Trending at pinag-uusapan ngayon sa mundo ng social media ang isang seryosong balita na tila nagpapahiwatig ng patuloy na labanan para sa pananagutan at transparency sa gobyerno. Hindi na mapigilan ng kasalukuyang administrasyon ang paglalahad ng buong katotohanan matapos ang nakakagulat na pahayag ng isang mambabatas na matapang at tahasang ibinulgar sa publiko ang mga umano’y hindi maipaliwanag na kilos sa paglalaan ng pampublikong pondo.

Sa harap ng matinding pag-aalala ng publiko, mariing umalma si Batangas First District Representative Leandro Leviste matapos matukoy na umabot sa $1.2$ trillion ang kabuuang halaga ng mga umano’y “insertion” o mga hindi inaasahang proyekto sa badyet ng Department of Public Works and Highways (DPWH) para sa 2025 at 2026. Ang nakakabahalang impormasyon ay patuloy na hindi isinasapubliko ng ahensya, na nagpapalakas ng hinala ng marami.

Ang Panawagan ni Cong. Leviste: Ilabas ang Kumpletong Detalye

Ayon kay Leviste, kung talagang isinusulong ng DPWH ang transparency, dapat nitong ilabas ang kumpletong database ng mga proponent sa National Expenditure Program (NEP). Doon umano makikita kung sino ang nagpasok ng mga proyektong nagkakahalaga ng $722$ billion para sa 2025 at $496.97$ billion para sa 2026.

Giit ng kongresista, hindi lamang mga mambabatas ang may kinalaman sa mga “insertion” na ito kundi pati na umano ang ilang opisyal. Kaya’t posibleng ito ang dahilan ng patuloy na pagharang sa paglabas ng listahan. Lumalabas sa internal files ng DPWH na maraming proyektong tinatawag na “politically push” o ipinasok umano ng mga kontratista at hindi ng mga planning engineers. Ang ganitong kalakaran ay nagpapahiwatig ng mga posibleng isyu sa wastong proseso ng paglalaan.

Binigyang-diin ni Leviste na hindi magiging matagumpay ang imbestigasyon ng Iimbestigasyon at Ombudsman kung patuloy na itinatago ang mga dokumento. Hinihintay pa rin ni Leviste ang paglalabas ng DPWH ng listahan ng mga “non-allocable” o “leadership funds project” na bahagi rin ng kabuuang $1.2$ trillion.

Mga Ulat sa Pondo ng mga Malalapit sa Palasyo

Kasabay ng paglalantad ni Leviste, naglabas din ng ulat ang isang respetadong sentro para sa imbestigatibong pamamahayag. Tinawag nitong “Pork Battle Kings” ang dalawang makapangyarihang indibidwal na malapit sa Palasyo – sina Ilocos Norte First District Representative Sandro Marcos at ang dating House Speaker na si Martin Romualdez.

Ayon sa Malacañang, bukas ang pamilya sa anumang “lifestyle check,” isang pahayag na tila hindi nagbigay ng direktang tugon sa mga alegasyon.

Ang ulat ay nagdetalye na ang pinakamalaking bahagi ng tinatayang $1.2$ trillion allocable funds ng DPWH ay napunta raw kay Representative Sandro Marcos. Sa loob ng tatlong taon, umabot sa $15.8$ billion ang napunta sa distrito ng anak ng Pangulo. Halos doble ito ng allocable funds na nakuha ng mas mataong Rizal First District.

Isipin: ang populasyon ng Ilocos Norte ayon sa ulat ay humigit-kumulang $320,000$ lamang, ngunit ang allocated na pondo ay $15.8$ billion. Kung ikukumpara sa Rizal First District na may populasyong apat na ulit na mas malaki, ang pondo na inilaan sa Ilocos Norte ay halos doble. Ang malaking agwat na ito ay nagdudulot ng matinding pagdududa.

Ang tugon ng Palasyo hinggil dito ay nag-iwan ng mas maraming katanungan kaysa kasagutan, na nagdulot ng pagkalito sa publiko. Ang kawalan ng malinaw at detalyadong paliwanag ay nagpapatindi ng pangamba na tila tinatanggap na lamang ang mga nasabing anomalya.

