinaw na ang mga nangyayaring ito ay muling nagpapaalala sa publiko na ang pulitika sa Pilipinas ay madalas hindi lamang tungkol sa batas at proseso, kundi tungkol din sa pananagutan, kredibilidad, at kaalaman ng taumbayan.