Muling umalimbukay ang tensyon sa larangan ng pulitika at social media matapos kumalat ang isang video na agad naging sentro ng matinding diskusyon: isang vlog na iniuugnay kay Banat By, kung saan umano’y ginamit ang mabibigat at mapanlait na pahayag laban kay Pangulong Ferdinand “Bongbong” Marcos Jr. Sa loob lamang ng ilang oras, ang clip ay umikot sa iba’t ibang platform—Facebook, YouTube, at messaging apps—habang ang publiko ay nahati sa galit, pagtatanggol, at pagkalito.

Para sa maraming netizen, hindi na raw ito simpleng opinyon o kritisismo. Sa kanilang pananaw, ang mga salitang ginamit sa video ay lampas na sa normal na komentaryong pulitikal at pumasok na sa teritoryo ng personal na pag-atake. Ang ilan ay nagsabing ito raw ay malinaw na “pambabastos,” habang ang iba nama’y iginiit na ito ay bahagi lamang ng malayang pananalita sa isang demokratikong lipunan.

Ang pangalan ni Banat By ay hindi na bago sa mundo ng kontrobersiya. Sa loob ng mga nakaraang taon, nakilala siya bilang isang vlogger na gumagamit ng matitinding salita at mapanuyang tono upang magbigay ng opinyon sa mga isyung pulitikal. Ngunit sa pagkakataong ito, ayon sa mga kritiko, tila may kakaiba—may mga linyang umanong tumama sa personalidad ng Pangulo at hindi lamang sa kanyang mga polisiya o desisyon.

Dahil dito, lumakas ang bulung-bulungan na ang naturang vlogger ay “bayaran.” Wala mang opisyal na patunay na inilabas, ang hinalang ito ay mabilis na kumalat, pinalakas ng matagal nang hinala ng publiko na may mga influencer na ginagamit bilang armas sa digmaang pulitikal. Para sa ilang netizen, ang tanong ay hindi na kung bastos ba ang video, kundi kung sino ang posibleng nakikinabang sa pagkalat nito.

Sa gitna ng ingay, kapansin-pansin ang katahimikan ng Malacañang. Walang agarang pahayag, walang matapang na tugon, at walang opisyal na anunsiyo kung may balak bang magsampa ng reklamo o hayaan na lamang ang isyu na mamatay sa social media. Ang katahimikang ito ay nagbunsod ng sari-saring interpretasyon. May nagsasabing ito ay estratehiya—huwag patulan upang hindi lalo pang sumikat ang video. May iba namang nag-iisip na ito ay senyales ng pag-iingat, dahil anumang maling hakbang ay maaaring magmukhang paninikil sa malayang pamamahayag.

Sa panig ng mga tagasuporta ni PBBM, malinaw ang sentimyento: hindi raw dapat pinapalampas ang ganitong uri ng pananalita laban sa Pangulo. Para sa kanila, ang isyu ay hindi lamang tungkol sa isang tao, kundi sa dignidad ng institusyon ng pagkapangulo. Ayon sa ilan, kung ito ay pababayaan, maaari raw itong magsilbing hudyat na normal lang ang ganitong klase ng pag-atake sa pinakamataas na opisyal ng bansa.

Samantala, ang mga tagapagtanggol ng vlogger ay mabilis ding nagsalita. Giit nila, ang pulitika ay likas na marumi at puno ng matitinding salita. Para sa kanila, ang ginagawa ng isang vlogger ay repleksyon lamang ng galit o pagkadismaya ng ilang sektor ng lipunan. Sa kanilang pananaw, hindi dapat ipagbawal ang ganitong uri ng ekspresyon, hangga’t hindi ito direktang humihimok ng karahasan.

Habang patuloy ang bangayan online, mas lalong lumalalim ang tanong: saan ba dapat iguhit ang linya sa pagitan ng kritisismo at pambabastos? Sa panahon ng social media, ang bawat salita ay may potensyal na maging viral, at ang bawat viral ay may kakayahang magdulot ng tunay na epekto—sa reputasyon, sa pulitikal na klima, at sa tiwala ng publiko.

May mga eksperto sa komunikasyon ang nagsabing ang ganitong mga insidente ay sintomas ng mas malalim na problema: ang pagkahumaling ng publiko sa matitinding emosyon at kontrobersiya. Sa ekonomiya ng atensyon, mas malakas ang sigaw, mas malaki ang audience. At sa ganitong sistema, ang mga vlog na may insulto at eskandalo ay mas madaling kumalat kaysa sa mahinahong diskusyon.

Hindi rin maiwasang ikonekta ang isyung ito sa mas malawak na konteksto ng pulitika sa bansa. Sa papalapit na mga susunod na halalan at sa patuloy na realignment ng mga alyansa, ang social media ay nananatiling pangunahing larangan ng labanan. Ang bawat video, meme, at pahayag ay maaaring gamitin upang sirain o palakasin ang imahe ng isang lider.

Para sa ilan, ang video ni Banat By—totoo man o pinalaki ng interpretasyon—ay isa lamang piraso sa mas malaking chessboard. Isang galaw na may layuning guluhin ang naratibo, maghasik ng galit, o magpalakas ng isang panig sa pamamagitan ng pagpapahina sa kabila. Sa ganitong pagbasa, ang tanong na “binaboy ba si PBBM?” ay nagiging bahagi lamang ng mas malalim na tanong: sino ang kumokontrol sa kuwento?

Sa huli, nananatiling bukas ang usapin. Wala pang malinaw na resolusyon, walang pinal na pahayag mula sa mga pangunahing tauhan, at patuloy ang pag-ikot ng video sa iba’t ibang anyo. Ang tiyak lamang ay ang epekto nito—isang bagong bitak sa diskurso ng bansa, isang paalala na sa panahon ng digital media, ang salita ay maaaring maging sandata.

At habang patuloy ang katahimikan ng Palasyo at ang ingay ng social media, ang publiko ay naiwan sa gitna—nagpapasya kung ano ang paniniwalaan, sino ang kakampihan, at hanggang saan nila pahihintulutan ang ganitong uri ng pulitikal na labanan. Sapagkat sa dulo, ang isyung ito ay hindi lamang tungkol kay PBBM o kay Banat By, kundi tungkol sa uri ng diskursong nais yakapin ng lipunang Pilipino.