Mainit na diskusyon ang muling sumabog online matapos igiit ni Department of Trade and Industry (DTI) Secretary Cristina Roque na kaya raw pagkasyahin ng isang pamilyang Pilipino ang Noche Buena sa halagang Php500. Sa unang tingin, tila simpleng pahayag lang ito tungkol sa pagtitipid—pero sa mata ng maraming Pilipino, isa itong malinaw na patunay ng disconnect sa realidad ng presyo ng bilihin. At nang harapin siya ng batikos mula sa isang kongresista sa gitna ng budget hearing, hindi na raw napigilan ni Roque ang emosyon.

Sa gitna ng pagtaas ng presyo ng pagkain, pamasahe, kuryente at iba pang pangunahing pangangailangan, ang ideya na kayang mabuo ang isang masayang Noche Buena sa kalahating libo ay tinuring ng ilan na insulto sa totoo at araw-araw na hirap ng pamilyang Pilipino. At dito nagsimula ang sunod-sunod na pagtuligsa—mula sa merkado hanggang sa social media, at lalo na sa mismong kongreso.

Si Representative Eli San Fernando, isang mambabatas na matagal nang vocal pagdating sa presyo ng bilihin, ang isa sa pinakaunang pumalag. Ayon sa kanya, “Kung tutuusin, Php500 makakabili ka na raw ng ham, macaroni salad, spaghetti… pero saang mundo?” Hinamon niya pa mismo si Secretary Roque na samahan siyang mamalengke upang patunayan ang sinasabi nito. Hindi lang iyon—direkta pa niyang binanatan ang kalihim, tinawag ang pahayag nito na “hindi makatotohanan” at “malayo sa realidad ng masa.”

Sa social media, mas lalong lumala ang pagtuligsa. Mga tindera at mamimili sa palengke ang nagbigay ng kanilang sariling komento. Mabilis silang nakapaglista ng mga presyo: ang giniling halos Php360 kada kilo, sibuyas mahigit Php200, hotdog halos Php100 pataas, at ang ham mismo, karamihan nasa Php350 hanggang Php600. Ayon sa kanila, “Pambili pa lang ng sahog, lagpas na ang Php500. Paano pa ang dessert o kahit simpleng inumin?”

Marami ring nagsabi na baka umano outdated ang pinagbasehan ng DTI, dahil imposible raw mahanap ang mga presyong idinidiin ng ahensya sa aktwal na pamilihan. Sa gitna ng tensyon, muling humarap si Secretary Roque upang ipaliwanag ang pinanggalingan ng kanilang computation. Ayon sa kanya, ang Php500 ay kinuha mula sa opisyal na Noche Buena Price Guide ng DTI—isang listahan na inilalabas taon-taon upang magbigay ng gabay sa murang alternatibo.

Ipinakita pa niya ang breakdown: ham na Php170, spaghetti na aabot sa Php78.50, macaroni salad na nasa Php152.45, at pandesal na Php27.75. Sa isa pang kombinasyon, fruit salad naman ang pinalit sa macaroni. Depensa niya, ang Php500 ay hindi para sa malalaking pamilya, kundi para sa maliit na household—“mother, father, at dalawang bata.”

Kaso, kahit gaano ka-detalyado ang pagkukuwenta, hindi nito nabura ang tanong na lumulutang sa publiko: alin ang mas dapat paniwalaan—ang price guide sa papel, o ang aktwal na presyo sa palengke?

Dito pumasok ang panibagong round ng kritisismo. Ayon sa ilang kongresista, hindi raw sapat ang magpakita ng computation na hindi tumutugma sa totoong presyo sa merkado. Ang isa pang puntong hindi maikakaila: kahit pa makabili ng pinakamurang ham o pinakamurang spaghetti sauce, sapat ba ito upang matawag na “Noche Buena”—isang selebrasyon na maraming Pilipino lamang ang natatanging sandali para maghanda ng kahit kaunting espesyal na pagkain para sa pamilya?

Sa harap ng kontrobersya, lalo pang naging sensitibo ang usapan dahil Pasko na naman—panahon sana ng kasiyahan, hindi ng dagdag na panggigipit sa mga naghihikahos. At habang tumataas ang emosyon ng publiko, mas lumalalim ang tanong sa integridad ng price guide at sa pagiging disconnected umano ng ilang opisyal sa tunay na kalagayan ng masa.

Sa huli, bagama’t ipinaliwanag ni Secretary Roque na mali raw ang interpretasyon sa kanyang pahayag, hindi nito napigil ang pagkalat ng video kung saan tila pinupunto niya na “kasya” ang Php500 para sa isang Noche Buena meal. At ngayong buhos-buhos ang testimonya mula sa mga mamimili, tindera at mismong mga mambabatas, tila tumitibay ang paniniwala ng marami: may malaking agwat ang presyong nasa listahan at ang presyong nasa totoong buhay.

Sa ika nga ng isang mamimili: “Kung gusto nilang ipilit na Php500 ang Noche Buena, sila mismo ang dapat magpakita kung paano. Dahil kami, araw-araw na namamalengke. At alam namin—kahit Pasko pa—hindi ‘yan kasya.”

Habang papalapit ang holiday season, malinaw na nananatiling sentro ng debate ang tanong na para sa ilan ay simpleng arithmetic lang, pero para sa iba, sumasagi sa mismong realidad ng kahirapan: magkano ba talaga ang halaga ng isang masayang Pasko para sa isang pamilyang Pilipino?