Sa gitna ng pagdiriwang ng kapaskuhan at paghahanda para sa bagong taon, isang mainit na usaping pampolitika ang yumanig sa bansa—ang paglutang ng tinaguriang DPWH Leaks. Ang isyung ito ay hindi lamang tungkol sa mga numero at proyekto, kundi tungkol sa malalim na ugat ng korupsyon na patuloy na nagpapahirap sa sambayanang Pilipino. Sa gitna ng kontrobersyang ito ay si Batangas First District Representative Leandro Legarda Leviste, na ngayon ay nasa bingit ng panganib matapos pangunahan ang pagbubunyag ng mga dokumentong nag-uugnay sa ilang matataas na opisyal sa mga maanomalyang budget insertions.

Ang mga dokumentong hawak ni Leviste ay sinasabing nagmula sa yumaong DPWH Undersecretary Cabral, na ayon sa mga ulat ay may hawak ng mga sensitibong impormasyon tungkol sa kung paano hinahati-hati ang bilyon-bilyong pondo para sa flood control at iba pang imprastraktura. Dahil sa tindi ng mga rebelasyong ito, marami ang natatakot para sa kaligtasan ng kongresista. Sa kanyang mga pahayag, binigyang-diin ni Leviste na handa siyang harapin ang anumang banta, at kung sakaling may mangyari sa kanya, may mga nakahanda nang paraan upang kusa itong mailabas sa publiko. Ang ganitong sitwasyon ay nagpapaalala sa atin na sa Pilipinas, ang pagsasabi ng katotohanan ay madalas na katumbas ng pagtaya sa sariling buhay.

Kasabay nito, uminit din ang usapin tungkol sa Integrity and Corruption Initiative (ICI) na itinatag ni Pangulong Marcos Jr. Marami ang nagtatanong kung may silbi pa ba ang komiteng ito matapos ang sunod-sunod na pagbibitiw ng mga orihinal na miyembro nito. Mula sa apat na miyembro, isa na lamang ang natitira, na ayon sa mga kritiko ay isang malinaw na indikasyon ng krisis sa loob ng administrasyon. Ang ICI, na dapat sana ay magsisilbing bantay laban sa korupsyon, ay tila naging isang “paper tiger” o dekorasyon na lamang upang mapabango ang imahe ng gobyerno sa mata ng international community. Ayon kay Attorney Rowena Guanzon, ang mga opisyal sa loob ng ICI ay ginagawa lamang na “puppet” o panakip-butas ni Marcos Jr. upang iwasan ang mga totoong isyu na dapat harapin.

Hindi rin nakaligtas sa batikos ang iba pang mga opisyal gaya ni Speaker Martin Romualdez at ang mga kaalyado nito sa Kongreso. Ang usapin ng “kickback scheme” sa mga proyekto ng gobyerno ay muling nabuhay, kung saan ang dugot-pawis ng mga taxpayers, kabilang ang mga OFW, ay sinasabing ninanakaw lamang ng mga mapagsamantalang politiko. Sa kabila ng mga mensahe ng “pagkakaisa” at “pananampalataya” na ipinapakalat ng mga opisyal ngayong Pasko, hindi na ito kinakagat ng publiko. Ang galit ng taong bayan ay lalong nagaalab dahil sa tindi ng pagkakaiba ng marangyang pamumuhay ng mga nasa kapangyarihan kumpara sa hirap na dinaranas ng mga ordinaryong Pilipino.

Isang halimbawa ng tila kawalan ng pakiramdam ng administrasyon sa hirap ng tao ay ang naging viral na paalala tungkol sa pagkain, gaya ng kung ilang pirasong lumpiang shanghai lamang ang dapat kainin. Para sa marami, ito ay isang insulto. Sa gitna ng mataas na presyo ng bilihin at talamak na korupsyon, ang pakikialam sa simpleng kasiyahan ng mga Pilipino sa hapag-kainan ay nagpapakita ng kakulangan ng liderato sa pag-unawa sa tunay na problema ng bansa. Sa halip na ayusin ang ekonomiya at sugpuin ang pagnanakaw sa kaban ng bayan, tila mas pinagtutuunan ng pansin ang mga bagay na walang kinalaman sa pag-unlad ng buhay ng mamamayan.

Dito rin pumasok ang matinding sagutan sa pagitan ng mga opisyal ng gobyerno. Si Undersecretary Claire Castro ng Presidential Communications Office ay tinawag na “hearsay” lamang ang mga alegasyon ni Leviste, bagay na agad namang binweltahan ni Senator Panfilo “Ping” Lacson. Ayon kay Lacson, hindi dapat minamadali ng Malakanyang ang paglilinis sa mga sangkot na opisyal nang walang malalimang imbestigasyon. Binigyang-diin ng senador na may mga mahahalagang ebidensya at testimonya na nagpapatunay na may nagaganap na iregularidad sa paggalaw ng pondo ng bayan. Ang banta ng “cover-up” ay malinaw, at ang publiko ay patuloy na nagmamasid kung magkakaroon nga ba ng totoong pananagutan.

Maging ang mga personal na aspeto ng buhay ng mga nasa kapangyarihan ay hindi nakaligtas sa matalas na dila ng mga kritiko. Ang kawalan ng mga apo sa pamilya Marcos at ang mga espekulasyon tungkol sa kanilang mga anak ay naging paksa rin ng talakayan, na nagpapakita lamang kung gaano na kalalim ang lamat sa ugnayan ng pamilya Marcos sa malaking bahagi ng populasyon. Ang mga isyung ito, bagama’t personal, ay sumasalamin sa kawalan ng tiwala at respeto ng mamamayan sa kanilang pinuno.

Sa huli, ang labanang ito sa pagitan ng mga nagbubunyag ng katotohanan at ng mga nagtatanggol sa kasalukuyang sistema ay isang mahalagang yugto sa ating kasaysayan. Ang panganib na kinakaharap nina Cong. Leviste at iba pang mga “whistleblowers” ay sumisimbolo sa hirap ng paghingi ng transparency sa isang pamahalaang tila mas inuuna ang interes ng iilan. Ang sambayanang Pilipino ay nananatiling naghihintay: kailan nga ba lalabas ang “malalaking isda”? Kailan nga ba magkakaroon ng hustisya na hindi lamang para sa mga makapangyarihan, kundi para sa bawat Pilipinong naghahangad ng tapat at malinis na gobyerno?

Habang papalapit ang 2025, ang mga isyung ito ng DPWH leaks, budget insertions, at pagnanakaw sa kaban ng bayan ay tiyak na magiging sentro ng diskusyon. Ang hamon sa bawat isa ay ang manatiling mapagmatyag at huwag hayaang malunod ang katotohanan sa mga “press release” at mapanlinlang na propaganda. Dahil sa dulo ng araw, ang kapangyarihan ay wala sa mga nasa itaas, kundi nasa kamay ng mga mamamayang nagkakaisa para sa tunay na pagbabago.