Sa gitna ng mga kalamidad na patuloy na nagpapahirap sa masang Pilipino, isang mas malaking bagyo ng kontrobersya ang humahagupit ngayon sa mga pinakamataas na opisyal ng bansa. Mula sa mga kalsada ng Novaliches hanggang sa marangyang Ritz Tower sa Manhattan, New York, bumubulaga ang mga ulat ng bilyon-bilyong pisong nawawala, mga “ghost projects,” at mga ari-ariang hindi umano idineklara sa batas. Ang sentro ng imbestigasyon? Ang magpinsang si Pangulong Ferdinand Marcos Jr. at Speaker Martin Romualdez.

Ang “Ghost” Flood Control: Saan Napunta ang 1.9 Trilyon?
Isang matinding dagok sa kredibilidad ng administrasyon ang ulat tungkol sa umano’y 1.9 trilyong piso na nawawala sa kaban ng bayan dahil sa mga palpak o hindi nag-eexist na flood control projects. Sa Novaliches, Quezon City, pormal nang nagsampa ng kasong sibil ang grupong United Peoples Against Corruption (UPAC) laban kina Speaker Martin Romualdez, Rep. PM Vargas, at dating Rep. Joey Salcedo.

Ayon kay Atty. Riel Inton, ang legal counsel ng UPAC, ang pagbaha ay hindi lamang natural na kalamidad kundi resulta ng “sistematikong kapabayaan.” Sa mga site na dapat ay may ginagawang proyekto, tanging mga signage lamang ang makikita—mga karatula na nagpapakita ng bilyon-bilyong pondo pero ang katotohanan ay “putol” o walang aktwal na konstruksyon. “Pambihira no, 1.9 trillion ang nawawala… pero ang ikakaso niyo 1 billion lang? Naglolokuhan ba tayo?” anang mga kritiko na naniniwalang dapat ay kasong plunder o pandambong ang isampa at hindi lamang simpleng civil case.

Ang Depensa ni Romualdez at ang “Clear Conscience”
Sa kabila ng mga seryosong akusasyon, nananatiling matatag ang depensa ni Speaker Martin Romualdez. Ayon sa kanyang opisyal na pahayag, kusa siyang humarap sa Independent Commission for Infrastructure (ICI) at iginiit na walang “sworn o credible evidence” na nag-uugnay sa kanya sa anumang iregularidad. “My conscience remains clear,” anang Speaker. Gayunpaman, para sa mga biktima ng baha na nawalan ng ari-arian, ang malinis na konsensya ay hindi sapat na kabayaran para sa bilyon-bilyong pondong hindi nararamdaman sa ibaba.

Ang Lihim na Condo sa Ritz Tower, Manhattan
Habang pinagtatalunan ang pondo sa Pilipinas, isang imbestigasyon ang naglantad ng marangyang condo unit ni Romualdez sa New York na nagkakahalaga ng tinatayang $4.7 milyong dolyar o halos 896 milyong piso. Ang yunit na matatagpuan sa 465 Park Avenue (Unit 28A) ay nakuha umano sa pamamagitan ng isang “no consideration transfer”—isang terminong legal na nangangahulugang ito ay ibinigay bilang regalo.

Ang malaking tanong ng publiko: Bakit tila wala ito sa Statement of Assets, Liabilities, and Net Worth (SALN) ng Speaker? Ayon sa batas, obligasyon ng bawat opisyal na ideklara ang lahat ng kanilang ari-arian, nasa loob man o labas ng bansa. Bukod dito, may mga ulat din na hindi umano binabayaran ang kaukulang tax para sa nasabing property sa Amerika. “Ang yaman ni tito Martin ah,” puna ng vlogger, habang binibigyang-diin ang agwat ng buhay ng mga nasa kapangyarihan kumpara sa ordinaryong mamamayan.

“It Runs in the Blood”: Ang Guinness World Record at ang Kasaysayan
Hindi rin nakaligtas sa puna ang Pangulong Marcos Jr. Muling ipinaalala ng mga kritiko ang nakatala sa Guinness Book of World Records—ang “greatest robbery of a government” na kinasasangkutan ng pamilya Marcos sa pagitan ng 1965 at 1986, kung saan tinatayang $5 bilyon hanggang $10 bilyon ang nawala. Para sa vlogger, ang kasalukuyang sistema ay tila pagpapatuloy lamang ng nakaraan. “Kung ano ‘yung puno, ‘yun talaga ang bunga,” aniya, na nagpapahiwatig na ang trilyon-trilyong nawawala ngayon ay mas malala pa sa naganap noong panahon ng Martial Law.

Panawagan para sa Tunay na Hustisya
Ang lahat ng ito ay humahantong sa isang panawagan: Ang pagpapanagot sa mga itinuturing na “mastermind.” Ayon sa mga progresibong grupo, ang pagsasampa ng kaso laban sa mga maliliit na opisyal ay isa lamang “psychological gimmick” upang pagtakpan ang mga nasa itaas. Naniniwala sila na sina Marcos Jr. at Romualdez ang may huling say kung saan mapupunta ang pera ng bayan.

Sa pagtatapos, binanggit din ang mga napakong pangako gaya ng Bucana Bridge sa Davao na hanggang ngayon ay hindi pa mapakinabangan. Ang mga Pilipino ay hinahamon na maging mas mapanuri at huwag magpaloko sa mga mababangong salita habang ang kaban ng bayan ay unti-unting nauubos. Ang laban para sa 1.9 trilyong piso ay hindi lamang laban sa korte, kundi laban para sa moralidad at kinabukasan ng bawat Pilipino.