Ang pagkamatay ni dating Department of Public Works and Highways (DPWH) Undersecretary Catalina Cabral ay hindi lamang isang trahedya sa kalsada; ito ay naging mitsa ng isang malawakang krisis sa pulitika at hustisya sa Pilipinas. Sa loob lamang ng tatlong araw matapos matagpuan ang kanyang katawan sa isang bangin sa Tuba, Benguet, mabilis na lumabas ang mga kontrobersyal na detalye na tila nagtuturo sa dalawang magkaibang direksyon: isang personal na pakikipaglaban sa depresyon o isang planadong pagpapatahimik sa isang taong masyadong maraming alam.

Ang “Question Mark” sa CCTV at Autopsy
Batay sa autopsy report, nakumpirma na mayroong bakas ng antidepressants sa sistema ni Cabral. Ito ang naging basehan ni DILG Secretary Benhur Abalos upang ipahiwatig ang posibilidad ng “self-deleting” o pagpapakamatay. Ngunit ang mga ebidensyang ito ay agad na kinuwestiyon ng mga mapanuring mata nang ilabas ng GMA Integrated News ang eksklusibong CCTV footage mula sa Ayon Hotel sa Baguio.

Sa video, nakitang naglalakad si Cabral papasok sa driveway ng hotel bandang 1 PM, habang ang kanyang SUV na lulan ang driver ay dumating makalipas ang limang minuto. Ang pinaka-kontrobersyal na bahagi ay noong 2:47 PM, kung saan nakitang kumatok at pumasok si Cabral sa kwarto ng kanyang driver na si Ricardo Hernandez. Ang “unusual” na pagkilos na ito ay nag-iwan ng malaking katanungan: Ano ang pinag-usapan nila sa loob ng kwarto? Bakit hindi siya direktang ibinaba ng driver sa harap ng hotel? Para sa marami, ang mga galawang ito ay hindi tugma sa isang taong nagnanais lamang na mapag-isa.

Ang Teorya ng “Coerced Self-Deleting”
Bagama’t sinabi ng mga awtoridad na ang pinsala sa katawan ni Cabral ay nagpapahiwatig ng isang “forward motion drop” (pabagsak na pagkahulog), nananatili ang pagdududa kung ito ay kusa. Lumutang ang teorya ng coerced self-deleting—kung saan maaaring pinilit o tinakot ang biktima na gawin ang naturang hakbang upang maprotektahan ang kanyang pamilya mula sa mas malaking panganib. Ang bilis ng konklusyon ni Secretary Remulla na walang foul play ay tinuring na “premature” at tila may sinusunod nang script bago pa man matapos ang digital forensics sa cellphone ng biktima.

Pulitikal na Sisihan: Ang Flood Control Scam
Dahil sa sensitibong posisyon ni Cabral sa DPWH, agad na iniugnay ng mga mambabatas tulad nina Rep. Raoul Manuel at Rep. Edgar Erice ang kanyang pagkamatay sa Flood Control Corruption Scandal. Binatikos nila ang administrasyon ni Pangulong Marcos Jr. (PBBM) sa umano’y kabagalan sa pagpasa ng batas para sa Independent Commission for Infrastructure (ICAIC), na sana raw ay nagprotekta kay Cabral bilang whistleblower.

Gayunpaman, mariing sinalungat ng mga kritiko ang mga pahayag na ito. Ipinunto nila na ang paggawa ng batas ay trabaho ng lehislatibo at hindi ng ehekutibo. Ang pagsisisi sa Malacañang ay tila isang pilit na pag-uugnay ng mga “Dilawan” upang dungisan ang imahe ng Pangulo habang pinoprotektahan ang sarili nilang mga interes sa loob ng DPWH.

Ang Pagkilos ng Ombudsman at ang mga Warrant of Arrest
Sa kabila ng ingay sa pulitika, ang Office of the Ombudsman ay tahimik ngunit mabilis na kumilos. Na-secure na ng mga awtoridad ang mga computer at maseselang dokumento mula sa opisina ni Cabral. Ang mga dokumentong ito ay naglalaman ng mga request sa National Expenditure Program (NEP) sa nakalipas na sampung taon—isang “treasure trove” ng ebidensya na maglalantad kung sino-sinong mga senador at kongresista ang nakinabang sa bilyon-bilyong pondo ng flood control.

Kasalukuyan nang nakadetine ang ilang dating opisyal ng DPWH Bulacan at mga kontratista. Ayon sa mga ulat, inaasahang sa darating na Disyembre 15 ay ilalabas na ang mga pormal na warrant of arrest laban sa mga mambabatas na direktang idinawit ng mga nakuhang dokumento.

Konklusyon: Transparency sa Gitna ng Pagdududa
Ang kaso ni Usec. Catalina Cabral ay isang pagsubok sa sistema ng katarungan sa Pilipinas. Habang hinihintay ang resulta ng digital forensics at ang pag-usad ng kaso sa Ombudsman, nananatiling mapagmatyag ang publiko. Ang katotohanan ba ay baon sa mga dokumentong na-secure ng Ombudsman, o tuluyan na itong naglaho kasama ng biktima sa ilalim ng bangin?

Ang hustisya para kay Cabral ay hindi lamang para sa kanyang pamilya, kundi para sa sambayanang Pilipino na matagal nang pinahihirapan ng korapsyon sa infrastraktura.