Ang mga nagdaang araw ay naging saksi sa isang masalimuot na kaganapan na yumanig sa kagawaran ng pamahalaan at sa kamalayan ng publiko. Ang pagkawala at kalaunang pagkakahanap sa labi ni Undersecretary Katy Cabral sa isang bangin sa Tuba, Benguet ay nagbukas ng napakaraming katanungan na hanggang ngayon ay tila wala pang sapat na kasagutan. Bagama’t may mga opisyal na ulat na inilalabas ang mga awtoridad, hindi maiwasan ng mga mapanuring mamamayan na makakita ng mga butas at hindi pagkakatugma sa mga pahayag na ito. Ang usapin ay hindi lamang tungkol sa isang trahedya, kundi tungkol sa paghahanap ng katotohanan sa gitna ng mga haka-haka ng pagtatakip o cover-up na kinasasangkutan diumano ng ilang matataas na opisyal. Mahalagang himay-himayin ang mga pangyayari upang makita ang mas malalim na konteksto ng insidenteng ito na kumitil sa buhay ng isang lingkod-bayan.

Isa sa mga pinaka-kontrobersyal na punto sa kasong ito ay ang ulat na unconscious o walang malay pa si Usec Cabral nang datnan siya ng rescue team sa ilalim ng bangin malapit sa Bued River. Ayon sa opisyal na report ng pulisya, buhay pa ang opisyal nang matagpuan siya pagkatapos ng ilang oras na paghahanap. Ang impormasyong ito ay nagdadala sa atin sa ikalawang mahalagang katanungan: bakit hinayaan ng kanyang driver na lumipas ang dalawang oras bago humingi ng saklolo? Ang driver ang huling taong nakasama ni Usec Cabral at ang kanyang mga salaysay ang nagsisilbing basehan ng mga balitang lumalabas sa mainstream media. Kung ang driver ay may malasakit sa kanyang amo, hindi ba’t dapat ay agad siyang tumawag ng tulong nang mapansin niyang hindi na ito bumabalik mula sa gilid ng bangin? Ang delay na ito ay nagbibigay ng espasyo para sa hinala na baka sinadyang patagalin ang oras upang masigurong hindi na makakaligtas ang biktima.

Ang pag-uugali ng driver bago ang trahedya ay isa ring malaking palaisipan. Ang ulat na kumuha pa siya ng selfie kasama si Usec Cabral sa gilid ng bangin noong umaga ng araw na iyon ay tila hindi normal. Sa isang sitwasyon kung saan ang isang tao ay nasa panganib o nagpapakita ng hindi magandang disposisyon, ang kumuha ng larawan sa halip na ilayo ito sa panganib ay nagpapakita ng kakaibang motibo. Marami ang nag-aanalisa na ang selfie na ito ay maaaring ginamit lamang bilang ebidensya o script upang ipakita na ang opisyal ay sadyang nagnanais na mapunta sa mapanganib na lugar na iyon. Ang mga residente sa lugar ay nagpahayag din na nakita nilang magkasama ang dalawa, at walang nakakita kay Usec Cabral na mag-isa sa nasabing bangin. Ito ay direktang sumasalungat sa kuwento ng driver na iniwan niya ang opisyal doon nang mag-isa bago siya bumalik sa hotel.

Lalong naging kahina-hinala ang sitwasyon nang mapansin ang pagkakaiba ng mga pahayag sa pagitan ng ilang opisyal ng pamahalaan at ng puneraryang humawak sa labi. May mga ulat na nagsasabing wasak ang bahagi ng mukha ng biktima dahil sa pagbagsak, subalit ang pahayag ng punerarya, sa harap ng kanyang asawa noong panahon ng autopsy, ay nagsasabing buo at walang damage ang mukha nito bagama’t may mga bali sa katawan. Ang ganitong uri ng inconsistency sa isang high-profile na kaso ay hindi dapat ipinagkikibit-balikat. Sino ang nagsasabi ng totoo at bakit kailangang magkaroon ng magkaibang bersyon ng kondisyon ng labi? Ang mga ganitong detalye ay krusyal sa pagtukoy kung mayroon ngang foul play na naganap o kung ito ay isang aksidente lamang na sadyang pinalalabas na ganoon.

