Sa bawat administrasyong nagdaan mula kay Gloria Arroyo hanggang kay President Bongbong Marcos, may isang pangalang nanatiling matatag sa loob ng Department of Public Works and Highways (DPWH): si Maria Catalina “Kathy” Cabral. Bilang dating Undersecretary for Planning, siya ang itinuturing na “encyclopedia” ng mga proyekto ng gobyerno. Ngunit ang kanyang biglaang pagpanaw sa isang matarik na bangin sa Benguet ay nag-iwan ng isang malaking puwang sa imbestigasyon ng pinakamalaking anomalya sa flood control sa kasaysayan ng bansa.

Ang “Key Witness” na Hindi na Makakapagsalita
Bago ang trahedya, si Cabral ay nasa radar na ng mga mambabatas at investigating bodies. Ayon kay Senador Antonio Trillanes at Senador Ping Lacson, si Cabral ang nakapag-confirm ng kontrobersyal na ₱51 bilyon na “insertion” sa Davao City na iniuugnay kay Paolo “Polong” Duterte. Hindi lamang siya isang ordinaryong opisyal; siya ang itinuturing na “main operator” na nakakaalam kung paano dumadaloy ang kickback sa loob ng ahensya.

Ang kanyang pagkamatay ay naganap sa gitna ng matinding pressure. Ayon sa mga ulat, kausap na ni Cabral ang kanyang mga abogado at tila handa na siyang makipagtulungan sa gobyerno bilang isang “state witness.” Ngunit bago pa man mailahad ang lahat ng kanyang nalalaman, natagpuan na lamang ang kanyang duguang katawan sa ilalim ng bangin. Ang tanong ng marami: Aksidente nga ba, o isang paraan upang tuluyang itikom ang bibig na maglalantad sa mga dambuhalang pangalan sa politika?

Ang Tatlong Hakbang Patungo sa Trahedya
Upang maunawaan ang bigat ng sitwasyon, kailangang balikan ang tatlong mahahalagang pangyayari bago ang kanyang kamatayan:

Disyembre 3 – Ang Briefing sa Ombudsman: Inimbitahan si Cabral sa opisina ng Ombudsman kung saan inilatag sa kanya ang mga ebidensyang maaaring maging basehan ng pagsasampa ng kaso laban sa kanya. Dito umano siya naging tahimik at nagsimulang makaramdam ng matinding pangamba.

Disyembre 15 – Ang Hindi Pagsipot sa ICI: Ang Independent Commission for Infrastructure (ICI) ay nagpadala ng imbitasyon kay Cabral upang maging resource person. Ang kanyang hindi pagdalo ay senyales ng kanyang pagkalito—lalaban ba siya sa korte o makikipagtulungan sa imbestigasyon?

Disyembre 18 – Ang Hatol ng DPWH: Sa isang press conference, inanunsyo ni DPWH Secretary Vince Dizon ang 87 indibidwal na kakasuhan dahil sa korapsyon. Kasama sa listahang ito si Cabral. Ito ang huling kumpirmasyon na wala na siyang matatakbuhan.

Autopsy vs. Public Suspicion
Inanunsyo ni DILG Secretary Benhur Abalos na base sa autopsy report, walang “foul play” na naganap. Ang pamilya Cabral, sa pamamagitan ng asawang si Cesar Cabral, ay naninindigan ding hindi ito pagpapakamatay. Ayon sa pamilya, nagpunta lamang sa Baguio si Kathy upang “mag-unwind” dahil sa sobrang stress at posibleng nadulas lamang ito habang nagpapahinga sa tabi ng bangin.

Gayunpaman, marami ang hindi kumbinsido. Si Caloocan Rep. Edgar Erice at iba pang mambabatas ay nagdududa sa kwento ng driver. Bakit iiwan ang isang mahalagang tao sa isang delikado at madilim na lugar? Bakit tila napaka-convenient ng timing ng kanyang pagkamatay kung kailan malapit na siyang magsalita?

Ang Implikasyon sa Kaban ng Bayan
Ang pagkamatay ni Cabral ay hindi lamang tungkol sa isang buhay na nawala. Ito ay tungkol sa bilyon-bilyong piso ng mamamayan na maaaring hindi na mabawi. Kung nakipagtulungan lamang siya, maaaring nagamit ang konsepto ng “civil forfeiture” upang mabawi ang mga yaman na nakuha mula sa korapsyon. Siya ang tanging tao na may sapat na kaalaman upang ituro kung saan napunta ang bawat piso mula sa mga flood control projects sa iba’t ibang administrasyon.

Sa kabila ng panawagan ni Senador Robin Padilla na huwag nang pag-usapan ang insidente bilang respeto sa yumao, nananatili ang paninindigan ng publiko: ang pagkamatay ni Cabral ay isang usaping pambansa. Ang kanyang mga lihim ay hindi lamang sa kanya; ito ay mga katotohanang dapat malaman ng bawat Pilipinong nagbabayad ng buwis.

Konklusyon: Sino ang Makikinabang sa Katahimikan?
Habang ibinabaon sa lupa ang katawan ni Usec. Cabral, tila ibinabaon din ang mga ebidensyang magpapabagsak sa mga “corrupt giants” ng DPWH. Ang kanyang pagkamatay ay nagsilbing babala sa iba pang nais magsalita. Ngunit ang laban para sa katotohanan ay hindi dapat magtapos sa gilid ng isang bangin sa Benguet. Ang gobyerno ay may obligasyong ituloy ang imbestigasyon, may testigo man o wala, dahil ang bilyon-bilyong nawala ay dugong-pawis ng sambayanang Pilipino.