Nabasag ang katahimikan ng isang sabungan sa Pangasinan matapos barilin hanggang mamatay ang kilalang sabungero na si Galvin Rehino. Isang kwento ng sugal, pagtataksil, utang, at kapangyarihan na nauwi sa dugong bumaha at hustisyang maraming iniwang tanong.

Maingay ang maliit na sabungan sa isang baryo sa Pangasinan. Sigawan ng mga manonood, tilaok ng mga manok, kalansing ng barya at yabangan ng pustahan ang bumabalot sa hangin. Ngunit sa isang iglap, nabasag ang ingay. Apat na sunod-sunod na putok ng baril ang pumalit sa sigawan. Sa harap ng maraming saksi, bumagsak ang katawan ni Galvin Rehino, isang kilalang sabungero sa lugar. Doon nagtapos ang kanyang buhay, at doon din nagsimula ang mas malalim na kwento ng pagkatalo ng isang lalaki hindi lang sa sabong, kundi sa buhay mismo.

Si Galvin ay kilala sa iba’t ibang baryo tuwing may pista. Kung saan may pasabong, nandoon siya. Hindi siya mayaman, pero marunong magpakitang-gilas kapag nananalo. Kasama ng kanyang yabang ang pagparada ng pera, panlilibre, at pangako ng magandang buhay. Sa ganoong paraan niya nakilala si Kimberly, isang dalagang naglalako noon ng palamig. Bata pa si Kimberly nang mapangasawa si Galvin, puno ng pag-asa at paniniwalang ang sugal ay mabilis na daan palabas ng kahirapan.

Alam ni Kimberly ang pinapasok niya. Alam niyang sabungero ang lalaking kanyang minahal. Sa simula, tila maayos ang lahat. Kapag nananalo si Galvin, may bigas, may ulam, may pasalubong. Ngunit ang sugal ay hindi palaging panalo. Mas madalas itong talo. At sa bawat talo, unti-unting lumilitaw ang tunay na mukha ng lalaking kanyang pinakasalan.

Habang lumilipas ang mga taon, napilitan si Kimberly na magtrabaho. Bata pa lang siya nang maging promodizer sa isang mall, at doon na siya tumagal hanggang sa siya ay mag-28 taong gulang. May anak na sila, at iyon ang naging dahilan kung bakit tiniis niya ang lahat. Siya ang nagtatrabaho, siya ang nag-aalaga sa bata, siya ang nagbabayad ng mga gastusin. Samantalang si Galvin, paikot-ikot lang sa mga sabungan, umaasang isang panalo na naman ang mag-aahon sa kanila.

Mas masakit, umasa pa si Galvin sa padala ng kanyang mga magulang na nasa abroad. Ang perang dapat sana’y para sa pamilya ay nauuwi rin sa pustahan. Kapag nauubusan ng pera, nangungutang siya. Minsan, pati si Kimberly ang inuupahan niya ng pangtaya. Doon nagsimulang mabuo ang bangin sa pagitan nilang mag-asawa.

Sa mundong ginagalawan ni Galvin, may isang makapangyarihang tao—si Kapitan Rodrigo. Kilala siya bilang padrino ng mga sabungero, ang lalaking ayaw maputol ang laban. Kapag may naubusan ng pera sa gitna ng pustahan, nariyan siya para magpautang. Mabait sa unang tingin, pero may kapalit ang bawat kabaitan. Unti-unting nabaon sa utang si Galvin hanggang umabot ito sa halos tatlong libo.

Dumating ang araw ng singilan. Tahimik ang paligid nang puntahan sila ni Kapitan Rodrigo sa bahay. Doon, harap-harapan, ipinaalala ang utang. Walang maibigay si Galvin kundi pangako. Sa harap ni Kimberly, kinuha ng kapitan ang motor at sidecar bilang pansamantalang bayad. Ngunit bago tuluyang umalis, may isang linyang binitiwan ang kapitan na parang kutsilyong bumaon sa dibdib ni Galvin—isang komentong malinaw ang kahulugan.

Pagkaalis ng kapitan, doon sumabog ang galit ni Kimberly. Sigawan, murahan, sisihan. Lahat ng hinanakit ay lumabas. Doon tuluyang nawasak ang natitirang respeto sa kanilang pagsasama. Ngunit sa kabila ng lahat, nanatili silang magkasama sa iisang bubong, hindi dahil sa pagmamahal, kundi dahil sa kawalan ng mapupuntahan.

Sa isang okasyon sa barangay ni Kapitan Rodrigo, muling nagtagpo ang kanilang mga mundo. May handaan, may inuman, may kasiyahan. Doon unang nakita ni Galvin ang senyales na hindi na siya ang sentro ng buhay ng kanyang asawa. Isang cellphone ang iniabot ng kapitan kay Kimberly. Isang regalong may kasamang kahulugan. Bilang lalaki, alam ni Galvin kung ano ang ibig sabihin noon.

Mula noon, nagbago si Kimberly. Laging abala sa cellphone, palaging mainit ang ulo kapag tinatanong. Hanggang sa isang gabi, sa gitna ng matinding away, inamin ni Kimberly ang lahat. May relasyon na sila ng kapitan. Hindi na siya nagpaligoy-ligoy. Para sa kanya, mas responsable ang lalaking may pera kaysa sa asawang sugarol.

Unti-unting naging normal ang kahihiyan sa buhay ni Galvin. Sa baryo, sa sabungan, may mga bulungan. Alam ng marami ang nangyayari, pero walang nagsasalita nang harapan. At sa kabila ng lahat, nanatiling tahimik si Galvin. Wala siyang lakas ng loob. Wala siyang ipagmamalaki. Tanggap na niyang talo siya.

Hanggang sa dumating ang araw ng kanyang kamatayan. Bandang tanghali, umalis siya papuntang sabungan. Bago umalis, hinalikan niya ang anak, nagpasalamat kay Kimberly, at sandaling bumalik ang dating lambing. Sa sabungan, nanalo pa siya sa isang tupada. Ngunit ilang minuto lang ang lumipas, isang lalaking naka-jacket at sombrero ang lumapit. Apat na putok. Apat na tama. Dalawa sa dibdib. Bumagsak si Galvin sa harap ng maraming tao.

Ang bumaril ay agad tumakas, ngunit nahuli rin kinagabihan. Si Roberto Makabitas. Sa kanyang salaysay, inamin niyang inutusan lamang siya. Ang nag-utos umano ay si Kapitan Rodrigo. Ayon sa kanya, gusto na raw pakasalan ng kapitan si Kimberly, at kailangan mawala si Galvin.

Dumaan sa mahabang paglilitis ang kaso. Maraming tanong, maraming duda. Sa huli, hinatulan ng korte si Roberto Makabitas ng reclusion perpetua. Habambuhay na pagkakakulong. Ngunit si Kapitan Rodrigo, dahil sa kakulangan ng ebidensya, ay napawalang-sala. Walang direktang patunay. Walang testigong handang tumindig hanggang dulo.

Tahimik na bumalik sa baryo ang kapitan, parang walang nangyari. At doon nagtapos ang kwento ni Galvin Rehino—isang lalaking natalo hindi lang sa sabong, kundi sa buhay. Isang kamatayang maraming alam ang nakapaligid, ngunit iisa lang ang naparusahan. Isang paalala na sa mundong pinaghaharian ng pera at kapangyarihan, hindi lahat ng katotohanan ay nagtatapos sa hustisya.