Sa gitna ng patuloy na imbestigasyon sa umano’y malawakang anomalya sa mga flood control projects ng bansa, isang balitang nagdulot ng matinding pagkabigla ang yumanig sa publiko—ang pagkamatay ni dating Department of Public Works and Highways (DPWH) Undersecretary Maria Catalina “Kathy” Cabral. Ang kanyang pangalan ay matagal nang inuugnay sa mga sensitibong plano at desisyon kaugnay ng bilyon-bilyong pondong inilaan para sa flood control. Kaya’t nang matagpuan ang kanyang katawan sa Benguet, hindi maiwasang magtanong ang marami: aksidente ba ito, o may mas malalim pang kuwento sa likod ng trahedya?

Ayon sa mga awtoridad, ang insidente ay naganap sa Tuba, Benguet, isang lugar na kilala sa magagandang tanawin ngunit may mga bahagi ring itinuturing na delikado. Sa opisyal na pahayag ng Department of the Interior and Local Government (DILG), ang sanhi ng pagkamatay ay iniuugnay sa isang pagkahulog, at sa unang pagsusuri ay walang natukoy na palatandaan ng krimen. Gayunpaman, dahil sa posisyon ni Cabral at sa timing ng kanyang pagpanaw—kasabay ng mainit na imbestigasyon sa flood control—marami ang nanatiling hindi kumbinsido.

Upang linawin ang mga lumulutang na espekulasyon, humarap sa publiko si DILG Secretary Jonvic Remulla. Kinumpirma niya na ang identidad ng nasawing indibidwal ay positibong napatunayan sa pamamagitan ng DNA testing, fingerprint records, at pagkilala ng pamilya. Ipinahayag din na ang resulta ng autopsy ay tumutugma sa pinsalang dulot ng isang matinding pagkahulog. Ayon sa kanya, walang nakitang ebidensyang magpapatunay ng pakikipagbuno o pananakit mula sa ibang tao, at wala ring indikasyon ng paggamit ng armas.

Dagdag pa ng kalihim, ang lugar kung saan nangyari ang insidente ay sinuri nang mabuti. Wala umanong senyales na may naganap na komprontasyon bago ang trahedya. Batay rin sa CCTV footage mula sa hotel na tinuluyan ni Cabral sa Baguio, lumabas na siya ay mag-isang pumasok at umalis, at walang naitalang bisitang pumunta sa kanyang silid. Para sa mga imbestigador, mahalagang detalye ito sa pagtatasa ng mga huling oras ng dating opisyal.

Gayunpaman, isang impormasyon mula sa nakaraan ang muling lumutang at nagbigay-diin sa mga pagdududa ng publiko. Sa isang lumang panayam, inamin ni Cabral na mayroon siyang matinding takot sa matataas na lugar, isang kondisyon na kilala bilang akrophobia. Ang detalyeng ito ay nagbukas ng maraming tanong sa isipan ng mga tao. Para sa ilan, mahirap ipaliwanag kung paano mapupunta ang isang taong may ganitong takot sa isang mapanganib na lugar nang mag-isa. Ang mga ganitong kontradiksyon ang patuloy na nagpapainit sa diskusyon.

Lalo pang naging sentro ng usapan ang papel ng driver ni Cabral, na siyang huling taong nakitang kasama niya bago ang insidente. Sa isang panayam, ikinuwento ng driver na ang kanilang biyahe ay layong magpahinga at magbawas ng stress. Ayon sa kanya, walang ipinakitang kakaibang kilos si Cabral at tila normal ang kanilang usapan. Gayunpaman, kinilala ng mga awtoridad ang driver bilang person of interest, hindi dahil sa may direktang ebidensya laban sa kanya, kundi bilang bahagi ng standard procedure sa ganitong uri ng imbestigasyon. Kinuha rin ang kanyang cellphone para sa forensic examination.

Sa gitna ng lahat ng ito, may ilang mambabatas at komentarista ang naglabas ng mas radikal na mga teorya. May mga nagsasabing maaaring hindi aksidente ang nangyari, habang ang iba nama’y nagtatanong kung posible bang may pagtatangkang takasan ang pananagutan. Binanggit pa ang mga naunang kaso sa kasaysayan kung saan may mga indibidwal na iniulat na pumanaw ngunit kalaunan ay natuklasang buhay pa. Bagama’t wala pang ebidensyang sumusuporta sa ganitong mga pahayag, patuloy itong pinagtatalunan sa social media at sa mga talakayang pampubliko.

Isang mahalagang detalye rin ang lumabas hinggil sa mga koneksyon ni Cabral sa ilang pribadong indibidwal at proyekto. Ayon sa mga ulat, ang hotel na kanyang tinuluyan ay dati umanong konektado sa mga taong sangkot sa mga proyekto ng DPWH. Ang mga impormasyong ito, bagama’t hindi pa napatutunayan na may direktang kaugnayan sa kanyang pagkamatay, ay nagbibigay ng mas malawak na konteksto sa komplikadong mundong ginagalawan ng dating opisyal.

Sa kabila ng mga haka-haka, mariing iginiit ng pamahalaan na magpapatuloy ang imbestigasyon sa flood control scandal. Ayon kay Secretary Remulla, ang pagkamatay ni Cabral—anumang dahilan nito—ay hindi magbibigay-proteksyon sa sinumang may sala. Patuloy ang pangangalap ng dokumento, pagsusuri sa daloy ng pondo, at paghanap ng iba pang testigo na maaaring magbigay-linaw sa mga alegasyon ng katiwalian.

Para sa karaniwang Pilipino, ang isyung ito ay higit pa sa isang misteryosong pagkamatay. Ito ay sumasalamin sa matagal nang problema ng katiwalian at kakulangan ng pananagutan sa mga proyektong dapat sana’y nagpoprotekta sa buhay at kabuhayan ng mamamayan. Habang patuloy na binabaha ang maraming komunidad tuwing tag-ulan, nananatiling sariwa ang galit at pagkadismaya ng publiko.

Sa huli, ang tanong ay hindi lamang kung ano ang tunay na nangyari kay Usec Cabral, kundi kung paano haharapin ng bansa ang mas malalim na isyung kanyang kinatawan. Aksidente man o hindi ang kanyang pagpanaw, malinaw na ang mga lihim ng flood control projects ay hindi basta-bastang mawawala. Tulad ng sinasabi ng marami, ang katotohanan ay may paraan upang lumutang—at kapag ito’y lumitaw, inaasahan ng bayan na may kasamang tunay na hustisya at pagbabago.