Sa gitna ng tumitinding init ng panahon at ingay ng mga kalsada sa Metro Manila, isang mas malaking apoy ang tila nagliliyab sa pagitan ng mga transport groups at ng mga ahensya ng pamahalaan. Sa isang kaganapang mabilis na kumalat sa social media at naging mitsa ng matinding diskusyon, lantarang sinugod ng grupong Manibela ang opisina ng Metropolitan Manila Development Authority o MMDA. Ang protestang ito ay hindi lamang basta pagpapakita ng hinaing; ito ay isang pagsabog ng emosyon mula sa mga drayber at operator na nararamdamang unti-unti na silang ginigipit ng kasalukuyang sistema. Sa likod ng kaguluhang ito ay ang mas malalim na isyu ng PUV Modernization Program at ang panawagan para sa tunay na malasakit mula sa ating mga pinuno, partikular na kina Pangulong Ferdinand “Bongbong” Marcos Jr. at sa pamilya Duterte.

Ang tensyon ay nagsimula nang magtipon-tipon ang mga miyembro ng Manibela sa harap ng tanggapan ng MMDA. Bitbit ang kanilang mga plakard at ang kanilang mga boses na puno ng galit at pagkadismaya, hinarap nila ang mga barikada at mga tauhan ng ahensya. Ang pangunahing reklamo ng grupo ay ang tila “walang habas” na panghuhuli at pang-i-impound sa mga tradisyunal na jeepney na hindi pa nakakasunod sa consolidation deadline ng gobyerno. Para sa mga drayber, ang bawat araw na hindi sila makapasada ay nangangahulugan ng gutom para sa kanilang mga pamilya. Ang MMDA, bilang tagapagpatupad ng batas sa kalsada, ang naging direktang target ng kanilang poot, ngunit ang mensahe ay malinaw na nakaturo sa mga nasa itaas na nagpapatupad ng mga polisiya.

Sa gitna ng kaguluhan, maririnig ang mga sigaw na humihingi ng katarungan. Ayon sa liderato ng Manibela, hindi sila tutol sa pag-unlad o sa pagpapaganda ng ating transportasyon. Ang kanilang ipinaglalaban ay ang paraan kung paano ito ipinapatupad. Marami sa ating mga bayaning drayber ay matatanda na at walang kakayahang bumili ng mga mamahaling modernong jeep na nagkakahalaga ng milyun-milyong piso. Sa kanilang paningin, ang modernisasyon ay tila isang paraan para paboran ang malalaking korporasyon habang pinapatay ang kabuhayan ng maliliit na operator. Ang komprontasyong naganap sa MMDA ay nagsilbing simbolo ng lamat sa relasyon ng gobyerno at ng sektor ng transportasyon.

Hindi rin nakaligtas sa pansin ang politikal na aspeto ng protestang ito. Sa mga nakaraang buwan, naging usap-usapan ang pagbabago ng ihip ng hangin sa pagitan ng administrasyong Marcos at ng kampo ng mga Duterte. Maraming drayber ang nagsasabing noong panahon ng dating Pangulong Rodrigo Duterte, naramdaman nila ang isang uri ng proteksyon kahit may mga hamon din noon. Ngayon, sa ilalim ng “Bagong Pilipinas” ni PBBM, tila mas naging mabilis ang pagpapatupad ng mga deadline na naglalagay sa kanila sa alanganin. Ang panawagan ng Manibela ay hindi lamang para sa MMDA kundi isang hamon sa administrasyon: Nasaan ang pangakong pagkakaisa kung ang mga maliliit na manggagawa ang unang nasasaktan?

Ang kaguluhan sa labas ng MMDA ay nagdulot din ng matinding trapiko at abala sa mga komyuter, ngunit marami sa mga pasahero ang nakisimpatya sa mga drayber. Isang matandang drayber ang nakuhanan ng video habang umiiyak at nagmamakaawa na huwag kunin ang kanyang tanging pinagkukunan ng ikabubuhay. Ang ganitong mga tagpo ay mabilis na nag-viral, na nagdulot ng halo-halong reaksyon mula sa publiko. May mga nagsasabing kailangan na talaga ng pagbabago para sa kalikasan at kaligtasan, pero mas marami ang nagtatanong kung kailangan bang gawin ito sa paraang masakit at biglaan.

Sumagot naman ang pamunuan ng MMDA at sinabing ginagawa lamang nila ang kanilang tungkulin batay sa mga direktiba mula sa Department of Transportation (DOTr) at LTFRB. Iginiit nila na nagkaroon na ng sapat na panahon para sa usapin ng konsolidasyon. Gayunpaman, tila hindi ito sapat na paliwanag para sa mga taong ang nakataya ay ang kanilang kinabukasan. Ang galit ng Manibela ay nag-ugat sa pakiramdam na sila ay hindi pinakikinggan sa mga boardroom kung saan ginagawa ang mga desisyon. Ang paglusob sa MMDA ay ang kanilang huling paraan para iparamdam na sila ay narito pa at hindi basta-basta susuko.

Dito pumapasok ang malaking katanungan: Ano ang magiging tugon nina PBBM at ng mga Duterte sa isyung ito? Sa papalapit na eleksyon, ang boses ng transport sector ay may malaking timbang. Ang anumang maling hakbang sa usaping ito ay maaaring magkaroon ng malaking epekto sa tiwala ng masa. Ang pamilya Duterte, na kilala sa kanilang pagiging “maka-masa,” ay inaasahang maglalabas ng pahayag na maaaring sumuporta o magbigay ng alternatibong solusyon sa problema. Samantala, ang administrasyong Marcos ay nasa ilalim ng pressure na patunayan na ang modernisasyon ay para sa lahat at hindi lamang para sa iilan.

Habang nagpapatuloy ang tensyon, nananatiling nakaabang ang buong bansa. Ang kaganapan sa MMDA ay simula pa lamang marahil ng mas malalaking kilos-protesta kung hindi magkakaroon ng maayos na pag-uusap. Ang kailangan ngayon ay hindi lamang pagpapatupad ng batas, kundi ang pagkakaroon ng malasakit at pakikinig. Ang bawat jeepney na nakikita natin sa kalsada ay may kwento ng pagsusumikap. Sa bawat drayber na humahawak ng manibela, may pangarap silang itinataguyod. Ang modernisasyon ay dapat maging tulay patungo sa mas magandang buhay, hindi pader na humaharang sa pangarap ng ating mga kababayan.

Sa huli, ang sigaw ng Manibela sa harap ng MMDA ay isang paalala na ang tunay na pag-unlad ay dapat maramdaman hanggang sa pinakamababang antas ng lipunan. Ang kalsada ay para sa lahat—para sa komyuter, para sa mga opisyal, at higit sa lahat, para sa mga drayber na nagbibigay-buhay sa ating transportasyon. Nawa’y ang kaguluhang ito ay magbukas ng pinto para sa isang mas makatao at makatarungang solusyon. Hindi sapat na maging moderno tayo; dapat tayong maging makatarungan. Ang bawat Pilipino ay may karapatang mamasada nang may dignidad at katiyakan.