“Minsan, ang pinakatahimik na tao sa isang mansyon ang nakaririnig ng pinakamalalakas na sigaw… at nakakakita ng pinakaitinatagong kasinungalingan.”

Pagod pa ang mga paa ko, pero hindi pa man ako nakakakuha ng hinga, narinig ko na agad ang sigaw na iyon.

At doon nagsimula ang gabing hindi ko malilimutan—ang gabing binago ng Losero Mansion ang buhay ko.

Pagkarating ko sa dulong hallway ng bulwagan, halos mabingi ako sa tono ni Ma’am Rehina.

“Ang kapal mong yayak, Mara!”

Ramdam ko agad ang matalim na tingin niya habang sinusundan niya ako. Parang bawat yapak ko ay may kasamang sampal ng kahihiyan.

“‘Wag kang feeling close sa pamilya. Tagapagsilbi ka lang. Kung puwede lang pinaalis na kita sa mansyon. Nakakasira ka ng ambiance.”

Gusto kong sagutin, gusto kong ipagtanggol ang sarili ko, pero nanginginig ang tuhod ko. Sa lugar na ito, kahit huminga ako nang mali, puwede nila akong sisihin.

“Look at you,” dagdag pa niya. “Parang aso na napulot. Gusto mo sigurong agawin pati biyaya ko, no?”

Hindi ko alam kung ano ang sasabihin ko. Parang natuyo ang lalamunan ko. Anim na buwan pa lang ako sa mansyon pero ganoon na ang turing nila—parang dumi na dapat kuskusin at itago.

Pero bago pa makapagbitaw ulit si Ma’am Rehina ng salita, napansin kong may huminto sa likuran namin. Biglang lumamig ang hangin. At sa saglit na iyon, para akong nagising.

Pero hindi pa pala iyon ang totoong simula.

Sa Grand Hall ng Losero Mansion, parang royal gala ang bawat sulok. Mga ginto, kristal, alahas, mga bulaklak na inangkat pa mula Thailand—lahat ng hindi ko kayang isipin dati, nasa harap ko ngayon. At sa gitna ng marangyang gabing ito, ipinagdiriwang ang kaarawan ni Donya Esperanza — ang matriarch na higit pa sa isang alamat.

Sa gilid lamang ako. Tahimik. Hawak ang bag ng Donya — gamot, panyo, inhaler, at kung ano-ano pang kailangan niya. Ito ang mundo ko. Yung lugar kung saan naririnig mo ang bawat bulungan pero wala kang puwedeng sabihin.

Kung teddy bear pa ako, siguro kulang-kulang na ang tahi ko sa dami ng napipigilang emosyon.

Habang naglalakad si Ma’am Rehina at si Sir Lucas, ramdam ko ang pagkabagot ni Ma’am. Hindi ko man sila gustong titigan, pero sinong hindi makakapansin sa mag-asawang iyon?

Maganda si Ma’am Rehina—pero mas kilala siya sa talas ng dila kaysa sa kinis ng mukha. At si Sir Lucas… siya ang tipong hindi mo dapat tingnan nang matagal, kasi makakalimutan mong huminga.

Habang sinisigawan ni Ma’am ang mga waiter, napansin kong napatingin si Sir Lucas sa akin.

Hindi ko alam kung bakit. Hindi ko siya intensyong tingnan, pero nang tumama ang mga mata niya sa akin, parang napako ako. Tumalikod ako agad, baka isipin niyang lumalandi ako.

Pero hindi ko alam, nagsimula na pala ang bagyong hindi ko hiningi.

Nang nasa gilid ako ng entablado para abutan ang gamot ni Donya, doon nagsimula ang pangalawang eksena ng kahihiyan ko.

“Hoy!” sigaw ni Ma’am Rehina. “Anong ginagawa mo? Huwag mong guluhin ang program.”

Para akong napaso sa hiya. Yumuko ako agad.

“Ma’am, inaabot ko lang po—”

“Ang bagal mo kasi!”

At inagaw niya ang gamot. May mga bisitang nakarinig. May ilan pang napalingon. Pero syempre, walang nagtatanggol sa isang yaya.

Hanggang sa marinig ko ang malamig na boses ni Sir Lucas.

“Rehina.”

Parang natuyo ang hangin. Kahit ako, hindi ako makahinga.

“Hindi mo kailangang sigawan si Mara.”

At doon ko lang naramdaman ang kakaibang kilabot sa dibdib ko. Hindi sanay ang puso kong nakaririnig ng kabaitan mula sa isang taong may kapangyarihan.

“Ako na,” sabi niya habang inaabot ang gamot mula sa asawa niya. “Salamat sa pag-aalaga kay Mama.”

Hindi ko makuhang tumingin sa kanya nang diretso. “Wala po ‘yun, sir…”

Pero sa loob ko, may kumikiliti. May parang ilaw na matagal nang patay at biglang sumindi.

At iyon ang hindi pinalampas ni Ma’am Rehina.

Sa kasagsagan ng mga bulungan, dumating ang isang lalaking huli. Matangkad. Pormal. May hawak na regalong alam mong mamahalin.

