Sa gitna ng papalapit na kapaskuhan, isang madilim na ulap ng kontrobersya ang bumabalot sa politika ng Pilipinas. Ang usapin tungkol sa mga maanomalyang proyekto sa flood control ay lalong uminit matapos ang trahedyang sinapit ni Undersecretary Catalina Cabral. Sa mga huling ulat, tila hindi lamang ito usapin ng simpleng aksidente o personal na desisyon, kundi isang malaking repleksyon ng bulok na sistema at kawalan ng malasakit ng kasalukuyang administrasyon sa mga taong hawak ang susi sa katotohanan.

Ang pagkawala ni Cabral ay nag-iwan ng maraming katanungan sa isipan ng publiko. Ayon sa mga pagsusuri, si Cabral ay itinuturing na isang “principal player” na may malalim na kaalaman sa distribusyon at pag-aatas ng mga proyektong flood control sa buong bansa. Dahil dito, dapat sana ay nasa ilalim siya ng mahigpit na protective custody ng kapulisan. Ang kabiguan ng gobyerno na protektahan ang isang kritikal na testigo ay nagpapakita ng alinman sa dalawa: matinding kawalan ng kakayahan o isang sadyang hakbang upang mawala ang mga ebidensyang magtuturo sa mga utak sa likod ng bilyon-bilyong pagnanakaw.

Maraming haka-haka ang lumutang kung may foul play ba sa nangyari sa opisyal. Bagama’t may mga pahayag ang Department of Justice na walang indikasyon ng panlabas na puwersa, hindi pa rin maiaalis ang duda dahil sa mga kapansin-pansing lapses sa imbestigasyon. Halimbawa na lamang ang mabilis na paglipat sa katawan at ang pagbabalik ng mga gadgets at cellphone sa pamilya nang hindi man lang sumasailalim sa masusing forensic examination. Sa ganitong klaseng high-profile case, ang bawat segundo at bawat gamit ay mahalaga para sa chain of custody ng ebidensya. Ang tila pagmamadaling isara ang kaso ay nagmumukhang white-washing para sa marami.

Hindi rin nakaligtas sa puna ang driver ni Cabral, na ang ikinilos ay itinuring na kahina-hinala ng netizens. Ang pagkuha ng selfie habang nasa background ang opisyal bago ang insidente ay tila hindi normal para sa isang empleyadong dapat ay nag-aalaga sa kaligtasan ng kanyang amo. Ang mga ganitong detalye, bagama’t maliit, ay nagpapadagdag sa teorya na may mga puwersang nagmamanipula sa sitwasyon para siguraduhing hindi makakapagsalita ang mga nakakaalam.

Kasabay nito, muling naging sentro ng batikos si Congressman Romeo Acop. Bagama’t kinikilala ang kanyang nakaraang husay bilang mambabatas, ang kanyang mga naging aksyon sa ika-19 na Kongreso ay inilarawan bilang pagpanig sa interes ng mga makapangyarihang politiko sa halip na sa taumbayan. Ang kanyang pagtatanggol sa mga lider ng administrasyon sa kabila ng mga lumalabas na anomalya ay nagpapakita ng matinding politika sa loob ng Quad Committee. Para sa mga kritiko, ang mga tulad ni Acop ay naging hadlang sa halip na tulay para makamit ang tunay na hustisya.

Ang isyu ng korapsyon sa bansa ay hindi na bago, ngunit ang tindi ng pagnanakaw sa ilalim ng kasalukuyang pamumuno ay tila wala nang preno. Ang mga pangako ng pagbabago at “20 pesos na bigas” ay nananatiling pangarap lamang habang ang kaban ng bayan ay patuloy na nilalamas ng mga nasa kapangyarihan. Sa kabila ng mga pagdinig sa Senado at Kongreso, wala pa ring malalaking isda ang napaparusahan. Ang mga naririnig nating pagsasauli ng pera o “restitution” ay tila palabas lamang para humupa ang galit ng tao, ngunit walang malinaw na prosesong sinusunod ayon sa batas.

Sa kabilang panig ng spectrum, marami ang nagnanais na bumalik ang uri ng pamumunong may malasakit sa mahihirap, tulad ng ipinakita nina dating Pangulong Rodrigo Duterte at Vice President Sara Duterte. Ang kanilang personal na kapasidad na tumulong nang walang halong drama o publicity ay ang hinahanap-hanap ng sambayanan sa gitna ng krisis. Ang panawagan para sa hustisya ay hindi lamang para sa mga nawalang buhay, kundi para sa bawat Pilipinong pinagkakaitan ng magandang kinabukasan dahil sa kasakiman ng iilan.

Habang papalapit ang Bagong Taon, ang hamon sa bawat Pilipino ay ang manatiling mapagmatyag. Huwag tayong paloloko sa mga mabulaklak na salita at mga palabas sa media. Ang katotohanan ay nariyan, nakabaon sa mga dokumentong pilit itinatago at sa mga saksing pilit pinatatahimik. Panahon na para itigil ang kultura ng pagnanakaw at protektahan ang mga taong handang tumindig para sa bayan. Ang labang ito ay hindi lamang para sa ngayon, kundi para sa susunod na henerasyon na karapat-dapat sa isang gobyernong tapat at may dangal.