Ang mga araw na ito sa pulitika ng Pilipinas ay tila isang walang katapusang serye ng nakagugulat na mga balita—mga kuwentong puno ng alingasngas, pagtatangkang pagpapatalsik, at mga alegasyon na naglalayong manira. Ngunit sa ilalim ng lahat ng ingay na ito, nagkukunwari lamang ba ang bansa? Habang ang atensyon ng publiko ay sadyang inililihis sa mga sensational, ngunit kaduda-dudang isyu na may kinalaman kay Bise Presidente Inday Sara Duterte, ang tunay na krisis—ang malawakang pagbagsak ng ekonomiya at ang hindi matapos-tapos na korapsyon—ay tahimik na lumalalim, nagbabanta na lamunin ang kinabukasan ng bawat Pilipino.

Ang nakakabahalang katotohanan ay hindi na mababago: mayroong isang malinaw at sadyang isinasagawang “diversionary tactic” na ginagamit ng kasalukuyang administrasyon upang itago ang kanilang kawalan ng tagumpay at kakulangan sa liderato.

Ang Senaryo ng Pagpapatalsik at ang Sentimyento ng Taumbayan
Kamakailan, isang usap-usapan ang kumalat sa mga koridor ng kapangyarihan: ang umano’y planong pagpapatalsik kay Senate President Tito Sotto bago pa man dumating ang 2026. Ang balita ay nag-ugat sa mga seryosong impormasyon na natanggap mismo ni Sotto, na nagpapatunay na may mga indibidwal na naglalakad at nanliligaw sa mga senador upang makakuha ng suporta para sa pagbabagong ito sa pamunuan ng Senado.

Ang ganitong uri ng pulitika, na naglalayong baligtarin ang mga liderato sa kalagitnaan ng termino, ay laging nagpapahiwatig ng malalim na hidwaan at kakulangan sa kumpiyansa sa loob ng gobyerno.

Ang mas nakapagtataka ay ang reaksyon ng publiko sa online. Marami ang nagpapahayag ng sentimyentong “Deserve mo yan Sotto,” at nananawagan na dapat siyang palitan nina Cayetano o Marcoleta, sa pag-asang maibabalik ang tiwala ng taumbayan sa Senado. Ang ganitong pananaw ay nagpapakita ng malawak na pagkadismaya at pagdududa ng mga tao hindi lamang sa indibidwal na lider, kundi sa institusyon mismo.

Pero tandaan, ang laro ng pagpapalit ng pinuno ay kadalasang isang maniobra upang mabaling ang atensyon mula sa mas malalaking isyu, isang paraan upang magpanggap na mayroong pagbabago kahit na ang ugat ng problema ay nananatiling hindi nagagalaw.

VP Inday Sara: Ang Perpektong “Pantakip”
Ang pinaka-kritikal na punto ng kasalukuyang sitwasyon ay ang sadyang paggamit kay Bise Presidente Inday Sara Duterte bilang “pantakip” ng administrasyong Marcos Jr. May isang madilim na katotohanan na nagmumula sa mga bulwagan ng kapangyarihan: “Wala ho silang maipakitang performance eh. Wala pong maipakitang achievement or accomplishment ang Marcos Jr. Administration.”

Dahil sa kawalan ng matitibay na tagumpay na maipagmamalaki, ang tanging paraan upang manatiling nakatuon ang mga mata ng publiko sa kanila ay ang paghahanap ng isang kuwento na guaranteed na papatok. Ayon sa mabilis na pagsusuri ng pulso ng bayan, “there is no bigger story than anything na kahit kasinungalingan… anything that talks about Vice President Inday Sarah Duterte pinakikinggan, pinanonood, binabasa, sinusubaybayan ng higit na maraming sa ating mga Pilipino.”

Ito ay isang mapanganib na laro. Sa pamamagitan ng pagpapakalat ng mga balita, totoo man o hindi, na may kinalaman kay VP Sara—na alam nilang seryosong susubaybayan ng taumbayan—ay nagiging madali para sa administrasyon na ilubog sa limot ang mga tunay na krisis at kanilang mga maling-pamamahala. Ang mga alingasngas laban kay VP Sara ay tila isang pambala na ginagamit upang bawiin ang atensyon sa bawat pagkakataon na may masalimuot na isyu ang lalabas, gaya ng lumalalang ekonomiya at mga hindi naaksyunang korapsyon.