Hindi rin nakaligtas sa pansin ng publiko ang bilis ng paglabas ng DNA test result. Sa karaniwang proseso sa Pilipinas, lalo na sa mga kasong hawak ng gobyerno, ang DNA testing ay inaabot ng ilang linggo o buwan dahil sa limitadong laboratoryo at dami ng kaso. Ngunit sa pagkakataong ito, wala pang tatlong araw ay mayroon na agad na kumpirmasyon. Bagama’t maaaring sabihing binigyan ito ng prayoridad dahil sa posisyon ng biktima, ang sobrang bilis ng resulta ay nagbubukas ng pinto para sa mga pagdududa kung tunay nga bang dumaan ito sa tamang proseso o kung bahagi lamang ito ng pagmamadali na tapusin na ang imbestigasyon. Ang bawat hakbang na tila minamadali ay lalong nagpapagatong sa hinala ng publiko na mayroong mga impormasyong hindi isinasapubliko.

Sa kabilang banda, ang reaksyon ng kanyang asawa at pamilya ay napansin din ng marami dahil sa tila kawalan ng empathy o matinding emosyon kaugnay ng trahedya. Imbes na igiit ang isang malalim na imbestigasyon para sa ikapapanatag ng lahat, ang kanyang mister pa ang unang nagsabi na walang foul play at nadulas lamang ang kanyang asawa. Sa kabila ng mga ulat na dumaranas ng depresyon ang opisyal, nakakapagtaka kung bakit hinayaan siyang maglakbay na driver lamang ang kasama kung ang kanyang kalagayan ay hindi maayos. Ang tila pagtutok ng atensyon sa mga maiiwang ari-arian sa halip na sa katarungan ng kanyang pagpanaw ay nagbibigay ng hindi magandang impresyon sa publiko. Ang mga ganitong aspeto ng pamilya ay madalas na nagiging susi sa pag-unawa sa mga tunay na kaganapan sa likod ng saradong pinto.

Sa huli, ang kaso ni Undersecretary Katy Cabral ay nagsisilbing salamin ng kalagayan ng hustisya at katotohanan sa ating bansa. Ang mga personal na opinyon at analysis na lumalabas ay bunga ng kagustuhan ng mamamayan na magkaroon ng linaw sa gitna ng mga nakakalitong impormasyon. Mahalaga na ang gobyerno at ang mga ahensyang nag-iimbestiga ay maging transparent at tapat sa bawat detalyeng inilalabas nila. Hindi sapat na sabihing aksidente lamang ang nangyari kung ang bawat ebidensya at pahayag ay sumisigaw ng pag-aalinlangan. Ang bawat linkod-bayan, anuman ang kanilang naging track record, ay nararapat na mabigyan ng maayos at patas na imbestigasyon sa oras ng kanilang paglisan. Ang panawagan para sa katotohanan ay mananatiling buhay hangga’t may mga butas sa kuwentong inihahain sa sambayanan.

Ang pagbabantay ng publiko sa mga ganitong isyu ay isang mahalagang bahagi ng ating demokrasya. Sa pamamagitan ng pagtatanong at pagsusuri, tinitiyak natin na walang sinumang nasa kapangyarihan ang makakapagtago ng katotohanan sa likod ng mga mabulaklak na salita o minadaling proseso. Ang alaala ni Usec Cabral at ang katarungang nararapat para sa kanya ay nakasalalay sa ating kakayahang tumingin nang lagpas sa kung ano ang nakikita sa ibabaw. Nawa’y magsilbing aral ang pangyayaring ito na ang bawat buhay ay mahalaga at ang katotohanan ay hindi kailanman dapat isakripisyo para sa pansariling interes o para sa kapakanan ng iilan. Ang laban para sa katarungan ay laban ng bawat Pilipino para sa isang mas tapat at mapanagutang pamahalaan.