“Akala ko noon, ang pag-ibig ang pinakamatibay na sandigan ng isang babae. Hindi ko alam na maaari rin pala itong maging pinakamatalim na kutsilyong tatagos sa puso mo habang nakangiti ang humahawak.”

Ako si Luningning.

At ito ang araw na tuluyan akong namatay bilang asawa, ngunit isinilang bilang isang ina na handang lumaban.

Mula sa unang amoy ng sinangag at pritong bacon sa umagang iyon, naniwala akong perpekto ang mundo ko. Limang buwan nang tumitibok sa loob ko ang isang buhay, at sa bawat pintig ay kasama ang pangalang Dako. Asawa ko. Ama ng anak ko. Lalaking pinagkatiwalaan ko ng buong pagkatao ko.

Habang inaayos ko ang almusal, hinubog ko ang kanin na parang puso. Bata ang itsura ng pinggan, masaya. Ganyan ko nakikita ang sarili ko noon. Masaya. Buo. Walang bahid ng duda.

Nang yumakap siya mula sa likuran, pinili kong maramdaman ang init. Pinili kong maniwala sa halik. Pinili kong balewalain ang malamig na sulyap na nakita ko sa salamin. Isang kurap lang iyon. Isang iglap ng katotohanang agad kong tinakpan ng pagtitiwala.

Nang isuot niya sa akin ang kwintas, malamig ang metal. Parang babala. Ngunit pinili kong tawanan ang kaba. Pinili kong umasa.

Hanggang sa Paraiso Mall.

Hanggang sa mensahe.

Hanggang sa restroom.

Habang naglalakad ako sa tahimik na pasilyo ng Northwing, ramdam ko ang bawat tibok ng puso ko. Hindi ko alam kung bakit may kaba, ngunit inisip kong normal lang iyon. Buntis ako. Sensitive. Iyon ang palagi kong palusot para sa lahat ng hindi komportableng pakiramdam.

Nang bumukas ang pinto ng palikuran, sinalubong ako ng katahimikan. At doon nagsimulang gumuho ang lahat.

Hindi si Dako ang unang nakita ko.

Si Diana.

Ang ngiti niya ay parang kutsilyo. Hindi siya nagmamadali. Parang matagal na niya akong hinihintay. Sa bawat salitang binitawan niya, may piraso ng puso kong nahuhulog sa sahig. Nang hawakan niya ang kwintas ko at sabihing siya ang pumili nito, doon ko naramdaman ang unang tunay na kirot.

Hindi sa tiyan.

Sa kaluluwa.

Nang agawin niya ang telepono ko at ihulog sa maruming tubig, alam kong wala na akong takbuhan. Ngunit kahit noon, umaasa pa rin ako. Hanggang sa pumasok si Dako.

Hindi niya ako tinignan.

Ang ngiti niya para kay Diana ang pumatay sa huling natitirang ilusyon ko. Nang utusan niya akong lumuhod, parang may humila sa akin pababa. Hindi dahil sa sahig, kundi dahil sa katotohanang ang lalaking minahal ko ay wala na. O baka wala naman talaga siya kailanman.

Nang hawakan ko ang mop, ramdam ko ang bigat ng mundo. Ang bawat kuskos sa sahig ay parang paghingi ng tawad sa sarili ko. Sa pagiging bulag. Sa pagiging tanga. Sa pagiging tahimik.

Naririnig ko ang mga bulungan. Nararamdaman ko ang mga matang nakatutok sa akin. Ngunit ang pinakamasakit ay ang pananahimik ni Dako. Ang panonood niya. Ang pagpayag niyang wasakin ako.

Hanggang sa sumakit ang puson ko.

Hanggang sa bumigay ang katawan ko.

Hanggang sa magdilim ang lahat.

Pagmulat ko, puti ang mundo. Amoy antiseptic. Buhay ang anak ko. Iyon ang sinabi ng nurse. Dapat ay umiyak ako sa tuwa. Ngunit wala na akong maiyak. Parang naubos na ang lahat sa sahig ng palikuran.

Nang pigilan ng nanay ko si Dako sa labas ng silid, doon ko narinig ang unang tunog ng hustisya. Ang boses ng isang inang sugatan ngunit handang manlaban. Sa bawat salitang binitiwan niya, may bahagyang liwanag na sumisilip sa dilim ko.

Nang dumating ang abogado ni Dako at inalok kami ng katahimikan kapalit ng pera, doon ko tuluyang naunawaan ang plano niya. Hindi lang ako asawa. Isa akong balakid. Isang ari-ariang kailangang tanggalin sa daan.

At doon pumasok si Bayan.

Ang lalaking akala ko ay isang janitor. Ang lalaking tahimik na nagbigay sa amin ng sandata. Sa bawat salitang binitiwan niya sa kapihan, mas lalong lumilinaw ang larawan. Hindi lang pagtataksil ang ginawa ni Dako. Pagnanakaw. Panlilinlang. Pagpaplano ng pagkawasak ko.

Gusto niyang sirain ang isip ko. Ang pangalan ko. Ang kredibilidad ko. Para makuha ang lahat.

Habang nakahiga ako sa kama ng ospital, pinakinggan ko ang kuwento nilang lahat. Hindi na ako umiiyak. Hindi na rin ako nanginginig. May isang bagong bagay na tumitibok sa loob ko bukod sa anak ko.

Galit.

Hindi galit na bulag. Hindi galit na magulo. Isang malamig at malinaw na galit.

Sa unang pagkakataon mula nang gumuho ang mundo ko, tumingin ako sa salamin sa loob ng silid. Hindi ko nakita ang babaeng lumuhod sa sahig ng palikuran. Nakita ko ang isang ina.

At nang hawakan ko ang tiyan ko, bumulong ako sa sarili ko.

Hindi na ako ang tutupad sa utos.

Hindi na ako ang maglilinis ng kalat ng iba.

Hindi na ako ang mananahimik.

Ako ang magiging huling alaala nila sa salitang pagkakamali.

At habang humihinga ang anak ko sa loob ko, alam kong nagsisimula pa lang ang laban.

Hindi na para sa pag-ibig.

Kundi para sa hustisya.