Ang Galit sa Timog at ang Sining ng Pulitikal na Propaganda

Ang pulitika sa Pilipinas ay bihirang tahimik, ngunit sa mga nagdaang linggo, ang ingay ay naging bingi. Sa gitna ng tumitinding hidwaan ng mga paksyon at paghahanap ng mga mamamayan ng katotohanan, umusbong ang matitinding batikos laban sa administrasyong Marcos, nagmula mismo sa matibay na balwarte ng mga Duterte—ang Davao. Ang mga isyu ay umiikot hindi lang sa pagpapalaki ng mga proyekto kundi pati na rin sa kawalan ng transparency sa mga pagdinig ng gobyerno. Ang kwento na ito ay nagpapakita kung paano ginagamit ang imprastraktura bilang pulitikal na sandata at kung paano ang kapangyarihan ay maaaring magkubli sa likod ng salitang “independent.”

Ang Alingasngas ng Bucana Bridge: Sino ang May-ari ng Kredito?
Ang unang sipa sa administrasyon ay nagmula kay Davao City Mayor Sebastian “Baste” Duterte, na hindi nagdalawang-isip na batikusin si Pangulong Ferdinand “Bongbong” Marcos Jr. (BBM) dahil sa umano’y “credit-grabbing” sa Bucana Bridge. Ang Bucana Bridge, na isang malaking proyekto sa Davao, ay naging sentro ng atensyon matapos itong ipagmalaki ni BBM.

Ang pahayag ni Baste Duterte ay direkta at puno ng sarkasmo: “Darating si BBM bukas para tingnan ang Bucana Bridge niya,” na nagpapahiwatig na inaangkin ng Pangulo ang pagpapatayo ng tulay na hindi naman sa kanila nagsimula. Ayon sa mga taga-Davao at sa mga kritiko, ang Bucana Bridge ay hindi dapat ikredito sa administrasyong Marcos. Malinaw na ang proyektong ito ay pinondohan ng bansang China at sinimulan pa noong panahon ng administrasyon ni dating Pangulong Rodrigo Duterte.

Ang punto ng batikos ay hindi tungkol sa tulay mismo, kundi tungkol sa moralidad at katotohanan. Ang pag-angkin ng kredito sa isang proyektong pinondohan ng ibang bansa at sinimulan ng nakaraang administrasyon ay nakikita bilang isang manipestasyon ng pulitikal na ‘epal’—ang pagsamantala sa tagumpay ng iba. Ayon sa mga kritiko, ang administrasyong Marcos ay dapat magpasalamat sa China at sa administrasyong Duterte dahil sa pagiging posible ng proyekto, sa halip na gawin itong sarili nilang banner ng tagumpay.

Ang isyung ito ay nagpapatunay na ang imprastraktura ay madalas na ginagamit bilang sukatan ng tagumpay ng isang administrasyon, ngunit kapag ang pinagmulan ng pondo at ang pinagsimulan ng proyekto ay tinago, nagiging kasangkapan lamang ito para sa pulitikal na propaganda. Ang pag-atake ni Baste Duterte ay nagpapakita na ang pagkakaisa sa pulitika ay malayo pa, at ang mga Duterte ay handang tumayo laban sa kung ano ang tingin nila ay kasinungalingan o kawalang-hiyaan.

Ang ICI: Independent Commission o ‘Propaganda Factory’?
Ang ikalawang isyu na nagdulot ng lalong malaking ingay ay ang pagtanggi ni Congressman Paolo “Pulong” Duterte na dumalo sa imbitasyon ng Independent Commission for Infrastructure (ICI). Ang ICI, na itinatag upang tingnan ang mga isyu sa imprastraktura, ay inakusahan ng mga kalaban na “umatras” o natakot si Cong. Pulong. Ngunit mabilis itong nilinaw ni Cong. Pulong: siya ay nag-decline, hindi “umatras.”

Ang pagtanggi ni Cong. Pulong ay hindi isang simpleng kawalang-galang; ito ay isang matapang na pulitikal na pagtatasa. Tinawag niya ang ICI na isang “propaganda factory ng palasyo,” na ang layunin ay hindi maghanap ng katotohanan kundi “pagtakpan ang kapalpakan ng administrasyon” at “gawing pantsimbag”—o saktan—ang mga hindi kaalyado.

Ang kanyang pahayag ay nag-iwan ng matitinding tanong tungkol sa tunay na kalikasan at intensyon ng ICI: “Kung maniniwala kang independent ang ICI, kayo na lang ang hindi nakikita na propaganda factory ito ng palasyo.” Sa pananaw ni Cong. Pulong, ang komisyon ay isang “scripted circus,” isang entablado lamang para sa mga pulitikal na pag-atake.

