Sa gitna ng tumitinding tensyon sa pulitika sa Pilipinas, muling uminit ang usapin tungkol sa integridad at kakayahan ng mga nanunungkulan sa gobyerno. Ang pinakahuling kaganapan ay nagbigay-daan sa isang malalim na diskurso tungkol sa kung paano sinusukat ng taong-bayan ang kanilang mga lider, hindi lamang sa kanilang mga salita kundi pati na rin sa kanilang mga aksyon at track record. Ang usaping ito ay lalong naging makulay dahil sa paglutang ng mga kritisismo mula sa iba’t ibang kampo, na naglalayong busisiin ang bawat pahayag na inilalabas sa publiko. Sa isang bansang labis na nakadepende sa impormasyong nakukuha mula sa social media, ang pag-fact-check at pagsusuri sa kredibilidad ng mga tagapagsalita ay naging isang mahalagang bahagi ng pagiging isang responsableng mamamayan.

Isa sa mga pangunahing sentro ng kontrobersya ay ang mga pahayag ni Larry Gadon, na sa kabila ng pagkakadisbar bilang abogado ay patuloy na nagbibigay ng kanyang opinyon sa mga usaping pambansa. Ang kanyang labis na paghanga sa kasalukuyang administrasyon, partikular na kay Pangulong Bongbong Marcos (BBM), ay kinuwestiyon ng marami. Binigyang-diin sa mga ulat ang tila pagkakaroon ng malaking agwat sa pagitan ng mga paglalarawan ni Gadon sa kakayahan ng Pangulo at sa aktwal na nakikita ng publiko sa mga video at panayam. Ang paggamit ng mga salitang gaya ng “napakatalino” at “napakagaling magsalita” ay tila sumasalungat sa mga pagkakataong nakikitang nahihirapan ang Pangulo na ipaliwanag ang mga polisiya ng gobyerno nang direkta at malinaw. Ang ganitong uri ng disonance ay nagdudulot ng kalituhan sa publiko at nagpapababa sa kredibilidad ng mga taong pilit na nagtatanggol sa administrasyon sa paraang tila bulag sa reyalidad.

Ang isyu ng “libreng sakay” sa MRT at iba pang transportasyon ay isa lamang sa mga halimbawa kung saan ang komunikasyon ng gobyerno ay tila naging malabo. Sa mga napaulat na pahayag, naging mahirap para sa publiko na intindihin kung ititigil ba o ipagpapatuloy ang naturang programa, o kung ililipat ba ang benepisyo nito sa mga estudyante lamang. Ang kawalan ng isang malinaw at direktang mensahe mula sa pinakamataas na liderato ay nagreresulta sa mga haka-haka at pangamba sa panig ng mga komyuter na umaasa sa tulong na ito. Ang komunikasyon ay hindi lamang tungkol sa pagsasalita; ito ay tungkol sa paghahatid ng impormasyon na madaling intindihin at mapapakinabangan ng ordinaryong mamamayan. Kapag ang mensahe ay naging paikot-ikot, nawawala ang tiwala ng tao sa mga programang inilulunsad para sa kanila.

Bukod sa usapin ng komunikasyon, isa pang mahalagang paksa na binubusisi ngayon ay ang sistema ng pamamahagi ng ayuda o financial assistance. Sa isang panayam kay Senator Rodante Marcoleta, ipinahayag niya ang kanyang mga sentimyento tungkol sa budget hearing at ang mga hamon sa pagpapatupad ng mga programang makakatulong sa mahihirap. Ayon kay Marcoleta, ang pangunahing problema sa bilyon-bilyong budget para sa ayuda ay ang paraan ng pagdaan nito sa mga pulitiko. Naniniwala ang senador na hangga’t ang tulong ay hindi direktang naibibigay sa taong-bayan at kailangan pang dumaan sa mga lokal o pambansang opisyal, palaging may panganib na ito ay magamit para sa pulitikal na interes o hindi makarating sa tamang destinasyon.

Ang pahayag na ito ni Marcoleta ay nagpapakita ng isang malalim na problema sa ating burukrasya: ang “politicization” ng serbisyo publiko. Sa halip na maging isang karapatan ng bawat nangangailangang Pilipino ang makatanggap ng tulong mula sa gobyerno, madalas itong nagmumukhang utang na loob sa mga pulitikong nakapangalan sa mga banner at programa. Ang mungkahi na gawing direkta ang pagbibigay ng ayuda ay isang hakbang patungo sa tunay na transparency at accountability. Gayunpaman, inamin din ng senador na mahirap itong ipatupad dahil sa mga regulasyon at ang pagnanais ng ilang opisyal na mapanatili ang kanilang kontrol sa naturang mga pondo. Ang debate sa budget ay hindi lamang tungkol sa kung magkano ang gagastusin, kundi kung paano masisiguro na ang bawat piso ay mapupunta sa dapat nitong puntahan.

Ang usapin din ng kuryente at ang mataas na singil nito ay nananatiling isang malaking pasanin para sa pamilyang Pilipino. Habang ang publiko ay nagnanais ng mas mababang presyo ng kuryente, ang mga panukalang batas para rito ay tila natatabunan ng iba pang mga prayoridad sa kongreso gaya ng budget hearings at imbestigasyon sa flood control. Ang pakiramdam ng publiko na sila ay napapabayaan sa gitna ng mga pulitikal na bangayan ay lalong nagpapatindi sa galit at dismaya. Ang tunay na kagalakan ng isang mamamayan ay hindi lamang matatagpuan sa pansamantalang saya tuwing Disyembre, kundi sa katiyakan na ang kanilang gobyerno ay gumagawa ng paraan para gumaan ang kanilang buhay sa loob ng 365 araw ng taon.

Sa huli, ang lahat ng mga isyung ito—mula sa kredibilidad ng mga opisyal, kalinawan ng komunikasyon, hanggang sa integridad sa pamamahagi ng pondo—ay bumabalik sa tanong kung sino ang tunay na pinaglilingkuran ng gobyerno. Ang taong-bayan ay nagiging mas mapanuri na ngayon. Hindi na sapat ang mga mabulaklak na salita o ang mga edit na video sa social media para makuha ang kanilang tiwala. Ang kailangan ay mga lider na may malinaw na direksyon, tapat na serbisyo, at may malasakit sa bawat Pilipino. Ang bawat pahayag, bawat boto sa kongreso, at bawat polisiyang inilalabas ay may direktang epekto sa buhay ng bawat isa sa atin. Kaya naman, ang patuloy na pagbabantay at pakikilahok sa mga usaping panlipunan ay hindi lamang isang opsyon, kundi isang tungkulin para sa ikabubuti ng ating bansa.