Sa nakalipas na mga linggo, hindi maikakaila na ang mundo ng politika sa Pilipinas ay tila isang teleseryeng puno ng mga hindi inaasahang rebelasyon at matitinding tapatan. Ang pinakahuling kaganapan na nakakuha ng atensyon ng sambayanang Pilipino ay ang mga pahayag mula sa kampo ni House Speaker Martin Romualdez. Sa gitna ng mga batikos at samu’t saring espekulasyon, minarapat ng kanyang panig na maglabas ng linaw upang matuldukan ang mga kumakalat na maling impormasyon. Ang usaping ito ay hindi lamang tungkol sa mga dokumento o budget, kundi tungkol sa integridad ng pamumuno sa Mababang Kapulungan ng Kongreso.

Napakahalaga na maintindihan natin kung bakit ganito na lamang kainit ang usapan. Sa ilalim ng administrasyon ni Pangulong Bongbong Marcos, si Speaker Romualdez ay itinuturing na isa sa mga pinakamalakas na haligi ng gobyerno. Bilang pinsan ng Pangulo, bawat galaw at salita niya ay binabantayan hindi lamang ng mga kaalyado kundi lalo na ng mga nasa oposisyon. Ang kasalukuyang isyu ay nag-ugat sa mga katanungan tungkol sa kung paano ginagamit ang pondo ng bayan at kung mayroon nga bang mga hakbang na ginagawa ang Kongreso na lihis sa interes ng nakararami. Dito pumasok ang pangangailangan para sa isang malinaw at tapat na paliwanag mula sa kanyang kampo.

Sa mga naging pahayag, iginiit ng panig ni Romualdez na lahat ng proseso sa House of Representatives ay dumaan sa tamang ligal na paraan. Ayon sa kanila, ang mga paratang na may nagaganap na “shortcut” o hindi malinaw na paglilipat ng pondo ay walang basehan at layon lamang na sirain ang imahe ng institusyon. Sa pananaw ng ordinaryong Pilipino, ang mga ganitong balitaktakan sa itaas ay nakakalito. Sino nga ba ang nagsasabi ng totoo? Sino ang tunay na nagtatrabaho para sa kapakanan ng mahihirap? Ang paglilinaw na ito ay isang hakbang upang ipakita na ang Kongreso ay bukas sa pagsusuri at handang ipaliwanag ang bawat sentimo na dumadaan sa kanilang kamay.

Ngunit hindi dito nagtatapos ang kwento. Ang politika ay parang chess; bawat tira ay may kahulugan. Maraming political analysts ang naniniwala na ang pag-atake kay Romualdez ay bahagi ng mas malaking laro para sa darating na eleksyon. Sa paglalabas ng linaw ng kanyang kampo, nais nilang ipakita ang katatagan ng kanilang alyansa. Binigyang-diin nila na ang pokus ng House Speaker ay ang pagpasa ng mga batas na makakatulong sa pagbangon ng ekonomiya, pagpapababa ng presyo ng bilihin, at paglikha ng mas maraming trabaho para sa mga Pilipino. Ang mensaheng ito ay direktang patama sa mga kritiko na ayon sa kanila ay puro pamumulitika lamang ang inuuna kaysa sa pagsisilbi.

Isang aspeto na hindi dapat mawala sa ating radar ay ang relasyon ng Kongreso sa iba pang sangay ng pamahalaan. Ang paglilinaw na ginawa ng kampo ni Romualdez ay tila isang pagpapakita rin ng suporta sa direksyon na tinatahak ng kasalukuyang administrasyon. Sa gitna ng mga bali-balitang may lamat na sa pagkakaisa ng mga nasa kapangyarihan, ang ganitong mga depensa ay nagsisilbing pandikit upang ipakita na buo pa rin ang kanilang hanay. Pero sa kabila ng lahat ng paliwanag, ang taumbayan pa rin ang huling humusga. Sa mga kalsada, sa mga palengke, at sa loob ng mga bahay, ang tanong ay nananatili: ramdam ba ng ordinaryong Juan ang epekto ng mga pondong ito?

Sa pagsusuri ng mga detalye, makikita na ang kampo ni Romualdez ay gumagamit ng mga datos at records upang patunayan ang kanilang punto. Hindi sapat ang salita lamang sa panahong ito kung saan ang “fake news” ay mabilis kumalat. Ang paglalabas ng mga opisyal na dokumento at ang pagharap sa media ay isang paraan ng pagpapakita ng tapang. Ipinaparating nila na wala silang itinatago at handa silang harapin ang anumang imbestigasyon kung kinakailangan. Ang ganitong uri ng transparency ay bihira nating makita sa politika, kaya naman marami ang nag-aabang kung ano ang susunod na hakbang ng mga bumabatikos sa kanila.

Huwag din nating kalimutan ang emosyonal na aspeto ng isyung ito. Maraming Pilipino ang pagod na sa away-politika. Ang makitang nagbabangayan ang mga lider ng bansa habang ang marami ay nahihirapan sa araw-araw na gastusin ay nakakadismaya. Kaya naman ang paglilinaw ni Romualdez ay dapat ding magkaroon ng puso. Kailangang maramdaman ng mga tao na ang kanilang mga pinuno ay nakikinig at nauunawaan ang kanilang hinaing. Hindi sapat na maging tama sa batas; kailangang maging tama rin sa mata ng moralidad at serbisyo publiko.

Habang papalapit ang mga susunod na buwan, asahan natin na mas marami pang ganitong uri ng pagpapaliwanag at pagdedepensa ang lalabas. Ang labanan sa Kongreso ay hindi lamang labanan ng mga batas kundi labanan din ng persepsyon ng publiko. Sino ang mas paniniwalaan? Sino ang mas may malasakit? Ang kampo ni Speaker Romualdez ay nananatiling matatag sa kanilang posisyon na ang lahat ng kanilang ginagawa ay para sa “Bagong Pilipinas.” Sa huli, ang mahalaga ay hindi mawala ang tiwala ng sambayanan sa mga institusyon ng gobyerno.

Ang kwentong ito ay isang paalala sa atin na bilang mga mamamayan, tungkulin nating maging mapanuri. Huwag tayong basta-basta maniniwala sa mga headline na nakikita natin nang hindi binabasa ang buong kwento. Ang paglilinaw mula sa kampo ng House Speaker ay isang mahalagang bahagi ng demokrasya. Ito ay pagkakataon para sa ating lahat na timbangin ang mga impormasyon at magkaroon ng sariling paninindigan. Ang bawat boses ay mahalaga, at ang bawat paliwanag ay dapat suriin nang mabuti upang malaman ang katotohanan sa likod ng makulay na mundo ng politika sa ating bansa.