Sa gitna ng mga naglalakihang kontrobersya at hamon sa hurisdiksyon, nahaharap ngayon sa isang “existential crisis” ang International Criminal Court (ICC). Ang institusyong itinayo upang usigin ang pinakamabibigat na krimen sa mundo ay tila unti-unting kinakain ng sarili nitong kawalan ng kapangyarihan laban sa mga higanteng bansa gaya ng Amerika at Rusya. Ang pinakahuling kaganapan—ang pagkalas ng Venezuela sa Rome Statute—ay nagsisilbing isa pang pako sa kabaong ng isang hukumang inilalarawan ngayon ng marami bilang “sunod-sunuran.”

Ang Pagkalas ng Venezuela: Isang Malakas na Mensahe
Sa isang makasaysayang hakbang, inaprubahan ng National Assembly ng Venezuela ang pagbasura sa Rome Statute, ang kasunduang nagtatag sa ICC. Hindi nagpigil sa kanyang mga pahayag si Assembly President Jorge Rodriguez, na inakusahan ang korte ng pagiging “bias” at kumikilos lamang pabor sa interes ng North American imperialism. Ayon sa ulat, ang pag-alis ng Venezuela ay isang malinaw na pagpapakita ng kawalan ng tiwala sa kredibilidad ng korte na imbes na maging patas, ay tila nagagamit bilang political tool laban sa mga bansang hindi kasundo ng Kanluran.

Ang Ganti ng Rusya: “Warrant vs. Warrant”
Hindi rin nagpahuli ang Rusya sa pagpapakita ng kanilang pagkadismaya. Matapos maglabas ang ICC ng arrest warrant laban kay President Vladimir Putin, agad itong sinagot ng Moscow ng sarili nitong legal na opensiba. Isang Moscow court ang naglabas ng counter-arrest warrant laban sa ICC Prosecutor na si Karim Khan at walong iba pang opisyales ng korte.

Ang mas nakakagulat, sinentensyahan pa ng Russian court si Karim Khan ng 15 taong pagkabilanggo. “Eh kung kaya niyong maglabas ng warrant, kaya din namin, ‘di ba? Sino bang mas makapangyarihan pa ba kayo sa amin?” ito ang sentimyentong namamayani habang ipinapakita ng Rusya na ang mga pandaigdigang warrant ay walang saysay kung walang kooperasyon mula sa mga superpower.

Gutom at Frozen Accounts: Ang “Trump Effect”
Bukod sa diplomatikong giit, ang pinakamatinding dagok na nararanasan ng mga opisyales ng ICC ay ang finansyal na aspeto. Sa ilalim ng mga sanksyong ipinataw ni Donald Trump, ang mga bank accounts at credit cards ng mga judges ay tuluyan nang na-freeze.

Ibinahagi ang karanasan ni Judge Luz del Carmen Ibáñez Carranza, na tila nawalan ng kontrol sa kanyang sariling buhay dahil hindi na siya maka-order sa mga online platforms o makatanggap ng mga mahahalagang parcel. Ang tanong ng marami: Kung ang mismong mga judges ay hindi na makasweldo at hindi na makapamuhay nang normal, gaano pa katagal silang mananatili sa kanilang mga pwesto? Ang posibilidad ng mass resignation ng mga judges ay isang banta na maaaring magbuwag sa operasyon ng korte sa mga susunod na taon.

Ang Kinabukasan ni Dating Pangulong Duterte
Sa gitna ng krisis na ito, ang pinaka-inaabangang anggulo para sa mga Pilipino ay ang epekto nito sa kaso ni dating Pangulong Rodrigo Duterte. Nananatiling usapin ang “technicality” ng kanyang kaso. Dahil hindi na miyembro ang Pilipinas ng ICC nang i-apela ang imbestigasyon, marami ang naniniwala na wala nang legal na basehan ang korte upang hawakan si Duterte.

May mga haka-haka na si Duterte na lamang ang itinuturing na “trophy” o huling trabaho ng ICC upang mapanatili ang kanilang relevance. Ngunit sa harap ng mga kaibigan ni “Digong” gaya nina Putin at Trump na muling nagpapakita ng pwersa laban sa ICC, lumalakas ang panawagan na dapat na siyang palayain at pauwiin.

Konklusyon
Ang ICC ay kasalukuyang nasa sangandaan. Sa isang panig, naroon ang pagnanais na ipatupad ang pandaigdigang hustisya; sa kabilang panig naman ay ang malupit na realidad ng geopolitics at finansyal na sanksyon. Kung hindi magagawan ng paraan ang pag-freeze sa kanilang pondo at ang pag-alis ng mga miyembrong bansa, maaaring ang ICC mismo ang humarap sa sarili nitong paghatol—ang pagkalunod sa kawalan ng silbi.

Ang bawat motorista, mamamayan, at lider ay nagmamasid: Ang batas ba ay para sa lahat, o para lamang sa mga walang kapangyarihang lumaban?