Sa gitna ng lumalakas na panawagan para sa transparency at pananagutan sa gobyerno, isang malaking pagsisiwalat ang yumanig sa institusyon ng lehislatura. Si Batangas Representative Gery Leviste ay naglabas ng mga kritikal na impormasyon at dokumento na nag-uugnay sa maraming mataas na opisyal sa mga kuwestiyonableng proyekto sa ilalim ng Department of Public Works and Highways (DPWH). Ang tinatawag na “Cabral Files,” na nagmula sa yumaong si Undersecretary Maria Catalina Cabral, ay nagsisilbing mitsa ng isang malawakang imbestigasyon na layong linisin ang sistema mula sa mga tinatawag na “insertions” at maanomalyang transaksyon.

Ang isyung ito ay hindi lamang tungkol sa simpleng pagkakamali sa budget, kundi isang sistematikong paraan ng paglihis ng pondo ng bayan. Ayon sa mga nakalap na impormasyon, ang mga insertions na ito ay madalas na hindi alam ng mga komunidad na dapat ay nakikinabang sa mga proyekto. Sa maraming pagkakataon, ang mga proponent ng mga proyektong ito ay may direktang kaugnayan sa mga kontraktor na gumagawa nito, na nagreresulta sa isang conflict of interest na nagpapataba sa bulsa ng iilan habang nagdurusa ang marami.

Isang mahalagang bahagi ng rebelasyon ni Cong. Leviste ay ang pagkakaroon ng mga “code names” at mga listahan ng mga encoder na sangkot sa paggawa ng budget para sa taong 2025. Sa kabuuang Php721 bilyon na halaga ng mga proyekto sa ilalim ng National Expenditure Program ng DPWH, malaking bahagi nito ang itinuturing na “outside allocable,” kung saan ang mga proponent ay hindi lamang mga miyembro ng Kongreso kundi pati na rin ang mga matataas na opisyal mula sa iba’t ibang ahensya ng ehekutibo na wala namang direktang kinalaman sa flood control o infrastructure.

Nakakabahala ang ulat na halos 100% ng mga bidding sa DPWH ay sinasabing “rigged” o luto na. Ibig sabihin, ang mga presyo ng proyekto ay sadyang itinataas at ang mga mananalo ay napagkasunduan na bago pa man simulan ang proseso. Ang ganitong kalakaran ay nagpapakita ng malalim na ugat ng katiwalian na matagal nang nagpapahirap sa ekonomiya ng bansa. Kapag ang tiwala ng mamamayan at ng mga mamumuhunan sa gobyerno ay nawawala, direktang naaapektuhan nito ang paglago ng ating ekonomiya, na sa kasalukuyan ay nakitaan ng mabagal na pag-unlad.

Bukod sa isyu ng budget, tinalakay din ang sitwasyon ng ilang opisyal na tila umiiwas sa pananagutan. Binanggit ang kaso ni dating DPWH Secretary Manuel Bonoan na hanggang sa kasalukuyan ay hindi pa bumabalik sa bansa mula sa Estados Unidos, sa kabila ng mga seryosong akusasyong kinakaharap ng ahensya sa ilalim ng kanyang pamumuno. Ang kawalan ng agarang aksyon mula sa mga ahensya tulad ng Bureau of Immigration at Interpol ay nagbibigay ng impresyon sa publiko na may mga taong sadyang “pinoprotektahan” o binibigyan ng pagkakataong makatakas sa batas.

Sa kabilang banda, hindi rin nakaligtas sa kritisismo ang mga political analyst at ilang indibidwal na pilit na nagtatanggol sa mga maling gawain. Ang matapang na paghaharap nina Atty. Rowena Guanzon at iba pang mga personalidad ay nagpapakita ng lumalalim na pagkakahati-hati sa opinyon ng publiko, ngunit ang layunin ay mananatiling isa: ang paghahanap ng katotohanan. Binigyang-diin ni Cong. Leviste na ang kanyang paghahain ng resolusyon ay hindi para sa personal na interes kundi para masigurong ang bawat pisong galing sa buwis ng mamamayan ay napupunta sa tamang proyekto at hindi sa bulsa ng mga mapagsamantala.

Ang mensahe ay malinaw: ang panahon ng pagtatago at pagbubulag-bulagan ay tapos na. Sa tulong ng mga ebidensyang unti-unti nang lumalabas, inaasahan na mas marami pang “malalaking isda” ang mahuhuli at mapapanagot sa kanilang mga naging kasalanan sa sambayanang Pilipino. Ang laban na ito ay hindi lamang laban ng mga mambabatas, kundi laban ng bawat mamamayan na nagnanais ng isang gobyernong tapat, malinis, at tunay na naglilingkod sa bayan.

Habang nagpapatuloy ang mga pagdinig at pagsisiyasat, nananatiling mapagmatyag ang publiko. Ang bawat dokumentong inilalabas at bawat salitang binibitawan ng mga saksi ay mahalaga sa pagbuo ng isang kasong hindi matitibag. Sa huli, ang katarungan ay mananaig, at ang mga nagkasala ay haharap sa hukuman ng kasaysayan at ng batas. Ang Pilipinas ay nararapat sa isang pamunuan na may dangal, at ang pagsisiwalat na ito ay isang mahalagang hakbang tungo sa pagkamit ng mithiing iyon.