Hindi sigawan. Hindi drama sa entablado. Kundi isang mabigat na katahimikan—ang klaseng katahimikan na parang may dinudurog sa dibdib. Ganito inilalarawan ng marami ang naramdaman nila matapos marinig ang mga salitang binitiwan ni Mayor Baste, kaugnay sa kalagayan ni FPRRD sa gitna ng usapin sa ICC. Hindi detalyado. Hindi kumpleto. Ngunit sapat para magdulot ng pangamba at lungkot sa sinumang nakikinig.

Sa halip na maglatag ng mga dokumento o legal na paliwanag, ang ibinahagi ay mas personal, mas tahimik, at mas masakit. Mga salitang tila maingat na pinili, na para bang may pinipigil, may ayaw pang ilabas. Doon nagsimula ang tanong ng publiko: Ano ang tunay na nangyayari sa likod ng mga pader na iyon?

Ayon sa mga nakarinig, may mga sandaling huminto si Mayor Baste sa pagsasalita. May mga pangungusap na hindi tinapos. May mga tinging tila may dinadalang bigat. At sa bawat patlang na iyon, lalong lumalakas ang haka-haka. Sapagkat kung ganito kabigat ang sinasabi kahit kalahati lang, paano pa kaya kung buo na?

May mga ulat na kumakalat—hindi opisyal, hindi kumpirmado—na ang kalagayan ni FPRRD ay hindi lamang pisikal kundi emosyonal at mental. Isang lalaking sanay magdesisyon para sa bansa, ngayon ay napipilitang maghintay. Isang lider na dating palaban sa salita, ngayo’y binabalot ng katahimikan. At sa katahimikang iyon, sinasabi ng ilan, mas naroon ang tunay na laban.

Hindi rin maikakaila ang bigat ng aspeto ng pamilya. Sa mga pahiwatig ni Mayor Baste, malinaw na hindi lamang ito usaping pulitikal. Isa itong kwento ng isang anak na nakikitang nahihirapan ang kanyang ama, sa paraang hindi niya kayang baguhin o pigilan. May mga sandaling ang tono ay hindi na pang-alkalde, kundi pang-anak—mahina, mabagal, at puno ng pigil na emosyon.

Dito nagsimulang tumahimik ang ilan. Sapagkat kahit ang mga kritiko, kahit ang mga dating mariing tumutol, ay tila napaisip. Kapag ang kwento ay umabot na sa antas ng pagiging tao—ng takot, panghihinayang, at pagod—hindi na ito basta-bastang isyu lamang. Isa na itong trahedyang unti-unting nahuhubog.

May mga bulung-bulungan na may mga gabi raw na mahaba at tahimik. Mga araw na mabigat gumising. Mga sandaling tila bumabalik ang lahat—ang mga desisyon, ang mga salita, ang mga pangyayaring humubog sa kanyang pangalan. Totoo man o hindi, ang ganitong mga kwento ang lalong nagpapalalim sa imaheng bumabalot kay FPRRD sa panahong ito.

Ayon sa ilang tagamasid, ang pinakamabigat na parusa para sa isang tulad niya ay hindi ang akusasyon, kundi ang walang kasiguraduhang paghihintay. Walang malinaw na dulo. Walang tiyak na petsa. Tanging ang oras na dahan-dahang lumilipas, bitbit ang bigat ng tanong: Ano ang mangyayari bukas?

Si Mayor Baste, sa gitna ng lahat ng ito, ay tila nasa pagitan ng dalawang mundo. Sa isang banda, ang mundo ng responsibilidad at posisyon. Sa kabilang banda, ang mundo ng pamilya at sakit. Ang kanyang mga salita—o kakulangan ng salita—ang naging mitsa ng mas maraming tanong kaysa sagot. At marahil iyon ang dahilan kung bakit mas tumimo ang kanyang pahayag.

May mga nagsasabing ang kanyang pagsisiwalat ay hindi aksidente. Na ito’y isang paalala sa publiko na ang sitwasyon ay hindi magaan, at hindi rin dapat maliitin. Na sa likod ng mga headline at balita, may isang taong dumaraan sa yugto ng buhay na hindi kayang ipaliwanag ng batas o politika.

Habang tumatagal, mas lalong nagiging malungkot ang larawan. Isang dating makapangyarihang pigura, ngayo’y nakikita sa lente ng kahinaan. Hindi kahinaan bilang pagkatalo, kundi kahinaang likas sa pagiging tao. At marahil dito nagsisimulang magbago ang pananaw ng marami—mula sa galit, patungo sa pag-unawa, o kahit tahimik na awa.

Walang nakakaalam kung ano ang susunod na kabanata. Walang makapagsasabi kung saan hahantong ang lahat. Ngunit malinaw ang isang bagay: ang imahen ni FPRRD sa usapin ng ICC ay hindi na katulad ng dati. Ito’y mas madilim, mas tahimik, at mas mabigat sa damdamin.

At hanggang ngayon, nananatili ang tanong na ayaw pang sagutin ng sinuman: Ang mga sinabi ba ni Mayor Baste ay simula pa lamang? O may mas mabigat pang katotohanang nananatiling nakatago? Sa bawat araw na lumilipas, ang katahimikan ay lalong nagiging maingay—at ang kwento ay patuloy na humihila sa atensyon ng bayan.

Hindi pa tapos ang istoryang ito. Sa katunayan, parang ngayon pa lamang talaga nagsisimula.