Bukod kay Sandro Marcos, hindi rin pinalagpas ng ulat ang umano’y allocable funds na napunta kay Romualdez. Pumangalawa siya kay Marcos sa pinakamalaking pork-style allocation mula 2023 hanggang 2025, na umabot sa $14.4$ billion para sa kanyang distrito. Tulad ng distrito ng Presidential Son, mas maliit din ang distrito na hawak ni Romualdez ngunit mas malaki ang nakuhang pondo kumpara sa ilang mas mataong lugar.

Ang magpinsan, na may maliit na distrito at populasyon, ay parehong nakakuha ng pinakamalaking allocated na pondo, at pareho silang kamag-anak ng Pangulo. Para sa mga kritiko, hindi ito isang simpleng “coincidence” lamang kundi isang malinaw na indikasyon ng mas malaking problema.

Ang Paghalughog sa Condo ng Dating Mambabatas

Sa gitna ng usapin ng pondo, may isang pang pangyayari na tila nagbigay ng bagong dimensyon sa mga kontrobersiya. Pinasok ng National Bureau of Investigation (NBI) at Philippine Competition Commission (PCC) ang condo unit ng dating Congressman Zaldy sa Taguig City para maghanap ng ebidensya hinggil sa posibleng iregularidad sa mga bidding para sa mga flood control projects.

Nagsagawa ng inspection order mula sa Makati RTC, ang NBI at PCC ay nagtungo sa unit. Gayunpaman, ang pagpasok nila ay sinalubong ng pitong abogado ng dating mambabatas, na tila may nakakaalam na sa kanilang pagdating.

Ang pangyayaring ito ay nagdudulot ng pagdududa sa ilang sektor: ito ba ay isang tunay na hakbang patungo sa katotohanan o isang staged na drama? Ang normal na reaksyon ng isang tao na inaasahang sisilipin ang ari-arian ay tiyak na itago o tanggalin ang anumang ebidensya ng maling gawain. Ang katotohanan na may mga abogado na naghihintay ay nagpapahiwatig na may kaalaman ang kampo ni Zaldy sa nasabing paghahalughog.

Ang pagkuha ng mga dokumento na may kaugnayan sa bidding at flood control ay isinagawa, ngunit ang tanong ay, magtuturo ba ang mga ebidensyang ito sa pinaka-ugat ng problema o gagamitin lamang upang ilihis ang atensyon at sisihin ang mga nauna o kalaban sa politika? Ang matinding pag-aalala ay patuloy na iugnay ang lahat ng isyu sa mga nakalipas na administrasyon at indibidwal, na nagpapalayo sa atensyon mula sa kasalukuyang mga alegasyon.

Ang Pag-uulit ng Kasaysayan

Ang lahat ng kaganapan—mula sa pagbubunyag ng P1.2 trillion na “insertion” hanggang sa mga ulat ng pondo ng mga malapit sa Palasyo—ay nagpapaisip sa marami kung ang kasaysayan ay muling nauulit. Para sa mga kritiko, ang kasalukuyang sitwasyon ay mas matindi pa kumpara sa nakita noon. Ang bilis at lawak ng mga umano’y anomalya ay nagpapahiwatig na ang kasalukuyang pamamahala ay tila nagpapakita ng hindi magandang ehemplo.

Ang panawagan para sa tunay na imbestigasyon ay nananatili, lalo na’t may mga nagsasabing ang administrasyon ay hindi tila seryoso sa pagsisiyasat sa mga malalaking isyu. Ang pagtangging magbigay ng malinaw na paliwanag at ang pag-asa sa “lifestyle check” na walang kaukulang update ay nagpapababa sa tiwala ng publiko.

Sa huli, ang pag-asa ng bayan ay nakasalalay sa kung paano haharapin ng mga opisyal ang mga alegasyong ito. Ang transparency at accountability ay hindi lamang mga salita kundi dapat na ipinapatupad nang walang kinikilingan. Kailangang manatiling mapagmatyag ang bawat Pilipino, dahil ang pondo ng bayan ay pondo ng bawat isa, at ang kinabukasan ng bansa ay nakasalalay sa pagpili ng tama at tapat na pamumuno.