Ang Malagim na Katotohanan: Bumabagsak na Ekonomiya
Habang abala ang lahat sa pulitikal na drama, ang pundasyon ng bansa ay nanginginig. Ang mga datos ay hindi nagsisinungaling, at ang mga ito ay dapat na maging seryosong babala sa bawat Pilipino.

Ang Gross Domestic Product (GDP) growth ng Pilipinas ay bumaba sa 4% lamang sa third quarter, isang antas na hindi nakita sa loob ng 4-5 taon. Ngunit ang mas nakakabahala ay ang forecast: ang Bangko Sentral ng Pilipinas (BSP) ay nag-proyekto na ang GDP growth para sa fourth quarter ay bababa pa sa isang nakakabahalang 3.8%. Ang mga numerong ito ay hindi lamang mga istatistika; ang mga ito ay direktang isinasalin sa kawalan ng trabaho, pagtaas ng presyo, at paghina ng purchasing power ng bawat Pilipino.

Dagdag pa rito, ang palitan ng piso laban sa dolyar ay umabot na sa Php59.097. Ang ganitong antas ay dapat na bumababa sa panahon na dumarami ang remittances mula sa ating mga Overseas Filipino Workers (OFWs). Ang patuloy na paghina ng piso sa panahong ito ay nagpapahiwatig ng isang mas malalim at mas seryosong problema sa loob ng pambansang ekonomiya.

Bakit Walang Kumpiyansa?
Ang kawalan ng kumpiyansa ng mga foreign at local investors ang isa sa pinakamalaking dahilan ng pagbagsak ng ekonomiya. At ano ang dahilan ng kanilang kawalan ng kumpiyansa? Ito ay dahil sa “massive corruption, looting of public funds at yung drug addiction issue” na talamak sa ilalim ng kasalukuyang pamumuno.

Ang pahayag na ito ay hindi lang haka-haka; sinusuportahan ito ng mga kritisismo mula sa mga pandaigdigang lider, tulad ng presidente ng South Korea, at kahit na mula sa loob ng sariling pamilya, gaya ng pahayag ni Imee Marcos. Kapag ang mga banyagang bansa at maging ang mga nasa loob ng gobyerno ay nagpapahayag ng pagdududa, ito ay senyales na ang problema ay hindi lamang pulitikal kundi institusyonal at sistemiko.

Ang Patibong ng “Ayuda” Programs
Ang administrasyon ay nagpapakalat ng iba’t ibang “ayuda” programs, tulad ng ACAP, AX, TUPAD, at MAIP. Ngunit ang mga programang ito ay kinuwestiyon ang tunay na layunin. Ayon sa mga kritiko, ang mga ito ay hindi para sa pagpapasigla ng ekonomiya o tunay na pagtulong sa taumbayan. Sa halip, sinasabing ang mga ito ay ginagamit upang “ilubog kayo sa utang na loob sa mga magnanakaw na pulitiko.”

Ang ganitong klase ng pag-iisip ay nagdudulot ng isang nakapipinsalang kultura kung saan ang mga mamamayan ay nagiging dependent sa mga pulitiko, at ang katotohanan na lahat ng Pilipino ay tax contributor ay nakakalimutan. Bilang isang tax contributor, dahil sa mga buwis na kaakibat ng bawat produkto at serbisyo na binibili, may karapatan kang tanungin, kumuwestiyon, at humingi ng pananagutan sa bawat sentimo ng pondo ng bayan. Ang “ayuda” ay hindi isang regalo; ito ay iyong pera na ibinabalik sa iyo.

Ang Walang-aksyong Korapsyon at ang “Budol” na Isyu
Ang korapsyon ay nananatiling isang hindi matitinag na multo sa ilalim ng kasalukuyang administrasyon. Naalala mo pa ba ang deadline na “December 15” na itinakda ni Pangulong Bongbong Marcos para sa pagkulong sa mga sangkot sa korapsyon? Ang nakagigimbal na hula ay: “Hindi po magaganap yan.” Ang ganitong mga pahayag ay nagpapakita ng isang nakalulungkot na pattern ng walang-aksyon at walang-pananagutan.

