Sa mga nagdaang araw, umugong ang isang balitang ikinagulat ng marami—isang ulat na nagsasabing si Senador Ronald “Bato” dela Rosa ay umano’y naaresto sa Davao matapos makorner ng mga awtoridad sa tulong ng international law enforcement. Mabilis kumalat ang balita sa social media at online platforms, nagdulot ng matinding tanong, haka-haka, at diskusyon. Totoo ba ang mga ulat, o bahagi lamang ito ng mas malaking pulitikal na banggaan?

Ang malinaw sa ngayon: matagal nang hindi nagpapakita sa Senado si Bato dela Rosa, at ang kanyang kawalan ay nagbukas ng panibagong yugto ng tensyon sa politika. Sa gitna ng usapin ng umano’y arrest warrant mula sa International Criminal Court o ICC, mas naging maugong ang isyu nang magsalita ang dating senador na si Antonio Trillanes IV.

Ayon kay Trillanes, hindi na maaaring balewalain ang patuloy na hindi pagdalo ni dela Rosa sa mga sesyon ng Senado. Para sa kanya, malinaw ang mandato ng isang halal na opisyal: pumasok, makilahok, at gampanan ang responsibilidad sa taong bayan. Kung patuloy umano ang pagliban ni dela Rosa hanggang matapos ang regular na sesyon ng Senado sa mga susunod na taon, handa siyang maghain ng ethics complaint na maaaring mauwi sa pagpapatalsik o expulsion.

Sa mga panayam, iginiit ni Trillanes na ang hindi pagdalo sa Senado ay hindi simpleng personal na desisyon. Ito raw ay maituturing na kapabayaan sa tungkulin, lalo na’t binabayaran ng buwis ng taumbayan ang serbisyo ng isang senador. Para sa kanya, hindi sapat ang katahimikan o pag-iwas bilang sagot sa publiko.

Mas lalo pang uminit ang usapin nang banggitin ni Trillanes ang umano’y kontradiksyon sa kilos ni dela Rosa. Ayon sa kanya, kung totoong walang arrest warrant at malinaw ang pahayag ng ilang ahensya ng gobyerno na wala namang dapat ikatakot, bakit patuloy ang pagliban sa Senado? Kung kaya naman umanong magpakita sa social media at sa ilang pampublikong pagkakataon, bakit hindi makapasok sa sesyon?

Sa puntong ito, naging sentro ng diskusyon hindi lamang ang usapin ng ICC, kundi ang mas malawak na tanong ng pananagutan. Para sa mga sumusuporta kay Trillanes, simple lang ang isyu: may tungkulin ang isang senador, at dapat itong gampanan anuman ang personal o politikal na sitwasyon.

Sa kabilang banda, may mga nagsasabing hindi dapat basta-basta husgahan si dela Rosa batay lamang sa mga ulat at espekulasyon. Ayon sa ilan, hangga’t walang opisyal na kumpirmasyon mula sa mga awtoridad tungkol sa umano’y warrant o pag-aresto, nararapat lamang na igalang ang due process at ang karapatan ng sinumang opisyal.

Gayunpaman, hindi maikakaila na ang katahimikan ni dela Rosa ay lalo lamang nagpapalalim ng mga tanong. Sa gitna ng maiinit na pahayag ni Trillanes at ng patuloy na kawalan ng malinaw na tugon mula sa kampo ni dela Rosa, naiwan ang publiko sa gitna ng magkasalungat na naratibo.

Ang International Criminal Court ay matagal nang kontrobersyal na usapin sa Pilipinas, lalo na kaugnay ng mga alegasyon sa kampanya kontra droga noong nakaraang administrasyon. Ang pangalan ni dela Rosa, bilang dating hepe ng pulisya at pangunahing tagapagpatupad ng kampanya, ay matagal nang inuugnay sa mga imbestigasyong ito. Kaya’t hindi nakapagtatakang anumang balitang may kaugnayan sa ICC ay agad na nagiging mainit na paksa.

Sa kasalukuyan, walang opisyal na pahayag si Senador Bato dela Rosa hinggil sa banta ng ethics complaint laban sa kanya. Wala ring malinaw na kumpirmasyon mula sa mga awtoridad tungkol sa umano’y pag-aresto o pagkakorner sa Davao. Sa halip, ang umiiral ay isang tensyon sa pagitan ng mga pahayag, haka-haka, at politikal na posisyon.

Para sa Senado bilang institusyon, mahalaga ang isyung ito. Ang ethics complaint na binabanggit ni Trillanes ay hindi simpleng banta. Ito ay isang mekanismong idinisenyo upang panagutin ang mga miyembro ng kapulungan kapag may alegasyon ng paglabag sa tungkulin. Kung tuluyang ihahain at uusad ang kaso, maaaring magsilbi itong precedent sa kung paano tinatrato ang matagal na pagliban ng isang mambabatas.

Sa mata ng publiko, ang tanong ay mas personal: nasaan ang accountability? Sa panahong maraming Pilipino ang humihingi ng mas malinaw na liderato at mas matibay na pananagutan, ang bawat kilos—o kawalan ng kilos—ng isang opisyal ay binibigyang-kahulugan.

Habang patuloy ang pag-ikot ng balita at opinyon, malinaw na hindi pa tapos ang kwento. Ang mga susunod na hakbang ni Trillanes, ang posibleng tugon ni dela Rosa, at ang magiging aksyon ng Senado ang magtatakda kung saan patutungo ang isyung ito. Sa ngayon, nananatiling bukas ang tanong: ito ba ay simula ng isang seryosong pananagutan, o isa lamang bang pulitikal na unos na lilipas?