Sa bawat sulok ng ating bansa, hindi maikakaila na ang pamilya ang ating sandigan. Ito ang ating takbuhan sa oras ng kagipitan at ang ating lakas sa panahon ng kahinaan. Ngunit paano kung ang mismong pamilya ang siya ring magdudulot ng pinakamabigat na pasanin sa iyong balikat? Ito ang mapait na reyalidad na hinarap ng isang 44-anyos na lola mula sa San Carlos, Pangasinan, matapos niyang idulog ang kanyang hinanakit laban sa sariling anak na tila nakalimot na sa kanyang obligasyon bilang isang ina.

Si Aling Roselyn, isang dating OFW sa Saudi Arabia, ay napilitang umuwi ng Pilipinas hindi para magbakasyon, kundi dahil sa iniindang karamdaman. Sa kanyang pagbabalik, imbes na makapagpahinga at magpagaling, sinalubong siya ng isang responsibilidad na hindi niya matanggihan—ang pag-aalaga sa kanyang dalawang taong gulang na apo. Ang kanyang anak na si Renalyn, 21-anyos, ay nagtatrabaho bilang isang entertainer o dancer sa isang club sa Surigao. Dahil wala nang trabaho si Aling Roselyn, nagkasundo ang mag-ina na siya na muna ang tatayong yaya ng bata kapalit ng pangakong sustento na anim na libong piso kada buwan.

Sa simula, tila maayos ang lahat. Isang ina na handang tumulong sa anak para sa kinabukasan ng apo. Subalit, ang pangako ay tila napako nang magsimulang dumalang ang padala. Mula Hulyo, kakarampot na halaga na lang ang natatanggap ni Aling Roselyn—minsan dalawang libo, minsan limang daan. Sa kabila nito, hindi nagreklamo ang lola. Tinitiis niya ang hirap, kahit na siya mismo ay may pangangailangan din. Ang mahalaga sa kanya ay maitawid ang pang-araw-araw na pangangailangan ng kanyang apo na labis niyang mahal.

Ang sitwasyon ay lumala noong Oktubre. Huling nagpadala si Renalyn noong ika-27 ng buwan, ngunit pagkatapos nito, tila naglaho na parang bula ang komunikasyon. Nang magkasakit ang bata at nangailangan ng gamot, sinubukan ni Aling Roselyn na kontakin ang anak para humingi ng tulong. Ang sagot na kanyang natanggap ay hindi pera o gamot, kundi ang masakit na katotohanan—blinock siya ng sariling anak sa social media. Putol ang komunikasyon. Walang matawagan, walang masumbungan.

Sa labis na desperasyon at sama ng loob, nagawa ni Aling Roselyn ang isang bagay na hindi niya akalaing gagawin. Nag-post siya sa social media na ipapaampon na lang ang bata. Isang sigaw ng paghingi ng atensyon, isang desperadong hakbang para lang mapilitang magparamdam ang anak. At nagtagumpay siya; nakontak siya ni Renalyn. Ngunit sa halip na pag-unawa, galit at panibagong blocking ang isinukli nito. Dito na nagpasya si Aling Roselyn na lumapit sa tanggapan ni Raffy Tulfo upang humingi ng payo at tulong.

Sa kanilang paghaharap sa ere, depensa ni Renalyn, siya ay “hingi ng hingi” ng pera. Iginiit niya na nagpapadala naman siya, ngunit sadyang kinapos lang dahil sa bagyo na tumama sa kanilang lugar, na nakaapekto sa kanyang trabaho sa club kung saan ang kita ay base sa commission o “ladies drink”. Aniya, minsan ay 300 piso lang ang kanyang naiuuwi sa isang gabi. Ngunit para kay Aling Roselyn at sa mga tagapayo ng programa, hindi sapat na dahilan ang kakapusan para talikuran ang komunikasyon sa taong nag-aalaga ng iyong anak, lalo na’t ang batang iyon ay may sakit.

