Nakakalungkot balikan ang 2025 na puno ng pamamaalam. Mula sa mga haligi ng pelikula, musika, telebisyon, pulitika at sports, unti-unting namaalam ang mga pangalan na humubog sa alaala ng sambayanang Pilipino at iniwang buhay ang kanilang pamana.

Ang taong 2025 ay nagmarka bilang isa sa mga pinakamasakit na yugto sa mundo ng showbiz, sining, pulitika at sports sa Pilipinas. Sunod-sunod ang balita ng pagpanaw ng mga kilalang personalidad na minsan ay naging bahagi ng araw-araw na buhay ng mga Pilipino. Mga mukha at boses na kinamulatan, hinangaan, minahal, at itinuring na inspirasyon ng iba’t ibang henerasyon.

Isa sa mga unang namaalam noong Enero ay si Marivin Arayata, isang beterano at retiradong GMA 7 executive. Sa likod ng kamera, tahimik ngunit mahalaga ang kanyang papel sa paghubog ng mga programang naging bahagi ng kulturang popular tulad ng Bubble Gang, Go Bingo at Cool Ka Lang. Ang kanyang pagpanaw ay ikinagulat ng industriya na matagal niyang pinaglingkuran.

Sumunod ang pamamaalam ng tinaguriang Queen of Philippine Cinema na si Gloria Romero noong Enero 25. Sa edad na 91, iniwan niya ang isang napakayamang pamana sa pelikula. Ang kanyang mga tambalan, lalo na kina Juancho Gutierrez at Luis Gonzales, ay naging simbolo ng gintong panahon ng pelikulang Pilipino at patuloy na pinag-uusapan hanggang ngayon.

Noong Enero 31, pumanaw naman si Dr. Andres Eduardo, ama nina Small Laude at Alice Eduardo. Kilala siya hindi lamang bilang isang mahusay na dentista kundi bilang isang mapagmahal na ama na naging tahimik na inspirasyon sa likod ng tagumpay ng kanyang mga anak. Para sa maraming followers ni Small, si Dadde ay naging bahagi rin ng kanilang online na komunidad.

Pebrero ay nagdala rin ng sunod-sunod na pagluluksa. Pumanaw ang Taiwanese actress na si Barbie Sho na minahal ng mga Pilipino dahil sa kanyang iconic na papel sa mga Asian drama. Ang kanyang biglaang pagpanaw sa edad na 48 ay nagdulot ng lungkot hindi lamang sa Taiwan kundi pati sa Pilipinas kung saan malakas ang impluwensiya ng kanyang mga proyekto.

Kasabay nito, namaalam din ang ilang personalidad sa lokal na entertainment gaya nina Norman Santos ng Universal Motion Dancers at Chef Margarita Forest, na mas kilala bilang Chef Gaita. Ang kanilang pagpanaw ay paalala na ang sining, mapa-entablado man o kusina, ay nag-iiwan ng marka sa kultura at alaala ng bayan.

Isa sa mga pinakamatinding dagok ay ang pagpanaw ng mga haligi ng pelikula at musika. Noong Abril, namaalam si Pilita Corales, ang Asia’s Queen of Songs. Ang kanyang tinig ay naging soundtrack ng maraming henerasyon, at ang kanyang ambag sa musika ay kinilala hanggang sa pinakamataas na antas ng parangal ng estado.

Hindi rin malilimutan ang pagpanaw ng nag-iisang Superstar na si Nora Aunor noong Abril 16. Sa kanyang pagkawala, tila may bahagi ng kasaysayan ng pelikulang Pilipino ang tuluyang nagsara. Mula sa pagiging simpleng probinsyana hanggang sa pagiging National Artist, ang kanyang kwento ay nanatiling inspirasyon ng pangarap at pagpupunyagi.

Sumunod na namaalam sina Haji Alejandro, Ricky Davao, at Cocoy Laurel, mga artistang nag-iwan ng hindi matatawarang kontribusyon sa musika, telebisyon at teatro. Ang bawat isa sa kanila ay may sariling kwento ng pakikibaka at tagumpay na patuloy na binabalikan ng mga tagahanga.

Hindi lamang showbiz ang nagluksa noong 2025. Pumanaw din ang mga personalidad sa larangan ng pulitika, batas at serbisyo publiko. Kabilang dito sina Estelito Mendoza, Virgilio Garcillano, at maging ang dating Senate President Juan Ponce Enrile na namaalam sa edad na 101. Ang kanilang mga pangalan ay mananatiling bahagi ng mahahalagang kabanata ng kasaysayan ng bansa.

Sa mundo ng sports, namaalam din ang mga haligi tulad nina Coach Sammy Akyar at Coach Jimmy Mariano. Ang kanilang mga kontribusyon sa volleyball at basketball ay nagbigay-daan sa pag-usbong ng talento at disiplina ng mga atletang Pilipino sa lokal at internasyonal na entablado.

Isa rin sa mga pinakanakapagpaiyak sa marami ay ang pagpanaw ng mga mas batang personalidad gaya nina Rodwick Redsternberg at Eman Atienza. Ang kanilang pagkawala ay nagpaalala na walang pinipiling edad ang kamatayan at higit na mahalaga ang pangangalaga sa kalusugan, pisikal man o mental.

Habang papalapit ang pagtatapos ng taon, patuloy ang paggunita sa mga nawalang icon. Mula sa beteranong aktres na si Delia Razon hanggang sa talent manager na si Lolit Solis, ang 2025 ay tila naging taon ng pamamaalam sa isang buong henerasyon ng mga haligi ng industriya.

Sa kabuuan, ang 2025 ay hindi lamang talaan ng mga petsa ng pagpanaw. Isa itong paalala ng halaga ng ambag ng bawat isa sa paghubog ng ating kultura, alaala at identidad bilang Pilipino. Ang kanilang mga iniwang obra, kwento at inspirasyon ang magsisilbing buhay na alaala na magpapatuloy lampas sa kanilang pagpanaw.

Sa gitna ng lungkot, nananatili ang pasasalamat. Pasasalamat sa mga alaala, sa mga aral, at sa mga sandaling pinasaya nila ang sambayanan. Maaaring namaalam na sila, ngunit ang kanilang mga pangalan ay mananatiling buhay sa puso at kasaysayan ng Pilipinas.