Sa mundo ng social media at sa mga usap-usapan sa bawat kanto ng Pilipinas, isa lang ang mainit na paksang hindi matatawaran—ang kalagayan ng ating minamahal na dating Pangulong Rodrigo Roa Duterte (FPRRD) sa The Hague, Netherlands. Sa kabila ng mga pilit na pagtatago ng impormasyon ng ilang grupo, lumabas na ang katotohanan na tila isang malaking “Good News” para sa milyon-milyong Pilipinong patuloy na nagmamahal at sumusuporta sa kanya.

Ngunit bago tayo tumalon sa saya, himayin natin ang mga detalye. Kamusta na nga ba si Tatay Digong? Ano ang kanyang dinaranas sa loob ng International Criminal Court (ICC) detention facility, at ano ang mga legal na hakbang na maaring maging susi sa kanyang kalayaan?

Ang Lungkot ng Pasko sa Dayuhang Lupa

Hindi maikakaila na ang Pasko at Bagong Taon ang pinakamahalagang panahon para sa bawat pamilyang Pilipino. Ito ang oras ng pagsasama-sama, kainan, at tawanan. Ngunit para sa ating dating Pangulo, ang nagdaang kapaskuhan ay tila naging isang pagsubok ng katatagan.

Ayon sa mga ulat, mahigpit ang naging patakaran sa pasilidad. Walang pinapayagang bisita sa mismong araw ng Pasko (December 25) at Bagong Taon. Isipin niyo na lamang ang lungkot na madarama ng sinuman na sa halip na ingay ng mga apo at amoy ng noche buena ang sumalubong sa iyo, ay ang katahimikan ng apat na sulok ng silid sa isang napakalayong bansa.

Gayunpaman, may hatid na init sa puso ang balitang nakabisita ang kanyang bunsong anak na si Kitty Duterte bago sumapit ang Pasko, noong December 24. Sinasabing kasama nito ang kanyang inang si Honeylet. Kahit paano, sa sandaling panahon, naramdaman ng dating pangulo ang yakap ng pamilya. Nandoon din si Vice President Sara Duterte noong mga unang linggo ng Disyembre, na nagpapatunay na buo ang suporta ng pamilya Duterte saan man sila naroroon.

Ang Sakripisyo sa Pagkain at Kalusugan

Isa sa mga pinaka-nakakaantig na detalye na lumabas ay ang hirap na dinaranas ni FPRRD pagdating sa pagkain at panahon. Alam nating lahat na si Tatay Digong ay simple lamang—hindi siya mahilig sa mga “fancy” na pagkain. Ang hanap ng kanyang panlasa ay ang mga lutong bahay na kinalakihan ng bawat Pilipino: Munggo, Tinola, at Paksiw na Isda.

Sa kasamaang palad, hindi ito ang inihahain sa detention facility sa The Hague. Kailangan niyang tiisin ang pagkain doon na hindi hiyang sa kanyang panlasa at sikmura. Dagdag pa rito, ang “extreme weather” o sobrang lamig na panahon sa Netherlands ay isang malaking hamon para sa isang taong may edad na at sanay sa tropikal na init ng Pilipinas.

Ayon sa mga updates, si FPRRD ay “frail” o mahina na ang katawan dahil sa katandaan at may mga iniinom na gamot para sa kanyang kondisyon. Ang kombinasyon ng hindi pamilyar na pagkain, matinding lamig, at ang stress ng pagkakawalay sa bayan ay may epekto sa kanyang pisikal na kalusugan. Ito ay isang sakripisyong kanyang dinaranas, na ayon sa marami, ay hindi makatarungan para sa isang matandang lider.

Ang Sinag ng Pag-asa: Legal na Laban at Posibleng Paglaya

Pero huwag tayong mawalan ng pag-asa, dahil dito pumapasok ang tinatawag na “Good News.” Ang laban sa korte ay hindi pa tapos, at mukhang pabor ang hangin sa panig ng dating pangulo.

May dalawang malaking bagay ang kasalukuyang dinidinig ng Appeals Chamber ng ICC. Una ay ang isyu ng Jurisdiction. Ang kampo ni Attorney Nicholas Kaufman, ang lead counsel ni Duterte, ay naghain ng apela na nagsasabing walang hurisdiksyon ang ICC sa Pilipinas. Kapag kinatigan ito ng korte at sinabing “granted” ang apela, automatic na dismissed ang kaso. Ibig sabihin, wala nang paglilitis na magaganap at makakauwi na agad sa Pilipinas ang dating pangulo.

Ang ikalawa ay ang Interim Release. Ito ay ang pansamantalang pagpapalaya habang dinidinig ang kaso. Bagamat na-deny ito noong una, may probisyon sa Rome Statute na nag-uutos ng “review” o muling pagsusuri sa kalagayan ng detainee kada 120 na araw.

Dito pumapasok ang argumento ng kalusugan. Dahil sa lumalalang kondisyon ni FPRRD at sa kanyang edad, maaaring magbago ang ihip ng hangin. Mayroong medical report mula sa panel of experts na nagsasabing si Duterte ay “too old to influence or intimidate witnesses.” Ito ay napakalaking bagay. Ang rason kasi kaya karaniwang hindi pinapalaya ang akusado ay baka takutin nito ang mga testigo. Pero kung ang mismong mga eksperto na ang nagsabi na wala na siyang kakayahang manakot dahil sa kanyang hina, nawawalan na ng basehan para siya ay patuloy na ikulong.

Walang Iwanan: Ang Suporta ng Sambayanan

Sa labas ng detention facility, isang makabagbag-damdaming eksena ang makikita. Ang Filipino community sa Europe ay walang sawang nagpupunta sa The Hague. Umulan man, bumagyo, o kahit gaano kalamig ang temperatura, nandoon sila—bitbit ang watawat ng Pilipinas at ang mga mensahe ng suporta.

Ito ang nagpapatunay na ang laban ni Duterte ay hindi lang laban ng isang tao, kundi laban ng mga Pilipinong naniniwala sa kanyang naging serbisyo. Ang sigaw nila: Hustisya at Kalayaan para sa Tatay ng Bayan.

Ano ang Susunod?

Sa ngayon, hinihintay ng buong sambayanan ang desisyon ng Appeals Chamber. Ang bawat araw na lumilipas ay araw ng pagdarasal para sa kaligtasan at kalusugan ng dating pangulo. Ang sitwasyon ay nagpapakita na bagamat may mga pwersang pilit siyang idinidiin, mas nangingibabaw pa rin ang katotohanan at ang proseso ng batas na sana ay pumanig sa tama.

Para sa ating mga kababayan, ang hamon ay manatiling mapagmatyag. Huwag basta maniwala sa mga sabi-sabi at laging alamin ang tunay na balita. Ang laban ni Tatay Digong ay patuloy, at ang “Good News” na kanyang pag-uwi ay maaaring mangyari anumang oras kung magiging patas ang tadhana.

Patuloy tayong magkaisa at ipagdasal ang kanyang agarang paglaya. Dahil sa huli, ang kanyang pagbabalik sa Pilipinas ay hindi lang tagumpay niya, kundi tagumpay ng bawat Pilipinong nagmamahal sa tunay na pagbabago.