Hinimok niya ang ICI na tingnan na lang ang mga opisyal na records ng proyekto sa halip na ipatawag siya nang walang batayan. Ipinahiwatig niya na handa siyang harapin ang isang tunay na imbestigasyon, ngunit tumatanggi siyang maging bahagi ng isang palabas na ang tanging layunin ay siraan ang mga Duterte.

Ang batikos na ito ay mahalaga sapagkat ito ay naglalabas ng isyu ng institutional integrity. Kung ang isang “independent” na komisyon ay nakikita bilang isang kasangkapan ng naghaharing pulitikal na paksyon, ang tiwala ng publiko sa proseso ng gobyerno ay tiyak na masisira. Ito ay nagpapakita na ang pulitika ay hindi laging tungkol sa serbisyo; madalas, ito ay tungkol sa giyera ng imahe at kapangyarihan.

Ang Executive Session ni Sandro Marcos: Pagtatago o Proteksyon?
Ang pinakamalaking isyu na nagdulot ng galit sa publiko at nagpatibay sa akusasyon ni Cong. Pulong ay ang nangyari sa pagdinig ng ICI kung saan humarap si Presidential Son at House Majority Leader Sandro Marcos.

Sa simula ng pagdinig, nanumpa si Sandro Marcos at pumayag sa recording at live stream, na nagbigay ng impresyon ng transparency. Ngunit kaagad pagkatapos, humiling ang kanyang abogado ng isang “executive session.” Agad namang pinagbigyan ng komisyon ang kahilingan, na nagresulta sa biglaang pagputol ng live stream.

Ang pangyayaring ito ay nagdulot ng malawakang pagkadismaya. Ayon sa mga kritiko, ang paghiling ng executive session—isang pribadong pulong na hindi bukas sa publiko—ay isang malinaw na pagtatangka na itago ang mahahalagang impormasyon. Ang pananaw ng publiko ay simple: “Kung malinis ka, hindi ka sana humiling ng executive session” at “hindi tayo transparent nito.”

Sa isang demokratikong bansa, ang transparency ay hindi opsyon; ito ay isang mandato. Ang biglaang pagputol ng live stream ay nagbigay ng impresyon na ang ICI ay ginagamit hindi lamang upang siraan ang mga kalaban (gaya ng akusasyon kay Cong. Pulong) kundi para rin protektahan ang mga kaalyado (sa kaso ni Sandro Marcos). Ang kawalan ng transparency sa bahagi ng Pangulo ay nagpapalabas ng matitinding tanong tungkol sa kung ano ang sadyang iniiwasan nilang malaman ng publiko.

Ang hakbang na ito ay hindi lamang lumalabag sa prinsipyo ng bukas na pamamahala kundi nagpapatunay rin sa mga akusasyon ni Cong. Pulong na ang ICI ay isang “propaganda factory.” Ang selective transparency—pagiging bukas lamang kapag may benepisyo o kapag ang kalaban ang pinupuntirya, at pagtatago kapag ang sariling kaalyado ang nasasangkot—ay nagpapahina sa tiwala ng tao sa pamahalaan.

Ang Ironiya at ang Panawagan sa Katotohanan
Ang mga serye ng kaganapan na ito ay nagpinta ng isang malinaw na larawan ng pulitikal na landscape ng Pilipinas: puno ng hidwaan, akusasyon, at pagtatangkang manipulahin ang opinyon ng publiko.

Ang ironiya ay malinaw. Ang Bucana Bridge ay pinondohan ng China, isang bansa na madalas batikusin ng ilang tagasuporta ng administrasyong Marcos, ngunit ang administrasyong ito pa ang umaangkin ng kredito. Ang ICI, na nagpapanggap na nagtataguyod ng kaayusan, ay inakusahan ng mga kalaban na lumalaban sa mga pamilya ng pulitiko, ngunit nagiging tagapagtanggol naman ng mga anak ng Pangulo.

Ang panawagan ng mga kritiko ay simple: katotohanan at transparency. Hindi dapat gamitin ang kapangyarihan upang mangamkam ng kredito, at hindi dapat gamitin ang mga institusyon ng gobyerno upang protektahan ang mga kaalyado habang sinisira ang mga kalaban.

Ang mga mamamayan ay tinatanong kung naniniwala pa rin sila sa administrasyong Marcos at sa kredibilidad ng ICI sa gitna ng mga malalaking isyung ito. Ang pagdududa ay lumalaki, at ang galit ay kumukulo. Ang mga tagasuporta ng administrasyon ay patuloy na nagtatanggol sa kanilang mga lider, ngunit ang mga seryosong kritisismo ay hindi madaling balewalain. Ang oras na ito ay isang pagsubok sa katatagan at integridad ng kasalukuyang pamahalaan, at ang desisyon kung kaninong panig ang mananaig ay nakasalalay sa paghahanap at pagtatanggol ng publiko sa katotohanan. Ang bawat Pilipino ay may tungkuling maging mapanuri at huwag magpasilaw sa pulitikal na propaganda, anuman ang pinagmulan nito.