At nung nagsalita si Donya Esperanza…

“Anak, sa wakas dumating ka.”

Parang kumunot ang uniberso ko.

Anak?

Ibig sabihin…

Isa pa pala siyang Losero.

At ang paraan ng tingin niya sa paligid, pati sa akin saglit — parang nagbabanta ng pagbabago.

Parang may paparating na lindol.

Pagkatapos ng programa, bumalik ang saya sa hall.

Pero si Ma’am Rehina… ibang klaseng tahimik ang bumabalot sa kaniya. Tahimik na parang bagyong nakatago sa ulap.

Hindi na kailangan ng bulong para malaman kong galit siya. Galit kasi pinagtanggol ako ni Sir Lucas. Galit kasi napuri ako ni Donya Esperanza.

Galit kasi… may nakikita siyang hindi dapat makita.

Napadaan siya sa backstage at nakita niya akong nagpapahinga sandali. Kasalanan ko bang napagod ako?

Pero ang tingin niya sa akin para akong magnanakaw sa sariling bahay.

“Hoy.”

Para akong bata na nahuling nagtatago ng laruan.

“M-may kailangan po ba kayo, Ma’am?”

“Wala. Pero may kailangan akong sabihin.”

At doon niya ako kinorner.

“Napansin ko ha. Ang bilis mong makakuha ng atensyon. Pati si Mama Esperanza, nagpapasalamat sa ’yo. Ikaw na talaga.”

“Ginawa ko lang po ang trabaho ko…”

“O baka naman nagpapakitang-gilas ka.”
Lumapit pa siya, halos dikit ang mukha sa mukha ko.
“Provinciana ka naman talaga, ’di ba? Nakikikain sa mayaman pero umaasang maging mahalaga.”

Parang sinusunog ang pandinig ko sa bawat salita.

“Ma’am… hindi ko po alam bakit—”

“Umayos ka,” bulong niya na halos parang nagmamarka sa balat ko. “Huwag na huwag mo akong sinasapawan sa pamilya ng asawa ko.”

Hindi ako nakasagot. Wala akong lakas.

Parang sinakal ako ng kahihiyan.

At nang akmang aalis na siya, may narinig kaming hakbang.

“Rehina.”

Si Sir Lucas.

At doon gumuhit sa mukha ni Ma’am ang takot na hindi ko pa nakita kailanman.

“Anong ginagawa mo dito?” tanong niya.

Ngumiti si Ma’am nang pilit. “Wala, love… kinakamusta ko lang si Mara.”

“Really?”

At nang tumingin si Sir Lucas sa akin, alam kong nakita niya sa mukha ko ang totoo. Kahit hindi ako nagsalita.

“Lumabas ka na.”
Tahimik pero parang utos ng hari.

“Lucas—”

“Lumabas ka na.”

Hindi sumagot si Ma’am. At bago siya mawala sa likod ng pinto, bumulong siya.

This isn’t over.

Nanginig ang mga daliri ko.

At ang totoo?

Tama siya.

Hindi pa talaga tapos.

Pagbalik ni Ma’am Rehina sa Grand Hall, iba ang lakad niya — parang may hawak siyang lihim na kutsilyo. Hindi ko alam kung bakit pero ramdam ko na hindi ordinaryo ang galit niya.

Hindi siya sanay na natatalo. Hindi sanay na may pumapalit sa spotlight niya.

Hindi sanay… na may taong tumitingin sa akin.

Habang sinusundan ko siya ng tingin mula sa backstage, nakita ko siyang huminto sa isang maliit na mesa. Doon nakalagay ang personal wine glass ni Donya Esperanza — ang iniinom niya tuwing sumasakit ang likod niya.

At nang makita ko ang ginawa ni Ma’am Rehina… para akong nalaglag sa bangin.

May inilabas siyang maliit na vial.

Isang patak lang sa wine.
Isang palihim na halo.
Isang pagngiti ng taong desperado.

Hindi ko alam kung ano iyon, pero alam kong hindi iyon dapat makapasok sa katawan ng Donya.

At nang mag-angat siya ng ulo…

Nagtagpo ang mga mata namin.

Ako, naglalakad lang papunta sa kurtina.
Siya, nakahawak sa baso ng Donya.

At doon niya ibinulong, hindi sa akin pero alam kong para sa akin:

Kung akala mo tapos na… nagkakamali ka.

At doon nagsimula ang desisyong binago ang kapalaran ko.

Kahit nanginginig pa ang tuhod ko, alam kong hindi ako puwedeng tumahimik.

Hindi ko kayang hayaan na mapahamak ang Donya—ang iisang taong naging mabuti sa akin.

Hindi ko kayang makita ang gulo na gustong simulan ni Ma’am Rehina.

At higit sa lahat…

Hindi ko kayang manahimik kung ang kapalit ay buhay ng tao.

Kaya huminga ako nang malalim, lumabas mula sa backstage, at naglakad papunta sa Grand Hall.

Hindi bilang yaya.

Hindi bilang tagasilbi.

Kung hindi bilang taong may boses.

At gabing iyon…
ako mismo ang haharap sa unos.