Sa bawat komunidad, ang Barangay Captain ang itinuturing na “Ama” o “Ina” ng barangay. Sila ang takbuhan sa oras ng gulo, ang sandigan kapag may kalamidad, at ang tagapangalaga ng kaban ng bayan na dapat ay napupunta sa mga proyekto para sa ikabubuti ng lahat. Ngunit paano kung ang mismong taong pinagkatiwalaan ng inyong boto ang siya palang magiging mitsa ng inyong paghihirap? Ito ang masakit na realidad sa ating tatalakayin ngayon—isang kwento ng pagtataksil sa tungkulin kung saan ang lason ng pera ay tuluyang bumulag sa isang lider. Sa kwentong ito, ating hihimayin kung paano ang isang dating kagalang-galang na kapitan ay naging simbolo ng kasakiman, na nagresulta sa isang krimeng hindi malilimutan ng kanyang mga nasasakupan.

Nagsimula ang lahat sa isang tahimik na barangay na dati ay punong-puno ng pagkakaisa. Ang kapitan, na noong una ay kilala bilang isang matulungin at mapagkumbabang tao, ay unti-unting nagbago nang malasap ang sarap ng kapangyarihan. Sinasabi nga nila, ang kapangyarihan ay naglalabas ng tunay na kulay ng isang tao. Dito nagsimulang pumasok ang mga “ghost projects”—mga kalsadang nasa papel lang pero puro lubak pa rin sa realidad, at mga ayuda na bago pa man makarating sa mahihirap ay nabawasan na ng malaking porsyento. Ngunit hindi lang ito simpleng korapsyon; ito ay nauwi sa isang malagim na krimen nang may isang matapang na residente ang nagtangkang magsalita at ibunyag ang katotohanan.

Ang biktima sa kwentong ito ay isang ordinaryong mamamayan na ang tanging hangad ay magkaroon ng maayos na serbisyo ang kanilang barangay. Nang mapansin niya ang malaking pagkakaiba ng lifestyle ng kanilang kapitan kumpara sa kinikita nito, nagsimula siyang magtanong. Ang mga simpleng katanungang ito ang naging mitsa ng galit ng kapitan. Dahil gahaman sa pera at ayaw mawala ang kanyang “negosyo” sa barangay, ginamit ng opisyal ang kanyang koneksyon at impluwensya upang gipitin ang biktima. Ang masakit dito, ginamit din ng kapitan ang ilang mga tauhan sa barangay na nabulag din ng pera upang maging kasangkapan sa kanyang masamang balak.

Ang kasukdulan ng kwento ay nangyari nang tuluyan nang mawala ang preno ng kasakiman ng kapitan. Upang mapatahimik ang sinumang kumokontra sa kanya, hindi na lamang pananakot ang ginawa niya. May mga serye ng pagnanakaw at pananabotahe na naganap sa mga ari-arian ng mga residenteng tumitindig laban sa kanya. Ang kaban ng barangay na dapat ay pambili ng gamot at pampaaral ay napunta sa mga bodyguard at mga “hitman” na inuupahan upang panatilihin ang takot sa komunidad. Ang lider na dapat ay nagbibigay ng seguridad ang siya palang naghahasik ng lagim sa gabi.

Napakahirap tanggapin na ang pondong galing sa pawis ng mga taxpayer ay ginagamit laban sa kanila. Sa imbestigasyong sumunod, lumabas ang mga dokumentong nagpapatunay kung gaano kalalim ang kinasangkutang dumi ng kapitan. Mula sa overpricing ng mga supplies hanggang sa pagkuha ng mga “kickback” sa bawat kontratang pumapasok sa barangay, tila naging personal na alkansya na niya ang posisyon. Ang masakit na bahagi, marami sa mga biktima ay ang mga matatanda at mahihirap na umaasa lamang sa tulong ng gobyerno, ngunit pinagkaitan dahil sa isang taong hindi makuntento sa kung anong meron siya.

Bakit nga ba nauuwi sa ganito ang ilang mga lokal na opisyal? Ayon sa mga eksperto, ang sistemang “padrino” at ang kawalan ng masusing audit sa antas ng barangay ang nagbibigay ng lakas ng loob sa mga gahaman na magpatuloy sa kanilang maling gawain. Akala ng kapitang ito, siya ang hari ng kanyang maliit na kaharian at walang sinuman ang makakapagpabagsak sa kanya. Ngunit nakalimutan niya na ang kapangyarihan ay hiram lamang mula sa taumbayan at ang katarungan, bagaman minsan ay mabagal, ay laging dumarating sa tamang oras.

Nang tuluyan nang sumabog ang balita at makarating sa mas mataas na awtoridad, doon na lumitaw ang mga witness na dati ay takot magsalita. Isa-isang lumabas ang mga biktima ng kanyang panggigipit. Dito natin makikita ang lakas ng pagkakaisa; nang mawala ang takot at mapalitan ng pagnanais para sa hustisya, gumuho ang tila bakal na pamumuno ng kapitan. Ang pag-aresto sa kanya ay naging isang malaking selebrasyon sa barangay, ngunit iniwan nito ang isang malalim na sugat at aral: na ang kasakiman sa salapi ay walang pinipiling biktima, maging ang sariling dangal ay kayang itapon para lamang sa mabilis na yaman.

Ang kwentong ito ay nagsisilbing babala sa lahat ng mga nasa posisyon. Ang bawat sentimong ninanakaw ninyo mula sa mahihirap ay may katumbas na sumpa at pananagutan sa batas at sa Diyos. Sa ating mga mamamayan naman, ito ay paalala na huwag tayong matakot na magbantay at magtanong. Ang barangay ay atin, hindi sa iisang tao lamang. Ang kaban ng bayan ay para sa ating lahat, hindi para sa bulsa ng iilang mapagsamantala.

Sa huli, ang kapitang gahaman ay nahaharap na ngayon sa patung-patong na kasong kriminal at administratibo. Bagaman subukan niyang gamitin ang natitirang pera niya para makatakas sa batas, ang bigat ng mga testimonya at ebidensya ang tuluyang maglulubog sa kanya sa kulungan. Ang hustisya para sa biktima at para sa buong barangay ay nagsisimula na ngayong makamit. Muli nating itanim sa ating isipan na ang tunay na lider ay nagsisilbi, hindi nagsisilbi sa sariling bulsa.

Nawa’y ang malagim na kwentong ito ay magbukas ng ating mga mata sa tuwing tayo ay pipili ng ating mga pinuno. Huwag nating ibenta ang ating kinabukasan sa halaga ng ilang daang piso tuwing eleksyon, dahil ang kapalit nito ay ang posibleng pagdurusa ng ating komunidad sa kamay ng isang kapitang gahaman. Ang tunay na kayamanan ng isang barangay ay hindi ang pera sa bangko, kundi ang integridad ng kanyang mga lider at ang katahimikan ng bawat tahanan.