Sa gitna ng lumalalang krisis sa ekonomiya at ang tila walang katapusang bangayan sa pulitika, muling naging sentro ng atensyon ang panukalang 2026 National Budget. Sa ilalim ng administrasyong Marcos, ang pondo na dapat ay para sa serbisyo publiko ay inuulan ngayon ng batikos dahil sa mga alegasyon ng “pork barrel,” “ghost projects,” at ang kawalan ng pananagutan ng mga nasa kapangyarihan.

Ayon sa mga kritiko, partikular na ang vlogger na si Badong Aratiles at Rep. Pulong Duterte, ang budget sa susunod na taon ay tila isang “love letter to chaos.” Sa kabila ng mga garantiya nina Senator Ping Lacson at Sherwin Gatchalian na mababantayan ang bawat sentimo, marami ang nananatiling dudoso. Binigyang-diin ni Pulong Duterte na sa gitna ng halos ₱1 trilyong korapsyon sa DPWH, ang pagdadagdag pa ng discretionary funds sa bicameral conference ay isang insulto sa naghihirap na mamamayan. “Ang pera ng bayan ay hindi walang katapusang balon para sa inyong kapretso,” aniya.

Ang “Flood Control” Mastermind: Hamon kay PBBM
Hindi rin pinalampas ni Atty. Ferdinand Topacio ang pagkakataon na hamunin si Pangulong Ferdinand “Bongbong” Marcos Jr. na pangalanan na ang tunay na mastermind sa likod ng flood control scandal. Kung ipinagmamalaki umano ng Pangulo na siya ang nagpasimula ng imbestigasyon sa mga malalaking contractor, imposible na wala pa siyang ideya kung sinong “big fish” ang nagpapatakbo ng operasyon.

Sa kasalukuyan, ang DPWH ay nasa ilalim ng matinding pressure na bawiin ang tiwala ng publiko bago pa aprubahan ang anumang budget increase. Ang mga ulat tungkol sa ₱9 bilyong ghost projects sa Bulacan at ang paggamit ng mga “licensed renting schemes” ay patunay lamang na ang sistema ay bulok hanggang sa kaibuturan.

ICC Credibility Crisis: Ang Karma mula sa Russia
Habang abala ang Pilipinas sa domestic issues, isang pandaigdigang “karma” naman umano ang tumama sa International Criminal Court (ICC). Inilagay ng Russia sa kanilang “Wanted List” si ICC Judge Tomoko Akane, bilang ganti sa warrant na inisyu ng korte laban kay President Vladimir Putin.

Para sa mga tagasuporta ni dating Pangulong Rodrigo Duterte, ito ay isang malinaw na senyales na ang ICC ay ginagamit lamang bilang political tool. “Ginagawa niyo ng kasamaan si Duterte, binalikan siya ng Russia, ng US, at ng Israel,” giit ni Aratiles. Ang serye ng mga counter-arrest warrants mula sa Moscow ay nagpapakita ng lumulubog na kredibilidad ng korte sa harap ng mga makapangyarihang bansa.

Ang DZMM at ang “Pro-Sara” Twist
Isang kakaibang kaganapan din ang napansin sa DZMM, na pag-aari ng pamilya ni Speaker Martin Romualdez. Sa isang sorpresang panayam sa isang analyst mula sa UST, tila naging paborable ang tono ng programa kay Vice President Sara Duterte. Ayon sa analyst, ang mga ebidensya sa plunder case laban sa Bise Presidente ay hindi matibay at pawang “optics” lamang.

Naitanong tuloy ng marami: Bakit sa media outlet ni Romualdez ay may ganitong uri ng diskurso? Mayroon nga bang nagaganap na “re-alignment” sa pulitika o ito ay bahagi lamang ng mas malalim na laro? Habang si VP Sara ay nananatiling matatag at sinasabing “cleared” na sa Commission on Audit (COA), ang labanan sa pagitan ng dalawang kampo ay tila mas lalo pang tumitindi.

Konklusyon: Isang Hamon sa Soberanya
Ang bawat sentimo sa 2026 Budget ay dapat magsilbi sa bawat Pilipino, hindi para sa kampanya o kapritso ng mga politiko. Ang hamon sa ating lahat ay manatiling mapagmatyag—mula sa bilyon-bilyong piso sa flood control hanggang sa pakikialam ng mga banyagang institusyon gaya ng ICC. Sa huli, ang katotohanan ang mananaig kung hindi tayo papayag na maging biktima ng “budol” sa pulitika.