Nitong mga nakaraang araw, mabilis na kumalat sa social media ang isang balitang tila isang malakas na lindol na yumanig sa mundo ng pulitika sa Pilipinas. Marami ang nagulat, marami ang natakot, at marami rin ang nagtanong: totoo nga ba ang kumakalat na impormasyon na dinampot na ng Philippine National Police (PNP) at ng International Criminal Court (ICC) Interpol si Senator Ronald “Bato” Dela Rosa? Ang usaping ito ay hindi lamang basta chismis sa kanto; ito ay naging sentro ng mainit na diskusyon sa bawat tahanan at bawat online forum, kung saan ang bawat panig ay may kani-kaniyang opinyon at interpretasyon sa mga nangyayari.

Upang maintindihan natin ang kabuuan ng sitwasyon, kailangan nating balikan kung saan ba nagsimula ang lahat ng ito. Si Senator Bato Dela Rosa ay kilala bilang ang pangunahing arkitekto ng kampanya laban sa ilegal na droga noong panahon ng administrasyong Duterte. Bilang dating hepe ng PNP, siya ang mukha ng “Oplan Tokhang,” isang operasyon na umani ng papuri mula sa mga nagnanais ng kaayusan, ngunit umani rin ng matinding batikos mula sa mga human rights groups dahil sa dami ng mga namatay. Dahil dito, ang ICC ay matagal nang nagsasagawa ng pagsusuri kung mayroon bang sapat na ebidensya upang kasuhan ang mga opisyal ng Pilipinas ng “crimes against humanity.”

Ang balitang “dinampot na si Bato” ay sumabog sa gitna ng tensyon sa pagitan ng gobyerno ng Pilipinas at ng mga pandaigdigang ahensya. Sa mga kumakalat na post, sinasabing mayroon nang warrant of arrest na inilabas ang ICC at ito ay ipinatupad na raw sa tulong ng lokal na kapulisan. Ngunit bago tayo magpadala sa emosyon, mahalagang suriin ang bawat detalye. Sa ating bansa, ang pag-aresto sa isang nakaupong senador ay hindi isang simpleng proseso. May mga batas at protocols na dapat sundin, at ang pakikipagtulungan ng PNP sa ICC ay isang usaping legal na hanggang ngayon ay pinagtatalunan pa sa Korte Suprema.

Ang reaksyon ng publiko ay nahahati sa dalawa. Sa isang banda, nandoon ang mga taong nagsasabing “panahon na” para makamit ang hustisya para sa mga biktima ng war on drugs. Para sa kanila, ang pakikialam ng ICC ay ang huling baraha upang mapanagot ang mga nasa kapangyarihan. Sa kabilang banda naman, nandoon ang mga tapat na taga-suporta ng senador na naniniwalang ito ay bahagi lamang ng pamumulitika at panggigipit ng mga kalaban. Para sa kanila, si Bato ay isang bayaning nagnanais lamang linisin ang bansa mula sa salot ng droga, at ang anumang tangkang paghuli sa kanya ay pagyurak sa soberanya ng Pilipinas.

Ngunit ano nga ba ang katotohanan sa likod ng mga headline na ito? Ayon sa mga opisyal na pahayag mula sa PNP, wala silang natatanggap na anumang kautusan mula sa ICC upang arestuhin ang senador. Ang gobyerno ng Pilipinas, sa ilalim ng kasalukuyang administrasyon, ay paulit-ulit ding sinasabi na hindi nila kinikilala ang hurisdiksyon ng ICC matapos kumalas ang bansa sa Rome Statute. Ibig sabihin, sa mata ng ating batas, walang kapangyarihan ang ICC na mag-utos sa ating mga pulis na manghuli ng sinumang mamamayang Pilipino.

Gayunpaman, ang ingay sa social media ay hindi basta-basta humuhupa. Bakit nga ba tila gustong-gusto ng iba na maniwala sa balitang ito? Marahil ay dahil sa uhaw ng tao sa mabilis na hustisya o dahil na rin sa galing ng pagkakagawa ng mga “fake news” o misleading na impormasyon na sadyang idinisenyo upang makakuha ng clicks at views. Ang mga video na may malalaking text na “DINAMPOT NA!” o “YARI NA!” ay sadyang nakakaakit sa kuryosidad ng bawat Pinoy. Pero bilang mga responsableng mamamayan, kailangan nating maging mapanuri.

Sa bawat session ng Senado, makikita pa rin natin si Senator Bato na aktibong nakikilahok sa mga pagdinig. Siya mismo ay nagpahayag na hindi siya natatakot sa anumang banta ng ICC at handa siyang harapin ang anumang hamon basta’t ito ay dadaan sa tamang proseso ng ating sariling mga korte. Ang paninindigang ito ang nagpapatatag sa loob ng kanyang mga supporters, habang nagsisilbi namang mitsa ng galit para sa kanyang mga kritiko.

Ang kwentong ito ay isang malinaw na paalala kung gaano kalakas ang kapangyarihan ng social media sa paghubog ng opinyon ng publiko. Isang post lang na walang sapat na basehan ay sapat na upang magdulot ng kalituhan sa buong bansa. Ngunit sa likod ng lahat ng ingay na ito, ang tunay na usapin ay ang integridad ng ating justice system. Kaya ba nating panagutin ang sarili nating mga opisyal kung mapapatunayang may pagkakamali silang nagawa? O kailangan ba talaga nating umasa sa tulong ng mga banyaga?

Sa kasalukuyan, nananatiling malaya si Senator Bato Dela Rosa. Ang mga bali-balitang siya ay dinampot na ay napatunayang walang basehan sa ngayon. Ngunit ang anino ng ICC ay patuloy na nakabuntot sa kanyang bawat hakbang. Hangga’t hindi natatapos ang imbestigasyon ng ICC at hangga’t hindi nagkakaroon ng pinal na desisyon ang ating gobyerno tungkol sa pakikipagtulungan sa kanila, mananatiling mainit na paksa ito sa ating lipunan.

Sa huli, ang mahalaga ay ang katotohanan. Huwag tayong basta-basta magpapadala sa mga headline na layon lamang tayong galitin o lituhin. Ang bawat Pilipino ay may karapatan sa tamang impormasyon. Sa gitna ng banggaan ng mga higante sa pulitika, tayo ang dapat na maging bantay ng ating demokrasya. Ang kaso ni Senator Bato ay hindi lamang tungkol sa isang tao; ito ay tungkol sa ating lahat, sa ating pananaw sa hustisya, at sa ating pagmamahal sa katotohanan. Patuloy tayong magmatyag, magbasa, at higit sa lahat, maging mapanuri sa bawat balitang dumarating sa ating mga screen.