Sa pagpatak ng petsang December 15, isang malaking katanungan ang bumabalot sa isipan ng bawat Pilipino: Nasaan na ang mga ipinangakong pananagot? Matatandaang naging mainit ang usapan sa nakalipas na mga buwan tungkol sa mga high-profile na kaso na hawak ng Office of the Ombudsman at ng Department of Justice. Maraming mamamayan ang umaasa na bago matapos ang taon, lalo na ngayong kalagitnaan ng Disyembre, ay magkakaroon na ng malinaw na resulta at may mga mambabatas o opisyal na opisyal nang makukulong dahil sa mga alegasyon ng katiwalian. Ngunit sa pagmulat ng ating mga mata ngayong araw, tila nananatiling tahimik ang mga selda na inilaan para sa mga umano’y nagkasala sa bayan.

Ang panawagan ng publiko ay direkta at walang paligoy-ligoy. “Anyare, Ombudsman Remulla?” ito ang tanong na naglipana sa social media. Si Ombudsman Jesus Crispin “Boying” Remulla, na hinalal sa pwesto na may dalang pangako ng mas mabilis na pag-usad ng hustisya at pagiging bukas sa publiko, ay nasa ilalim ngayon ng matinding teleskopyo ng sambayanan. Matapos ang kanyang paglipat mula sa pagiging Justice Secretary patungo sa pagiging Tanodbayan, marami ang nag-akala na ang kanyang pamilyaridad sa mga kaso ay magiging mitsa ng mabilis na pagpapakulong sa mga tiwali. Ngunit ang batas sa Pilipinas ay sadyang masalimuot, at ang bawat hakbang ay tila dinadaan sa butas ng karayom.

Sa kabilang banda, hindi rin nakakaligtas sa puna ang Department of Justice (DOJ). Bagama’t may mga bagong pamunuan, ang koordinasyon sa pagitan ng mga ahensyang ito ang tinitingnang susi upang magkaroon ng “teeth” ang ating mga batas. Ang isyu ng flood control scandal, ang mga budget insertions, at ang mga kontrobersyal na proyekto sa imprastraktura ay ilan lamang sa mga nakabinbing usapin na hanggang ngayon ay hindi pa rin nararamdaman ang tunay na hagupit ng batas. Para sa karaniwang Pilipino na naghihirap at nagbabayad ng tamang buwis, ang makitang wala pa ring nakukulong sa kabila ng mga matibay na ebidensya at pagtestigo ng mga whistleblower ay isang masakit na realidad.

Hindi natin maikakaila na ang hustisya ay hindi nakukuha sa isang iglap, ngunit ang “deadline” na December 15 ay naging simbolo ng pagkapagod ng mga tao sa sistemang tila pabor lamang sa mga makapangyarihan. Habang papalapit ang Pasko, ang tanging hiling ng marami ay hindi materyal na bagay, kundi ang makitang ang “Bagong Pilipinas” na ipinapangako ay tunay na may pananagutan. Kung mananatiling blangko ang listahan ng mga nakakulong, ang tiwala ng publiko sa ating mga institusyon ay maaaring unti-unting maglaho. Ang bola ay nasa kamay na ngayon nina Remulla at ng mga kinauukulan—patutunayan ba nila na may hustisya pa sa bansang ito, o mananatili lang itong pangarap para sa mga maliliit?