Ang mga sensitibong isyu, tulad ng anomalya sa flood control funds at mga ghost projects na nagkakahalaga ng bilyun-bilyong piso, ay tila hindi na pinag-uusapan. Ang mga pangalan ng mga sangkot, tulad nina Congressman Arnan Panaligan, Manny Bunoan, Adrian Bersamin, Trigiv Olibar, at Amina Pangandaman, na iniuugnay sa Php2.8 bilyong “sweetheart deal”, ay lumalabas at pagkatapos ay nalilimutan dahil sa paglipat ng atensyon sa iba.

Kinuwestiyon din ang kawalan ng aksyon laban kay Manny Bunoan at ang pagkawala ng mga taong binanggit ni Saltico, tulad nina Christopher Co, Paul Estrada, at Onyong Gabonada. Ang ganitong piling-piling pagpapatupad ng batas ay nagdudulot ng malaking pagdududa sa sinseridad ng administrasyon laban sa korapsyon.

Ang “Budol” na ICI
Ang Inter-Agency Council Against Trafficking (ICI) ay tinawag na “budol” o isang panlilinlang. May mga ulat na ang mga matitinong tao na bahagi nito ay naglayasan na, na nag-iiwan ng malaking tanong sa papel at epektibidad ng naturang ahensya. Ang pagkuwestiyon sa papel ng chairperson nito ay nagpapahiwatig ng isang nabigong sistema at isang facade ng aksyon laban sa trafficking, na hindi naman talaga seryoso sa pagtugon sa problema.

Ang Walang-Basehang Paratang Laban kay VP Inday Sara Duterte
Ang pinakahuling halimbawa ng “pantakip” na taktika ay ang isyu ng affidavit ni Ramil Madriaga. Si Madriaga, na isang nakakulong dahil sa kasong kidnapping, ay nagpakilalang “Bman” ng pamilya Duterte at miyembro ng Presidential Security Group (PSG). Ang kanyang testimonya ay ginamit upang sirain ang imahe ni VP Sara.

Ngunit ang katotohanan ay mabilis na lumabas. Ang testimonya ni Madriaga ay pinabulaanan ng dalawang dating commander ng PSG, sina Major General Jose Eriel Niembra at Brigadier General Randy Kabangbang, na nagsabing hindi nila kilala si Madriaga. Ang timbangan ng ebidensya ay malinaw: walang timbang ang pahayag ng isang nakakulong at may record sa batas kumpara sa pahayag ng mga dating heneral na may kasanayan at malinis na reputasyon.

Ang paggamit sa isang tao na may malaking katanungan sa kredibilidad ay nagpapahiwatig lamang ng desperasyon ng mga nasa likod ng atake. Ito ay nagpapatunay na ang kanilang tanging layunin ay ang paglikha ng ingay at paglihis ng atensyon mula sa mas mabibigat na isyu.

Huling Panawagan: Ang Pilipinas ay Atin
Hindi natin maaaring hayaan na ang mga “maling naratibo” ng administrasyon ang maging pamantayan ng ating pag-iisip. Dapat tayong maging mulat sa kanilang mga taktika ng paglihis ng isyu. Ang bawat Pilipino ay may karapatan sa isang matinong pamahalaan, isang matatag na ekonomiya, at isang buhay na walang korapsyon at panlilinlang.

Kaya’t ang panawagan ay kailangang maging malinaw at matindi: “Mag-resign ka na. Maawa ka sa Pilipino, take the high road. magsakripisyo ka kesa naman yung mga matagal ng nagsasakripisyong Pilipino na umasa sana sa iyong matinong liderato ang araw-araw mong binibigo.”

Ang Pilipinas ay pag-aari ng mga Pilipino at hindi ng mga “temporary occupant” sa Malacañang. Huwag tayong maging biktima ng kanilang laro. Alamin ang katotohanan, ibahagi ang kaalaman, at labanan ang paglilihis ng isyu. Ang ating kinabukasan ay nakasalalay sa ating kakayahang maging mapagmatyag at kumuwestiyon sa lahat ng ingay at drama na inihahain sa atin. Ang laban ay hindi laban sa isang tao, kundi laban sa isang bulok na sistema na nagdudulot ng kahirapan at kawalang-pag-asa sa ating bansa.