Sa maraming pamilyang Pilipino, karaniwan ang kwento ng pagsusumikap na sinasalubong ng panghuhusga o paninira, at kadalasan, ito’y nagmumula pa mismo sa mga taong pinakamalapit sa atin. Ganito ang karanasan ni Yunis Lana, isang dalagang lumaki sa gilid ng lansangan sa Caloocan, na natutong magtiyaga at mangarap kahit pa ang sariling pamilya ang unang humusga sa kanya.

Lumaki si Yunis sa isang maliit na eskinita sa PO, Caloocan, sa pamilya na halos walang sariling tahanan. Ang ama niyang si Joel Lanuza ay construction helper na may pa-extra na trabaho, habang ang ina niyang si Mercy ay labandera. Sa dami ng bayarin, hindi naging prayoridad ang pag-aaral, kaya’t madalas natutulog si Yunis na kumakalam ang sikmura at umaasa sa tirang kanin mula sa kapitbahay.

Pagdating ng high school, unti-unting naging pabigat ang gastos sa pamilya. Karamihan sa oras, si Yunis ay pumapasok sa paaralan nang walang baon. Nang hindi na kaya ng magulang ang gastusin, ipinayo sa kanya na huminto na sa pag-aaral pagkatapos ng high school. Ngunit sa halip na sumuko, pinili ni Yunis ang ibang landas. Noong 2012, sa murang edad, nagsimula siyang magtrabaho sa anumang makuhang trabaho: crew sa fast food sa Monumento, magbenta ng kakanin, ukay-ukay, load, at iba pang pagkakakitaan.

Habang nagtatrabaho, nagpatuloy siya sa pag-aaral sa isang paaralan na may flexible schedule. Noong 2014, nag-enroll siya sa kursong mass communication. Sa umaga, naglalako siya; hapon, pumapasok sa klase; gabi, bumabalik sa fast food. Kaunting tulog, walang luho, at laging hinahabol ang oras.

Ngunit sa mata ng ilang kamag-anak, kalokohan ang ginagawa niya. Sa mga handaan o pagtitipon, pinagtatawanan ang pagpupursige ni Yunis. May mga nagsasabi na walang patutunguhan ang batang galing sa barong-baro, at walang silbi ang piniling kurso. Ngunit sa halip na panghinaan ng loob, ginamit niya ang mga pangungutya bilang gasolina para mas lalo pang magsumikap.

Noong 2018, matapos ang ilang taon ng halos walang pahinga, nakamit ni Yunis ang kanyang diploma sa mass communication. Wala siyang engrandeng selebrasyon; iilan lamang sa pamilya ang nakadalo, at walang papuri mula sa mga kamag-anak. Subalit sa kabila nito, hindi siya sumuko at nagpatuloy sa trabaho bilang real estate sales.

Hindi naging madali ang buhay sa larangang iyon. Ilang buwan ang lumipas na halos walang nabebenta. Madalas kulang sa quota at minsan siya pa ang gumagastos para sa kliyenteng hindi bibili. Dagdag pa rito, may mga kamag-anak na patuloy na naninira, nagsasabing mas mabuting magtrabaho na lamang siya sa mall o pabrika kaysa mag-propal sa mga kliyente.

Isang gabi, habang bumabalik mula sa pagod na trabaho, napadpad si Yunis sa mga artikulo at videos tungkol sa online work. Dito niya unang narinig ang tungkol sa pagiging virtual assistant, isang trabahong pwedeng gawin sa bahay at kumikita ng dolyar kada oras. Nag-enroll siya sa murang online course, bumili ng laptop, at nag-invest sa internet. Unti-unti niyang inayos ang profile sa freelancing platforms, natutong gumawa ng resume at sample works, at nag-apply sa mga client abroad. Ilang buwan ng puro rejection ang naranasan niya, ngunit hindi siya tumigil.

Noong 2019, natanggap niya ang unang client mula sa Amerika. Mula sa simpleng part-time, lumago ang kanyang portfolio. Unti-unti, mas malaki ang kinikita niya kaysa sa ilang kamag-anak na pumapasok araw-araw. Nakapagpundar siya ng second-hand na sasakyan at naipaayos ang kanilang bahay: napalitan ang butas-butas na bubong, may bagong sahig, kama, refrigerator, at ilang kagamitan sa bahay. Naranasan rin niyang mag-travel sa lokal na destinasyon na dati’y pangarap lamang.

Ngunit habang nakikita ng iba ang kanyang pag-angat, may ilang kamag-anak na nagsimulang maglagay ng bulung-bulungan. Isa sa kanila ang tiyahin niyang si Patricia Lanusa, na dati’y bihirang magparamdam ngunit naging mapagmataas nang makita ang tagumpay ni Yunis. Noong Setyembre 2021, humingi si Patricia ng 20,000 pesos para sa kasal ng anak, ngunit maayos na tumanggi si Yunis, na may pinapanatiling financial plan para sa sarili at pamilya. Mula sa mahinahong tono, biglang naging malamig at puno ng pangungutya si Patricia.

Hindi naglaon, kumalat ang chismis sa kanilang barangay. Sinimulan ng tiyahin ang paninira, may mga kumalat na pahayag tungkol sa umano’y maling gawain ni Yunis. Dahil dito, napilitan siyang kumilos at lumapit sa legal na proseso. Maingat niyang inipon ang mga screenshot, posts, at comments bilang ebidensya. Lumapit siya sa Legal Aid Center sa Quezon City at nagsampa ng reklamo sa PNP Cyber Crime Unit para sa kasong cyber libel at oral defamation laban kay Patricia at dalawang pinsang nakisawsaw.

Noong Oktubre 2022, natanggap ng korte ang pormal na notice, at nakasuhan si Patricia. Habang nagpapatuloy ang proseso, maliwanag ang hangarin ni Yunis: ipagtanggol ang sarili at panatilihin ang dangal. Nang dumating ang hatol, napatunayang guilty si Patricia sa cyber libel, na nagdulot sa kanya ng dalawa hanggang apat na taong pagkakakulong at 100,000 pesos na moral damages. Kailangan din niyang i-ako ang responsibilidad sa mga sumali sa paninirang puri.

Sa kabila ng tensyon at poot sa pamilya, nanatiling matatag si Yunis. Hindi siya humingi ng tawad sa mga taong hindi tumulong noong siya’y nagsumikap, at patuloy siyang umunlad sa kanyang career. Noong 2023, nakabili siya ng sariling condo unit sa Quezon City at nagsimula ng panibagong buhay, malayo sa ingay ng nakaraan at sa mga kamag-anak na nag-ugat ng paninira.

Ang kwento ni Yunis Lana ay paalala sa lahat: ang pinakamahalagang yaman sa buhay ay hindi ang kotse, diploma, o pera, kundi ang dangal at ang mga taong tunay na nagmamahal sa iyo mula sa pinakamababang punto hanggang sa tagumpay.