Sa gitna ng tensyon at matinding paghihintay ng pamilya at ng buong bansa, muling uminit ang usapin tungkol sa nawawalang dating opisyal ng Department of Public Works and Highways (DPWH) na si Maria Catalina Cabral. Isang nakagigimbal na balita ang yumanig sa publiko nang may matagpuang mga labi na pinaghihinalaang sa dating Undersecretary. Sa isang mahalagang pahayag mula kay Justice Secretary Jesus Crispin “Boying” Remulla, binigyang-diin ang kahalagahan ng siyensya para tuldukan ang mga espekulasyon. Ang DNA test na isasagawa ay hindi lamang isang teknikal na proseso, kundi ang tanging paraan upang mabigyan ng kasagutan ang mga katanungang matagal nang bumabagabag sa lahat.

Nagsimula ang lahat nang biglang mawala sa radar ng publiko ang dating opisyal, na nag-iwan ng malaking butas sa imbestigasyon at matinding sakit sa kanyang mga mahal sa buhay. Ang paghahanap ay tumagal ng ilang panahon, punong-puno ng mga maling impormasyon at mga “dead ends” hanggang sa isang hindi inaasahang pagkakataon ay may nadiskubreng mga labi sa isang liblib na lugar. Dito na pumasok ang interbensyon ng Department of Justice (DOJ) upang matiyak na magiging maayos at tapat ang pagkakakilanlan sa biktima.

Sa ating bansa, ang pagkawala ng isang mataas na opisyal ay laging nababalot ng politika at mga teorya ng konspirasyon. Ngunit sa pagkakataong ito, nais ni Secretary Remulla na manaig ang katotohanan base sa ebidensya. Ayon sa kanyang pahayag, ang DNA testing ay isang kritikal na hakbang. Hindi sapat ang hinala, hindi sapat ang basehan ng damit o gamit na natagpuan sa tabi ng bangkay. Kailangan ang 100% na katiyakan dahil ang nakataya rito ay ang katarungan para sa isang taong nagsilbi sa gobyerno.

Marami ang nagtatanong, bakit nga ba kailangan pang dumaan sa ganitong komplikadong proseso? Sa simpleng salita, ang DNA ay ang ating “biological signature.” Ito ang nagpapatunay kung sino talaga ang isang tao kahit lumipas na ang mahabang panahon o kahit hindi na makilala ang itsura ng labi. Para sa pamilya ni dating Usec. Cabral, ang bawat araw ng paghihintay sa resulta ng test na ito ay tila isang taon. Ang sakit ng hindi pagkakaalam ay mas matindi pa sa mismong katotohanan, kaya naman ang hakbang na ito ng DOJ ay itinuturing na “light at the end of the tunnel.”

Habang isinasagawa ang pagsusuri, hindi rin tumitigil ang mga awtoridad sa paghahanap ng mga ebidensyang magtuturo kung sino ang nasa likod ng posibleng krimen. Kung mapapatunayan na ang mga labi ay kay Usec. Cabral, magbubukas ito ng panibagong kabanata sa imbestigasyon. Sino ang huling nakasama niya? Ano ang motibo? May kinalaman ba ito sa kanyang naging trabaho sa DPWH? Ang mga katanungang ito ay hindi masasagot hangga’t hindi naililibing ang duda tungkol sa pagkakakilanlan ng natagpuang bangkay.

Ang pahayag ni Sec. Remulla ay nagsisilbi ring babala na ang gobyerno ay hindi titigil hangga’t hindi lumalabas ang katotohanan. Binigyang-diin niya na ang hustisya sa Pilipinas ay dapat nakabase sa matibay na pundasyon ng forensic science. Sa mga ganitong sensitibong kaso, ang maling pagkakakilanlan ay maaaring magresulta sa paglaya ng mga tunay na kriminal o pagpaparusa sa mga inosente. Kaya naman, ang DNA test ay ang “gold standard” na ating pinanghahawakan ngayon.

Sa kabilang banda, ang publiko ay nananatiling mapagmatyag. Sa mga kalsada at sa bawat tahanan, ang usaping ito ay naging simbolo ng laban para sa seguridad ng mga lingkod-bayan. Kung ang isang Undersecretary ay maaaring mawala at mauwi sa ganitong trahedya, paano pa ang ordinaryong mamamayan? Ito ang damdaming nagpapatakbo sa galit at pagnanais ng mga tao na mapabilis ang proseso. Ngunit gaya ng paalala ng DOJ, ang siyensya ay may sinusunod na oras. Hindi pwedeng madaliin ang DNA test dahil ang bawat maliit na detalye ay mahalaga.

Habang hinihintay natin ang opisyal na resulta, mahalagang manatili tayong mapanuri sa mga balitang lumalabas. Maraming “fake news” ang kumakalat na tila ba tapos na ang kaso, ngunit hanggang walang pirmadong dokumento mula sa mga eksperto, lahat ay nananatiling hinala. Ang tapang na ipinapakita ng pamilya Cabral sa pagharap sa pagsubok na ito ay tunay na kahanga-hanga. Ang kanilang pananampalataya at pagtitiwala sa proseso ng batas ang nagbibigay ng lakas sa mga imbestigador na gawin ang lahat ng makakaya.

Ang trahedyang ito, kung mapapatunayang kay dating Usec. Cabral nga ang labi, ay isang malungkot na paalala sa panganib na kaakibat ng pagsisilbi sa bayan. Ngunit ito rin ay pagkakataon para sa ating bansa na ipakita na ang sistema ng hustisya ay gumagana. Sa pangunguna ni Sec. Remulla, ang bawat hakbang ay binabantayan upang masigurong walang “cover-up” na mangyayari. Ang katotohanan, gaano man ito kasakit, ang siyang magpapalaya sa lahat mula sa gapos ng kawalang-katiyakan.

Sa dulo, ang DNA test ay hindi lang tungkol sa pagtutugma ng mga genes. Ito ay tungkol sa dangal ng isang tao. Ito ay tungkol sa pagbibigay ng pangalan sa mga labi na natagpuan sa dilim. Ito ay tungkol sa pagpapatunay na sa ilalim ng batas, ang bawat buhay ay mahalaga at ang bawat krimen ay may katapat na pananagutan. Patuloy tayong makikibalita at mananalangin na sa lalong madaling panahon, ang pamilya ni dating Usec. Cabral ay makakuha na ng kasagutang matagal na nilang ipinagdarasal. Ang katarungan ay maaaring mabagal, pero sa tulong ng tamang proseso at matapat na pamumuno, ito ay tiyak na darating.