Ang mas nakakagulat na rebelasyon ay nang ibunyag ang kasalukuyang kalagayan ni Renalyn. Nalaman ng lahat na siya pala ay buntis sa kasalukuyan at nakatira kasama ang isang lalaki na hindi naman ama ng kanyang dalawang taong gulang na anak. Ang ama ng kanyang ipinagbuntis ngayon ay ang kanyang kasalukuyang kinakasama, habang ang ama ng batang inaalagaan ni Aling Roselyn ay hiwalay na sa kanya.

Dito pumasok ang mabigat na usapin ng custody o pangangalaga sa bata. Ipinipilit ni Renalyn na kunin na ang kanyang anak at dadalhin ito sa Isabela o Surigao para siya na ang mag-alaga. Ayaw na raw niyang maging perwisyo sa kanyang ina at nagkaka-utang utang na siya kakapadala. Ngunit, mabilis itong sinalag ng mga eksperto at ng mismong host ng programa.

Ayon kay Attorney at Social Worker na si Lorcy Lee Estrada, dapat laging isaalang-alang ang “best interest of the child” o ang kapakanan ng bata. Sa sitwasyon ni Renalyn, maraming red flags o babala na nagsasabing hindi ligtas o mainam para sa bata na mapunta sa kanya sa ngayon. Una, ang kanyang trabaho ay sa gabi, at ayon sa kanya, ang mag-aalaga sa bata habang siya ay nasa trabaho ay ang kanyang kasalukuyang karelasyon—isang lalaki na walang dugong kaugnayan sa bata. Pangalawa, siya ay buntis at manganganak na, paano niya maaalagaan ang isang malikot na toddler habang nag-aalaga rin ng bagong silang na sanggol?

Ipinaliwanag ng abogado na ang bata ay nasa “tender age” at nangangailangan ng masusing pag-aaruga. Ang iwanan ang bata sa isang hindi naman kadugo habang ang ina ay nagtatrabaho sa gabi ay isang malaking sugal sa kaligtasan ng bata. Walang kasiguraduhan na maaalagaan ito ng maayos, at may mga panganib na kaakibat ang pagtira sa puder ng mga hindi kakilala.

Tila natauhan naman si Renalyn nang iparealize sa kanya ang hirap ng sitwasyon. Ang kanyang ina, sa kabila ng sakit at edad, ay buong pusong nagmamahal sa kanyang apo. Ang hinihiling lang naman ni Aling Roselyn ay konting respeto, komunikasyon, at tulong pinansyal para sa gatas at gamot ng bata. Hindi niya ipinagdadamot ang apo, kundi inilalayo lang ito sa kapahamakan.

Sa huli, nagkasundo ang mag-ina sa isang pansamantalang solusyon habang inaayos ng Social Welfare ang assessment. Mananatili muna ang bata sa pangangalaga ni Lola Roselyn sa Pangasinan dahil ito ang pinakaligtas na lugar para sa kanya. Sisikapin naman ng programa na makipag-ugnayan sa biological father ng bata para makahingi ng karagdagang sustento, dahil obligasyon din naman nito na tumulong.

Pinayuhan din si Renalyn na kung maari ay umuwi na lamang sa kanyang ina at maghanap ng mas marangal na trabaho. Hindi pa huli ang lahat para magbago at ayusin ang buhay. Ang pagiging “prideful” o mapagmataas ay walang maidudulot na mabuti. Minsan, kailangan nating magpakumbaba at tanggapin ang tulong at payo ng ating mga magulang dahil, sa huli, sila pa rin ang nagnanais ng pinakamabuti para sa atin.

Ang kwentong ito ay isang paalala sa lahat ng mga anak na huwag kalimutan ang sakripisyo ng kanilang mga magulang. At para sa mga magulang na nasa malayo o nasa mahirap na sitwasyon, laging isipin kung ano ang makakabuti para sa inyong mga anak. Ang pera ay pwedeng kitain, pero ang kaligtasan at kinabukasan ng isang bata ay hindi matutumbasan ng anumang halaga. Sana ay magsilbing aral ito na ang komunikasyon at pagpapakumbaba ay susi sa maayos na pamilya.